Tình huống: anh Phúc bán cà phê đặc sản qua sàn TMĐT xuyên biên giới, mỗi tháng hàng trăm đơn đi Mỹ, Nhật, Hàn. Hàng gửi qua đơn vị chuyển phát nhanh, anh nghĩ “bên chuyển phát lo hết thủ tục”. Một lô hàng bị giữ tại cửa khẩu vì khai báo sai tên hàng, anh mới biết mình là người chịu trách nhiệm pháp lý. Quy định thế nào?
Xuất khẩu qua TMĐT vẫn phải khai báo hải quan
Hàng hóa xuất khẩu qua kênh thương mại điện tử chịu sự điều chỉnh của Luật Hải quan 54/2014/QH13 (sửa đổi bởi Luật 90/2025/QH15) như mọi hàng hóa xuất khẩu khác: phải khai báo hải quan, chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan hải quan. Người khai hải quan (chủ hàng hoặc người được ủy quyền như đại lý hải quan, đơn vị chuyển phát nhanh) chịu trách nhiệm về tính chính xác của nội dung khai báo: tên hàng, mã HS, số lượng, trị giá. Trong tình huống của anh Phúc, dù đơn vị chuyển phát nhanh thực hiện khai báo, anh — với tư cách chủ hàng — vẫn chịu trách nhiệm pháp lý về nội dung khai báo nếu có ủy quyền; khai sai tên hàng, mã HS có thể bị xử phạt vi phạm hành chính về hải quan, hàng bị giữ, chậm giao cho khách nước ngoài.
Thủ tục hải quan điện tử và hàng giá trị nhỏ
Việt Nam đã triển khai thủ tục hải quan điện tử toàn diện: khai báo qua hệ thống thông quan tự động, nộp chứng từ điện tử. Với hàng TMĐT có đặc thù đơn nhỏ, lẻ, số lượng lớn, cơ quan hải quan áp dụng quản lý rủi ro: luồng xanh (miễn kiểm tra thực tế) cho chủ hàng tuân thủ tốt, luồng vàng, luồng đỏ kiểm tra theo mức độ rủi ro. Hàng gửi qua bưu chính, chuyển phát nhanh được làm thủ tục theo chế độ riêng, đơn giản hóa cho lô hàng giá trị thấp — nhưng “đơn giản hóa” không có nghĩa là “không khai báo”. Người bán cần phối hợp với đơn vị chuyển phát: cung cấp thông tin hàng hóa chính xác, đầy đủ để khai báo; thỏa thuận rõ trách nhiệm khi xảy ra sai sót khai báo.
Thuế xuất khẩu và chính sách mặt hàng
Phần lớn hàng hóa xuất khẩu không chịu thuế xuất khẩu (thuế suất 0%), nhưng một số mặt hàng (khoáng sản, lâm sản…) chịu thuế xuất khẩu theo biểu thuế. Quan trọng hơn là chính sách quản lý mặt hàng: hàng cấm xuất khẩu, hàng xuất khẩu có điều kiện (giấy phép, kiểm dịch, kiểm tra chất lượng) — ví dụ nông sản phải đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu; thực phẩm phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm. Người bán TMĐT thường bỏ qua khâu này vì “đơn nhỏ”, nhưng hàng bị nước nhập khẩu trả về gây thiệt hại lớn hơn nhiều chi phí tuân thủ ban đầu. Nên kiểm tra chính sách mặt hàng trước khi niêm yết bán ra nước ngoài.
Câu hỏi thường gặp
Hộ kinh doanh cá thể có được đứng tên xuất khẩu?
Được. Hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh ngành nghề phù hợp được thực hiện hoạt động xuất khẩu và đứng tên trên tờ khai hải quan. Cá nhân không kinh doanh xuất khẩu hàng hóa với mục đích thương mại thường xuyên thì phải thành lập hộ kinh doanh hoặc doanh nghiệp.
Khai sai mã HS thì bị phạt thế nào?
Tùy tính chất, mức độ: khai sai dẫn tới thiếu thuế bị truy thu thuế và phạt; khai sai tên hàng, mã HS để trốn tránh chính sách quản lý có thể bị phạt nặng hơn. Khai bổ sung, tự giác khắc phục trước khi bị phát hiện được xem xét giảm nhẹ.
Hàng xuất khẩu TMĐT có được hoàn thuế GTGT?
Hàng hóa xuất khẩu thuộc đối tượng áp dụng thuế suất GTGT 0% và được hoàn thuế GTGT đầu vào nếu đáp ứng điều kiện (có tờ khai hải quan, chứng từ thanh toán qua ngân hàng…). Người bán TMĐT xuất khẩu thường xuyên nên tìm hiểu để không bỏ lỡ quyền lợi hoàn thuế.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
