Tình huống: một công ty 100% vốn Đài Loan, dự án sản xuất linh kiện nhựa kỹ thuật đặt tại VSIP Nghệ An (huyện Hưng Nguyên), vừa được Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và có Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thay vì liệt kê 10 việc rời rạc, ban giám đốc muốn biết mỗi việc thuộc về cơ quan nào để phân công người phụ trách. Bài viết sắp xếp 10 thủ tục thành 4 cụm cơ quan — thuế, ngân hàng, lao động và bảo hiểm, vận hành — đúng với cách bộ máy nhà nước tại Nghệ An tiếp nhận hồ sơ.
Cụm 1 — Cơ quan thuế: khai thuế ban đầu, môn bài, hóa đơn điện tử
Công ty nộp hồ sơ khai thuế ban đầu tại cơ quan thuế quản lý trực tiếp địa bàn Hưng Nguyên. Việc đầu tiên trong cụm này là tờ khai lệ phí môn bài: nộp chậm nhất ngày 30/01 năm sau năm thành lập theo khoản 1 Điều 10 Nghị định 126/2020/NĐ-CP; năm đầu được miễn theo Nghị định 22/2020/NĐ-CP (sửa Nghị định 139/2016/NĐ-CP) nhưng vẫn phải nộp tờ khai. Tiếp theo là đăng ký phương pháp tính thuế giá trị gia tăng. Việc thứ ba, có tính quyết định đến khả năng bán hàng, là đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử theo Nghị định 123/2020/NĐ-CP (19/10/2020), đã được sửa đổi bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/6/2025): đăng ký qua Cổng thông tin điện tử của cơ quan thuế, chỉ xuất hóa đơn sau khi được chấp nhận. Vì dự án hướng xuất khẩu, cần lưu ý điểm mới tại khoản 2a Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP (bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP): hóa đơn thương mại điện tử áp dụng khi người xuất khẩu đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu hóa đơn thương mại bằng phương thức điện tử đến cơ quan thuế; không đáp ứng thì lập hóa đơn giá trị gia tăng điện tử hoặc hóa đơn bán hàng điện tử. Chữ ký số công cộng phải được mua trước bước này vì mọi tờ khai và hóa đơn đều ký bằng chữ ký số.
Cụm 2 — Ngân hàng: tài khoản ICA, góp vốn 90 ngày, mã số xuất nhập khẩu
Công ty mở tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam và tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (tài khoản ICA) tại ngân hàng được phép. Khung hiện hành là Thông tư 38/2026/TT-NHNN (hiệu lực 18/8/2026), thay thế toàn bộ Thông tư 06/2019/TT-NHNN: thuật ngữ “tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA)” cũ nay là “tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (ICA)”. Điểm mới đáng chú ý: nhà đầu tư được mở tài khoản vốn ngay sau khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong trường hợp thành lập doanh nghiệp trước khi thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư — phù hợp với trình tự mới của Luật Đầu tư 2025. Về góp vốn: khoản 2 Điều 47 (công ty TNHH hai thành viên trở lên), khoản 2 Điều 75 (công ty TNHH một thành viên), khoản 1 Điều 113 (công ty cổ phần) Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 — góp đủ vốn điều lệ đã cam kết trong 90 ngày kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, không tính thời gian vận chuyển, nhập khẩu tài sản góp vốn và làm thủ tục chuyển quyền sở hữu. Do dự án xuất nhập khẩu qua cảng Cửa Lò, công ty đồng thời đăng ký mã số xuất nhập khẩu và chữ ký số hải quan để làm thủ tục thông quan điện tử — việc này thuộc hệ thống hải quan, tách bạch với cụm thuế nội địa.
Cụm 3 — Lao động và bảo hiểm xã hội: nội quy, giấy phép lao động, BHXH
Nghệ An là địa phương dồi dào lao động, dự án dự kiến tuyển hàng nghìn công nhân — vì vậy cụm này phải hoàn tất trước đợt tuyển dụng đại trà. Công ty xây dựng nội quy lao động, thang lương, bảng lương, ký hợp đồng lao động đúng loại; đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp lần đầu tại cơ quan bảo hiểm xã hội địa phương theo Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025). Với chuyên gia Đài Loan sang lắp đặt dây chuyền: xin giấy phép lao động theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP (thay thế Nghị định 152/2020/NĐ-CP); hồ sơ có giấy tờ chuẩn bị từ nước ngoài nên khởi động sớm. Người lao động nước ngoài thuộc diện phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo Nghị định 158/2025/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2025, thay thế Nghị định 143/2018/NĐ-CP). Kinh nghiệm tại các khu công nghiệp ở Nghệ An: nợ đọng bảo hiểm xã hội của hàng nghìn lao động bị phát hiện rất nhanh qua dữ liệu liên thông thuế — bảo hiểm, đừng để đến khi bị thanh tra mới xử lý.
Cụm 4 — Vận hành: con dấu, biển hiệu, giấy phép con về PCCC và môi trường
Theo Điều 43 Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14, doanh nghiệp tự quyết định loại dấu, số lượng, hình thức, nội dung con dấu; không còn thủ tục thông báo mẫu dấu từ 01/01/2021. Công ty khắc dấu tại cơ sở hợp pháp và ban hành quy chế quản lý, sử dụng, lưu giữ dấu. Treo biển hiệu tại nhà xưởng trong VSIP Nghệ An ghi đúng tên và mã số doanh nghiệp. Về giấy phép con: thẩm duyệt thiết kế và nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy; hồ sơ môi trường theo quy mô dự án; nghiệm thu công trình xây dựng trước khi đưa vào sử dụng. Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam — cơ quan đã cấp IRC — cũng là đầu mối một cửa hỗ trợ các thủ tục sau cấp phép cho dự án trong khu kinh tế, khu công nghiệp; liên hệ sớm để được hướng dẫn thay vì tự đi từng sở, ngành.
Câu hỏi thường gặp
Dự án trong VSIP Nghệ An thì Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư do ai cấp?
Do Ban Quản lý Khu kinh tế Đông Nam cấp đối với dự án đầu tư trong khu kinh tế, khu công nghiệp trên địa bàn — đây cũng là cơ quan một cửa hỗ trợ thủ tục sau cấp phép. Dự án ngoài khu công nghiệp, khu kinh tế thì nộp tại cơ quan đăng ký đầu tư thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh theo phân cấp.
Xuất khẩu qua cảng Cửa Lò cần chuẩn bị gì về hải quan?
Đăng ký mã số xuất nhập khẩu, đăng ký chữ ký số hải quan để khai báo điện tử, và chuẩn bị phương án hóa đơn: hóa đơn thương mại điện tử nếu đáp ứng điều kiện chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế (khoản 2a Điều 8 Nghị định 123/2020/NĐ-CP, bổ sung bởi Nghị định 70/2025/NĐ-CP), nếu không thì dùng hóa đơn giá trị gia tăng điện tử hoặc hóa đơn bán hàng điện tử.
Tuyển hàng nghìn công nhân tại Nghệ An, cần lưu ý gì về bảo hiểm xã hội?
Đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp ngay khi giao kết hợp đồng lao động theo Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025). Dữ liệu lao động — thuế — bảo hiểm hiện liên thông, nợ đọng bảo hiểm của số lượng lớn lao động rất dễ bị phát hiện và truy thu kèm tiền chậm nộp.
Chuyển lợi nhuận về nước cần điều kiện gì?
Công ty phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước (đã nộp thuế thu nhập doanh nghiệp và các nghĩa vụ khác), có báo cáo tài chính đã kiểm toán của năm phát sinh lợi nhuận, và thực hiện chuyển tiền qua tài khoản vốn đầu tư nước ngoài (ICA) theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN. Lợi nhuận chỉ được chuyển sau khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện này.
