Trả lời trực tiếp: câu chuyện “UKCA thay thế CE” đã lỗi thời. Theo Quy định sửa đổi về An toàn sản phẩm và Đo lường 2024 của Anh (SI 2024/696, hiệu lực 01/10/2024), dấu CE được công nhận VÔ THỜI HẠN tại Great Britain (Anh, Scotland, Wales) cho 21 nhóm quy định sản phẩm — gồm đồ chơi, thiết bị điện hạ áp, tương thích điện từ (EMC), thiết bị vô tuyến, máy móc, thiết bị bảo hộ cá nhân, thiết bị áp lực, thiết bị gas, thang máy, thiết bị chống cháy nổ, thiết bị đo lường, tàu giải trí, bình xịt, pháo, RoHS, ecodesign và ghi nhãn năng lượng. Nghĩa là với đa số hàng công nghiệp Việt Nam xuất sang Anh, doanh nghiệp có thể tiếp tục dùng dấu CE đã có mà không bắt buộc chuyển sang UKCA. Tuy nhiên UKCA vẫn bắt buộc hoặc vẫn cần thiết trong một số nhóm hàng ngoại lệ và trong các tình huống phân kỳ quy định Anh–EU trong tương lai.
Vì sao kế hoạch “khai tử CE” bị đảo ngược
Sau Brexit, Anh ban đầu dự kiến chấm dứt công nhận CE vào cuối 2024 và thay hoàn toàn bằng UKCA. Nhưng đánh giá độc lập về năng lực kiểm nghiệm và chứng nhận sản phẩm (Morrell-Day Review) chỉ ra Anh không đủ cơ quan đánh giá được phê duyệt (Approved Bodies) để xử lý khối lượng chứng nhận khổng lồ — buộc chính phủ phải gia hạn nhiều lần rồi cuối cùng luật hóa công nhận vô thời hạn qua SI 2024/696. Đây là quyết định thực tế của chính sách thương mại, không phải ưu đãi tạm thời: doanh nghiệp được pháp luật bảo đảm “linh hoạt sử dụng UKCA hoặc CE” lâu dài.
Khi nào hàng Việt Nam vẫn cần UKCA
Thứ nhất, các nhóm hàng NGOÀI phạm vi công nhận vô thời hạn: thiết bị y tế, thiết bị đường sắt (rail interoperability), thiết bị hàng hải, phương tiện bay không người lái, thiết bị áp lực vận chuyển được, đường cáp treo, chất nổ dân dụng — với các nhóm này phải kiểm tra hướng dẫn ngành (DBT sector guidance) của từng quy định cụ thể. Riêng vật liệu xây dựng: sau Morrell-Day Review, chính phủ Anh cam kết tiếp tục công nhận CE vô thời hạn và dành tối thiểu 2 năm chuyển tiếp cho mọi thay đổi trong tương lai.
Thứ hai, khi quy định Anh và EU phân kỳ: hiện tại tiêu chuẩn kỹ thuật hai bên còn tương đồng, nhưng Anh có quyền sửa luật an toàn sản phẩm độc lập (Đạo luật Quy định sản phẩm và Đo lường 2025 trao thêm quyền lập pháp thứ cấp cho bộ trưởng). Nếu một ngày yêu cầu kỹ thuật của Anh khác EU, hàng chỉ có CE có thể không còn đáp ứng — doanh nghiệp xuất khẩu dài hạn nên theo dõi và cân nhắc lộ trình UKCA như phương án dự phòng.
Thứ ba, yêu cầu của khách hàng hoặc kênh phân phối: một số nhà bán lẻ Anh yêu cầu UKCA như điều kiện hợp đồng dù pháp luật cho phép CE. Đây là yêu cầu thương mại, không phải yêu cầu pháp lý — nhưng vẫn phải tuân thủ nếu muốn giữ đơn hàng.
Bắc Ireland và EU: đừng nhầm lẫn
Bắc Ireland vẫn áp dụng quy định của thị trường chung EU: hàng hóa cần dấu CE; nếu dùng cơ quan đánh giá của Anh cho thủ tục bắt buộc thì gắn thêm dấu UKNI bên cạnh CE (không bao giờ dùng UKNI độc lập). Ngược lại, UKCA KHÔNG có giá trị tại EU/EEA — hàng bán sang EU vẫn bắt buộc CE. Doanh nghiệp bán cả hai thị trường Anh và EU cần cả hai dấu trên sản phẩm.
Checklist thực hành cho nhà xuất khẩu Việt Nam
Bước 1: xác định nhóm quy định áp dụng cho sản phẩm và kiểm tra xem có thuộc 21 nhóm được công nhận CE vô thời hạn không. Bước 2: nếu thuộc diện được công nhận — tiếp tục dùng CE, nhưng lưu hồ sơ tuyên bố phù hợp (Declaration of Conformity) và tài liệu kỹ thuật đầy đủ. Bước 3: nếu thuộc nhóm ngoại lệ — thực hiện đánh giá phù hợp qua UK Approved Body và gắn UKCA. Bước 4: tách bạch với ưu đãi thuế quan — UKVFTA (hiệu lực 01/05/2021) cho ưu đãi thuế, còn UKCA/CE là chứng nhận kỹ thuật; hai việc độc lập nhau. Lưu ý: UKVFTA chấm dứt cộng gộp chéo EU–Anh về xuất xứ, nên chứng nhận xuất xứ cho hàng sang Anh theo hệ thống riêng của Anh.
Câu hỏi thường gặp
- Hàng đã có CE có cần làm lại UKCA để bán sang Anh không?
- Với 21 nhóm quy định sản phẩm theo SI 2024/696 (đồ chơi, thiết bị điện, máy móc, PPE…), không cần — CE được công nhận vô thời hạn tại Great Britain. Chỉ các nhóm ngoại lệ (thiết bị y tế, đường sắt, hàng hải, UAV…) mới cần kiểm tra riêng và có thể bắt buộc UKCA.
- UKCA có dùng được để bán sang EU không?
- Không. UKCA không được công nhận tại EU/EEA. Hàng bán sang EU bắt buộc phải có CE. Bán cả hai thị trường thì cần cả hai dấu.
- Bắc Ireland áp dụng dấu nào?
- Bắc Ireland theo quy định EU: dùng CE. Nếu thủ tục đánh giá bắt buộc do cơ quan của Anh thực hiện thì gắn thêm UKNI cạnh CE, không dùng UKNI một mình.
- Chính sách công nhận CE vô thời hạn có bị đảo ngược không?
- Về mặt pháp lý, chính phủ Anh có thể sửa luật trong tương lai (Đạo luật 2025 trao quyền lập pháp thứ cấp). Nhưng chính phủ đã cam kết dành tối thiểu 2 năm chuyển tiếp cho mọi thay đổi. Doanh nghiệp nên theo dõi DBT guidance định kỳ thay vì lo ngại đảo ngược đột ngột.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.