Vấn đề: trường tư thu hàng chục tỷ học phí mỗi năm — tiền đi đâu, ai giám sát? Trả lời nhanh: trường tư thục phải thực hiện chế độ tài chính minh bạch: hạch toán đầy đủ, công khai báo cáo tài chính theo quy định, chịu kiểm toán độc lập khi thuộc diện, và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế. “Quỹ đen”, sổ sách hai hệ là vi phạm pháp luật kế toán, thuế.
Minh bạch tài chính: nghĩa vụ gì?
- Hạch toán đầy đủ: mọi khoản thu (học phí, phí dịch vụ, tài trợ) và chi (lương, cơ sở vật chất, hoạt động) phải được ghi chép kế toán theo Luật Kế toán 88/2015/QH13 — không được bỏ ngoài sổ sách.
- Công khai: công khai báo cáo tài chính, quyết toán thu chi theo quy định; với trường có vốn đầu tư nước ngoài, còn phải tuân thủ quy định về báo cáo của nhà đầu tư.
- Tách bạch: tài chính trường học tách bạch với tài chính cá nhân của chủ trường — dùng tiền trường như “ví cá nhân” là vi phạm nguyên tắc quản trị và pháp luật.
Kiểm toán độc lập
Trường tư thục thuộc diện phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm bởi tổ chức kiểm toán độc lập. Báo cáo kiểm toán là “giấy thông hành” uy tín với phụ huynh, nhà đầu tư, ngân hàng (khi vay vốn mở rộng) — và là lá chắn khi cơ quan thuế thanh tra: số liệu đã kiểm toán độc lập có độ tin cậy cao hơn hẳn sổ sách nội bộ.
Quản trị tài chính nội bộ
Trường cần: quy chế chi tiêu nội bộ (ai được phê duyệt chi, hạn mức bao nhiêu); phân công kế toán, thủ quỹ tách bạch; kiểm soát nội bộ với các khoản chi lớn (xây dựng, mua sắm thiết bị); và hội đồng trường/thành viên góp vốn giám sát. Nhiều vụ “lạm thu”, thất thoát ở trường tư xuất phát từ quản trị nội bộ lỏng lẻo chứ không phải thiếu quy định pháp luật.
Nghĩa vụ thuế
Trường tư thục kê khai, nộp thuế đầy đủ: thuế GTGT, thuế TNDN (Luật Thuế TNDN 67/2025, thuế suất phổ thông 20%), thuế TNCN khấu trừ cho giáo viên, nhân viên. Khi cơ quan thuế thanh tra theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15, trường phải xuất trình sổ sách, chứng từ đầy đủ — thiếu chứng từ, chi phí có thể bị loại, truy thu thuế và phạt.
Câu hỏi thường gặp
1. Trường tư có phải công khai báo cáo tài chính?
Có. Trường tư thục phải thực hiện chế độ tài chính minh bạch: hạch toán đầy đủ theo Luật Kế toán, công khai báo cáo tài chính, quyết toán thu chi theo quy định.
2. Trường tư có phải kiểm toán?
Trường thuộc diện phải kiểm toán báo cáo tài chính hằng năm bởi tổ chức kiểm toán độc lập. Báo cáo kiểm toán tăng uy tín và là căn cứ tin cậy khi thanh tra thuế.
3. Chủ trường dùng tiền trường chi cá nhân được?
Không. Tài chính trường học phải tách bạch với tài chính cá nhân; dùng tiền trường như ví cá nhân là vi phạm nguyên tắc quản trị và pháp luật kế toán, thuế.
4. Sổ sách hai hệ bị xử lý thế nào?
Là vi phạm pháp luật kế toán và thuế: có thể bị xử phạt hành chính, truy thu thuế, loại chi phí không có chứng từ khi thanh tra theo Luật Quản lý thuế 108/2025.
5. Phụ huynh có quyền xem báo cáo tài chính của trường?
Phụ huynh có quyền được thông tin về các khoản thu chi liên quan đến con em mình theo nguyên tắc công khai; với báo cáo tài chính tổng thể, quyền tiếp cận theo quy định về công khai tài chính của trường.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
