Một sự kiện có nghệ sĩ nước ngoài thành công về khán giả vẫn có thể lỗ vì thủ tục: chương trình chưa được chấp thuận, pano quảng cáo treo trước khi có thông báo, và tiền bản quyền nhạc chưa ai tính. Ba mảng này do ba cơ chế khác nhau quản lý và phải chạy song song ngay từ khi ký hợp đồng nghệ sĩ.
Cấp phép biểu diễn có yếu tố nước ngoài
Tổ chức biểu diễn nghệ thuật thực hiện theo Nghị định 144/2020/NĐ-CP: đơn vị tổ chức phải được cơ quan có thẩm quyền (Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Sở Văn hóa và Thể thao theo phân cấp) chấp thuận tổ chức biểu diễn trước khi sự kiện diễn ra. Với chương trình có nghệ sĩ là người nước ngoài hoặc người Việt Nam định cư ở nước ngoài, hồ sơ thẩm định gồm danh mục tiết mục, lời bài hát, kịch bản và thông tin nghệ sĩ — nội dung biểu diễn phải phù hợp thuần phong mỹ tục và quy định về nội dung cấm. Điểm hay vấp: hợp đồng với nghệ sĩ quốc tế thường chốt lịch và đặt cọc trước khi có văn bản chấp thuận; đơn vị tổ chức nên đưa điều kiện chấp thuận của cơ quan Việt Nam thành điều kiện tiên quyết có cơ chế hoàn cọc trong hợp đồng quản lý nghệ sĩ.
Sự kiện, lễ hội và quảng cáo ngoài trời: hai lớp thủ tục chồng nhau
Ngoài chấp thuận biểu diễn, sự kiện lớn còn chạm các lớp thủ tục khác: an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy cho sân khấu và khán đài tạm, an toàn lao động cho kết cấu treo, và sử dụng không gian công cộng nếu tổ chức ngoài trời. Quảng cáo cho sự kiện đi theo Luật Quảng cáo 16/2012/QH13: quảng cáo ngoài trời (pano, băng rôn, màn hình LED) phải phù hợp quy hoạch quảng cáo của địa phương và thực hiện thông báo sản phẩm quảng cáo tới cơ quan văn hóa trước khi treo; quảng cáo trên báo chí, mạng xã hội phải đúng nội dung đã thông báo và không rơi vào nhóm hàng hóa, dịch vụ cấm quảng cáo hoặc hạn chế. Vi phạm phổ biến là treo quảng cáo trước ngày được phép, vượt kích thước quy hoạch và dùng hình ảnh nghệ sĩ ngoài phạm vi hợp đồng hình ảnh.
Bản quyền âm nhạc và hình ảnh: chi phí phải lên ngân sách từ đầu
Biểu diễn công cộng các tác phẩm âm nhạc làm phát sinh nghĩa vụ trả tiền sử dụng tác phẩm cho tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả — thực tế thực hiện qua tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả âm nhạc (VCPMC) theo Luật Sở hữu trí tuệ 50/2005/Văn kiện hợp nhất, đã sửa đổi bởi Luật 07/2022/QH15. Đơn vị tổ chức cần khai báo danh mục tác phẩm sử dụng và thanh toán trước sự kiện; dùng bản ghi, hình ảnh nghệ sĩ trong quảng cáo phải có thỏa thuận quyền hình ảnh và quyền liên quan của người biểu diễn, nhà sản xuất bản ghi. Bỏ qua mảng này không làm sự kiện bị dừng ngay, nhưng tạo khoản nợ bản quyền bị truy thu kèm lãi và nguy cơ bị công khai tên trong danh sách vi phạm của tổ chức quản lý tập thể.
Câu hỏi thường gặp
Cấp phép biểu diễn nghệ thuật nước ngoài?
Theo Nghị định 144/2020/NĐ-CP, tổ chức biểu diễn nghệ thuật phải được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận tổ chức biểu diễn trước sự kiện; chương trình có nghệ sĩ nước ngoài thuộc diện thẩm định kỹ hơn về danh mục tiết mục, nội dung lời và kịch bản. Đơn vị tổ chức nộp hồ sơ tới Ủy ban nhân dân cấp tỉnh hoặc Sở Văn hóa và Thể thao theo phân cấp tại nơi tổ chức, và chỉ nên chốt thanh toán không hoàn lại với phía nghệ sĩ sau khi có văn bản chấp thuận.
Tổ chức sự kiện, lễ hội: thủ tục?
Ngoài chấp thuận biểu diễn theo Nghị định 144/2020, sự kiện lớn thường cần phối hợp về an ninh trật tự, thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy cho sân khấu và khán đài tạm, an toàn kết cấu và điều kiện sử dụng địa điểm công cộng nếu tổ chức ngoài trời. Mỗi lớp có cơ quan và thời gian xử lý riêng, nên đơn vị tổ chức nên lập một ma trận thủ tục theo địa điểm ngay từ giai đoạn chọn venue, thay vì xử lý nối tiếp từng giấy phép.
Quảng cáo ngoài trời: quy hoạch?
Quảng cáo ngoài trời phải phù hợp quy hoạch quảng cáo ngoài trời của địa phương và người quảng cáo phải thông báo sản phẩm quảng cáo tới cơ quan quản lý văn hóa trước khi thực hiện, theo Luật Quảng cáo 16/2012. Vị trí không nằm trong quy hoạch, treo trước thời điểm thông báo có hiệu lực hoặc vượt kích thước cho phép là các lỗi bị xử phạt và tháo dỡ phổ biến nhất.
Bản quyền âm nhạc, hình ảnh?
Có. Biểu diễn công cộng tác phẩm âm nhạc phải trả tiền sử dụng cho tác giả, chủ sở hữu, thường qua tổ chức quản lý tập thể VCPMC theo Luật Sở hữu trí tuệ. Đơn vị tổ chức khai báo danh mục bài hát và thanh toán theo thỏa thuận, biểu giá của tổ chức quản lý; sử dụng bản ghi âm và hình ảnh nghệ sĩ cho quảng cáo cần thêm thỏa thuận về quyền liên quan và quyền hình ảnh. Không thanh toán sẽ bị truy thu và có thể bị xử phạt hành chính.
FLAT Law Firm — FLAT Law Firm tư vấn pháp lý sự kiện có yếu tố nước ngoài: chấp thuận biểu diễn theo Nghị định 144/2020, thông báo quảng cáo ngoài trời và xử lý bản quyền âm nhạc, hình ảnh.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng