Tuyển sinh là khâu trường nghề vốn FDI dễ bị xử lý nhất, không phải vì chỉ tiêu bị ấn định cứng từ trên xuống, mà vì ba cái bẫy vận hành: tuyển vượt quá điều kiện bảo đảm đã đăng ký, quảng cáo vượt sự thật, và hợp đồng đào tạo thiếu các nội dung bắt buộc. Hiểu đúng cả ba điểm này giúp nhà trường tự do xác định chỉ tiêu trong khung pháp luật thay vì tự trói mình bằng những hiểu lầm không đáng có.
Chỉ tiêu tuyển sinh: trường tự xác định trong điều kiện đã đăng ký
Theo Nghị định 46/2017/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 135/2018/NĐ-CP), cơ sở giáo dục nghề nghiệp tự xác định chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm trên cơ sở điều kiện bảo đảm chất lượng thực tế của mình: diện tích sàn bình quân trên mỗi học viên, số lượng và trình độ giảng viên, thiết bị thực hành và nghề, trình độ đã được đăng ký hoạt động. Chỉ tiêu không phải là con số do cơ quan nhà nước phân bổ xuống từng trường như cơ chế bao cấp trước đây, nhưng nó cũng không phải con số trường muốn tuyên bố bao nhiêu cũng được — tuyển sinh vượt quá khả năng bảo đảm theo các tiêu chí trên là hành vi vi phạm điều kiện hoạt động.
Hệ quả thực tế khi bị phát hiện tuyển vượt điều kiện: cơ sở bị yêu cầu khắc phục, có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giáo dục và đình chỉ tuyển sinh đối với nghề vi phạm cho đến khi bảo đảm đủ điều kiện. Với trường nghề vốn FDI, chỉ tiêu còn phải nhất quán với quy mô trong đề án thành lập đã được chấp thuận; tăng trưởng vượt đề án cần được xử lý bằng điều chỉnh đề án thay vì tuyển trước rồi hợp thức hóa sau.
Quảng cáo tuyển sinh sai sự thật: hai tầng xử lý
Ở tầng quảng cáo, hành vi quảng cáo sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn về chương trình, văn bằng, tỷ lệ việc làm bị xử phạt theo Nghị định 87/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/5/2026, thay thế Nghị định 38/2021/NĐ-CP). Điều 50 của Nghị định này quy định mức phạt cho hành vi quảng cáo gây nhầm lẫn, trong đó khung cao nhất đối với quảng cáo sai sự thật về chất lượng, công dụng dịch vụ lên tới 80–100 triệu đồng đối với cá nhân; và theo quy ước tại khoản 3 Điều 6, mức phạt trong các chương này là mức của cá nhân, tổ chức vi phạm bị phạt gấp 02 lần — tức 160–200 triệu đồng với một trường học là tổ chức — kèm biện pháp khắc phục như buộc tháo gỡ quảng cáo, cải chính thông tin.
Ở tầng giáo dục, cùng một hành vi còn bị nhìn nhận là vi phạm quy định về tuyển sinh và tổ chức hoạt động giáo dục nghề nghiệp: quảng cáo trình độ đào tạo không được đăng ký, hứa cấp bằng ngoài thẩm quyền hoặc cam kết việc làm không có cơ sở đều có thể dẫn tới yêu cầu chấm dứt hành vi, xử phạt theo pháp luật giáo dục và ảnh hưởng tới việc đăng ký hoạt động của trường. Điểm cần lưu ý là Nghị định 87/2026 áp dụng cho hành vi từ ngày 15/5/2026 — không dùng khung cũ của Nghị định 38/2021 cho các chiến dịch quảng cáo đang chạy ở thời điểm hiện tại.
Hợp đồng đào tạo với học viên: những nội dung không thể thiếu
Hợp đồng đào tạo là văn bản ràng buộc trung tâm của quan hệ trường — học viên theo Luật Giáo dục nghề nghiệp 74/2014/QH13. Nội dung cốt lõi phải có: ngành, nghề và trình độ đào tạo; chương trình và thời gian đào tạo; hình thức đào tạo; tổng học phí, lộ trình đóng và chính sách hoàn phí khi học viên thôi học hoặc trường không thực hiện đúng cam kết; điều kiện xét tốt nghiệp và loại văn bằng, chứng chỉ được cấp; quyền và nghĩa vụ của mỗi bên; và cơ chế giải quyết tranh chấp. Thiếu điều khoản hoàn phí và điều kiện cấp chứng chỉ là hai khiếm khuyết gây tranh chấp nhiều nhất trên thực tế.
Khuyến nghị cho trường vốn FDI: ký hợp đồng đào tạo với từng học viên (hoặc người giám hộ nếu học viên chưa thành niên) trước khi thu học phí đợt đầu, dùng cùng một mẫu hợp đồng đã rà soát pháp lý cho toàn bộ đợt tuyển sinh, và bảo đảm mọi cam kết trong tài liệu quảng cáo — tỷ lệ việc làm, đối tác tuyển dụng, học bổng — đều có mặt tương ứng trong hợp đồng. Khoảng trống giữa quảng cáo và hợp đồng là nơi phát sinh cả khiếu nại học viên lẫn rủi ro xử phạt quảng cáo sai sự thật.
Câu hỏi thường gặp
Trường nghề có bị giới hạn chỉ tiêu tuyển sinh?
Không bị ấn định theo kiểu phân bổ. Cơ sở GDNN tự xác định chỉ tiêu theo điều kiện bảo đảm thực tế (diện tích sàn trên mỗi học viên, giảng viên, thiết bị) trong phạm vi nghề và trình độ đã đăng ký hoạt động theo Nghị định 46/2017/NĐ-CP sửa bởi Nghị định 135/2018/NĐ-CP. Tuyển vượt điều kiện bảo đảm bị xử lý, có thể kèm đình chỉ tuyển sinh nghề vi phạm; trường vốn FDI còn phải khớp quy mô đề án thành lập.
Quảng cáo tuyển sinh sai sự thật bị phạt bao nhiêu?
Theo Nghị định 87/2026/NĐ-CP (hiệu lực 15/5/2026, thay Nghị định 38/2021/NĐ-CP), quảng cáo sai sự thật/gây nhầm lẫn bị phạt tại Điều 50, khung cao nhất 80–100 triệu đồng với cá nhân; tổ chức gấp 02 lần theo khoản 3 Điều 6, tức 160–200 triệu đồng, kèm buộc tháo gỡ, cải chính quảng cáo. Cùng hành vi còn bị xử lý ở phía giáo dục nếu quảng cáo trình độ chưa đăng ký hoặc cấp bằng ngoài thẩm quyền.
Hợp đồng đào tạo với học viên phải có nội dung gì?
Hợp đồng đào tạo theo Luật GDNN 74/2014/QH13 phải có tối thiểu: ngành, nghề và trình độ đào tạo; chương trình, thời gian và hình thức đào tạo; tổng học phí, lộ trình đóng và chính sách hoàn phí; điều kiện tốt nghiệp và loại văn bằng, chứng chỉ được cấp; quyền, nghĩa vụ hai bên; và cơ chế giải quyết tranh chấp.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
