Tình huống: một nhà đầu tư châu Âu triển khai hai dự án song song tại Bà Rịa – Vũng Tàu: trang trại điện gió ngoài khơi công suất 500 MW và nhà máy sản xuất thiết bị điện gió trong khu công nghiệp Phú Mỹ 3. Hai mô hình này có được cộng dồn ưu đãi giống nhau không?
Năng lượng tái tạo: ngành khuyến khích theo cả hai chân đế
Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026, thay Luật 61/2020/QH14) tại Điều 15, 16 liệt kê các hình thức ưu đãi: thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và hỗ trợ đầu tư. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 (hiệu lực 01/10/2025) quy định thuế suất phổ thông 20%; 15% nếu doanh thu năm ≤3 tỷ đồng, 17% nếu trên 3 đến 50 tỷ đồng; dự án thuộc ngành khuyến khích — trong đó có năng lượng tái tạo — được 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm và giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
Nghị định 31/2021/NĐ-CP xếp năng lượng tái tạo và sản xuất thiết bị năng lượng tái tạo vào danh mục ngành nghề khuyến khích; các danh mục này vẫn được viện dẫn cho đến khi có văn bản thay thế. Nghị định 103/2024/NĐ-CP điều chỉnh miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và cả tiền thuê mặt nước — chi tiết quan trọng với điện gió ngoài khơi. Từ Luật 67/2025, vị trí trong khu công nghiệp không còn tự động đủ điều kiện ưu đãi thuế, nhưng với ngành khuyến khích thì chân đế ngành đã đủ.
Hai mô hình, hai giỏ ưu đãi khác nhau
Trang trại điện gió ngoài khơi: thu nhập từ phát điện — nếu đáp ứng điều kiện ngành khuyến khích — áp khung 10%/15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% 9 năm; tiền thuê mặt nước (khu vực biển đặt tuabin) được miễn, giảm theo Nghị định 103/2024. Dự án ngoài khơi không nằm trong khu công nghiệp nên không chịu tác động của quy tắc “KCN không tự động ưu đãi”; bù lại, thủ tục giao khu vực biển và đấu nối lưới điện là nút thắt riêng.
Nhà máy sản xuất thiết bị điện gió trong khu công nghiệp Phú Mỹ 3 cũng thuộc ngành khuyến khích, hưởng khung thuế tương tự cho thu nhập từ sản xuất và miễn, giảm tiền thuê đất theo Nghị định 103/2024. Khác biệt thực tế: nhà máy trong khu công nghiệp triển khai nhanh nhờ hạ tầng sẵn có, còn dự án ngoài khơi có quy mô vốn và thời gian hoàn vốn dài hơn.
Nguyên tắc chọn mức khi có nhiều khung
Điều 15 Luật Đầu tư cấm hưởng đồng thời hai ưu đãi cùng loại thuế trong cùng thời gian và cho phép chọn mức có lợi nhất. Với nhà đầu tư triển khai song song hai dự án, mỗi dự án là một “giỏ” riêng: không thể lấy khung thuế của dự án này áp cho dự án kia, cũng không thể cộng dồn hai khung thuế suất lên cùng một dòng thu nhập.
Ví dụ bằng khung: trang trại điện gió đáp ứng điều kiện ngành khuyến khích có giỏ gồm 10%/15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% 9 năm cho thu nhập phát điện, cộng miễn, giảm tiền thuê mặt nước; nhà máy thiết bị có giỏ tương tự cho thu nhập sản xuất, cộng miễn, giảm tiền thuê đất trong khu công nghiệp. Mọi con số là khung pháp lý gắn điều kiện “nếu đáp ứng”, không phải cam kết tuyệt đối cho dự án cụ thể.
Checklist cho nhà đầu tư năng lượng tái tạo
Xác định mô hình dự án (phát điện hay sản xuất thiết bị) và đối chiếu Phụ lục II Nghị định 31/2021; với điện gió ngoài khơi, làm rõ thủ tục giao khu vực biển và tiền thuê mặt nước theo Nghị định 103/2024; với nhà máy trong khu công nghiệp, chốt miễn, giảm tiền thuê đất với chủ đầu tư hạ tầng; ghi nhận ưu đãi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư từng dự án; tự kê khai khi quyết toán thuế hằng năm và duy trì điều kiện suốt thời gian áp dụng.
1. Điện gió ngoài khơi có thuộc ngành khuyến khích?
Có, nếu đáp ứng điều kiện. Năng lượng tái tạo thuộc danh mục ngành khuyến khích tại Nghị định 31/2021; dự án phải đáp ứng các điều kiện cụ thể về quy mô, công nghệ và pháp lý.
2. Tiền thuê mặt nước cho trang trại điện gió được miễn, giảm thế nào?
Theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP, tiền thuê mặt nước (khu vực biển) có thể được miễn, giảm tùy trường hợp; mức cụ thể theo quyết định giao khu vực biển của cơ quan có thẩm quyền.
3. Nhà máy thiết bị điện gió trong KCN Phú Mỹ 3 được ưu đãi gì?
Sản xuất thiết bị năng lượng tái tạo thuộc ngành khuyến khích: khung thuế 10%/15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% 9 năm (nếu đáp ứng điều kiện), cộng miễn, giảm tiền thuê đất trong khu công nghiệp.
4. Hai dự án song song có cộng dồn ưu đãi cho nhau?
Không. Mỗi dự án là một giỏ ưu đãi riêng; không áp khung thuế của dự án này cho dự án kia và không cộng hai khung thuế suất lên cùng dòng thu nhập.
5. Rủi ro lớn nhất ngoài ưu đãi thuế là gì?
Với điện gió ngoài khơi là thủ tục giao khu vực biển, đấu nối và mua bán điện; với nhà máy là tiến độ triển khai. Ưu đãi thuế chỉ có giá trị khi dự án vận hành đúng tiến độ.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng