Tình huống: một startup AI của Mỹ muốn đặt trung tâm phát triển 200 kỹ sư tại TP.HCM, đang so sánh Khu công nghệ cao TP.HCM (Thủ Đức) với tòa văn phòng tại quận 1. Ngoài bài toán nhân sự, khung ưu đãi của hai địa điểm chênh nhau bao nhiêu?
Khung pháp lý chung cho dự án phần mềm
Theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026, thay thế Luật 61/2020/QH14), Điều 15 và 16 xác định các dạng ưu đãi: thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và hỗ trợ đầu tư. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 (hiệu lực 01/10/2025) quy định thuế suất phổ thông 20%; hai nấc theo quy mô 15% (doanh thu ≤3 tỷ đồng/năm) và 17% (trên 3 đến 50 tỷ đồng); khung 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo dành cho dự án thuộc ngành khuyến khích, gồm phần mềm, công nghệ thông tin và AI.
Nghị định 31/2021/NĐ-CP đưa phần mềm, CNTT vào danh mục ngành khuyến khích — các danh mục này vẫn được viện dẫn cho đến khi có văn bản thay thế. Nghị định 103/2024/NĐ-CP điều chỉnh miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất. Từ Luật 67/2025, văn phòng trong khu công nghiệp hay tòa nhà thông thường không còn tự động đủ điều kiện ưu đãi thuế; Khu công nghệ cao TP.HCM thì áp dụng cơ chế ưu đãi riêng cho dự án công nghệ cao.
Khu công nghệ cao TP.HCM hay quận 1
Phương án Khu công nghệ cao TP.HCM tại Thủ Đức: dự án AI, phần mềm — nếu đáp ứng tiêu chí công nghệ cao — hưởng ưu đãi thuế theo cơ chế khu công nghệ cao, cộng miễn, giảm tiền thuê đất theo Nghị định 103/2024 và chính sách của khu, cộng hệ sinh thái gồm vườn ươm, phòng lab dùng chung và các hỗ trợ ươm tạo. Đây là “combo” ngành + khu công nghệ cao tương tự Hòa Lạc, nhưng gắn với hệ sinh thái phía Nam.
Phương án quận 1: công ty vẫn thuộc ngành khuyến khích nên — nếu đáp ứng điều kiện — thu nhập từ phần mềm, AI áp khung 10%/15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% 9 năm; đổi lại là chi phí văn phòng trung tâm cao và không có miễn, giảm tiền thuê đất. Với startup AI, bài toán thường nghiêng về tổng chi phí: Khu công nghệ cao thắng ở mặt bằng và ưu đãi đất đai, quận 1 thắng ở thương hiệu tuyển dụng và gần nhà đầu tư, đối tác.
Chọn mức ưu đãi và ví dụ bằng khung
Điều 15 Luật Đầu tư không cho phép hai ưu đãi cùng loại thuế trong cùng thời gian; nhà đầu tư được chọn mức có lợi nhất. Dự án trong Khu công nghệ cao TP.HCM đồng thời đủ điều kiện ngành khuyến khích sẽ so sánh khung thuế theo cơ chế khu với khung thuế theo ngành, chọn một khung duy nhất có lợi nhất cho thu nhập từ phần mềm, AI, rồi xếp chồng các loại ưu đãi khác nhau.
Ví dụ bằng khung: trung tâm AI 200 kỹ sư trong Khu công nghệ cao đáp ứng tiêu chí công nghệ cao có giỏ ưu đãi gồm khung thuế đã chọn cho thu nhập từ AI, cộng miễn, giảm tiền thuê đất trong khu. Mọi con số là khung pháp lý gắn điều kiện “nếu đáp ứng”, không phải cam kết tuyệt đối cho dự án cụ thể khi chưa đủ dữ kiện chi tiết.
Checklist cho công ty phần mềm, AI tại TP.HCM
Xác định hoạt động (phần mềm, AI, R&D) theo tiêu chí ngành khuyến khích và tiêu chí công nghệ cao; so sánh Khu công nghệ cao với quận 1 bằng tổng chi phí sau thuế; làm việc với Ban quản lý Khu công nghệ cao TP.HCM về điều kiện, thủ tục; chốt chi phí mặt bằng; ghi nhận ưu đãi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; tự kê khai khi quyết toán thuế hằng năm và duy trì điều kiện.
1. Startup AI có được coi là ngành khuyến khích?
Có thể, nếu đáp ứng điều kiện. AI, phần mềm, công nghệ thông tin thuộc nhóm ngành khuyến khích; dự án AI cần đáp ứng tiêu chí về công nghệ, nhân lực theo quy định.
2. Khu công nghệ cao TP.HCM khác gì văn phòng quận 1 về ưu đãi?
Khu công nghệ cao cộng thêm cơ chế ưu đãi của khu (thuế + tiền thuê đất + ươm tạo) trên chân đế ngành; văn phòng quận 1 chỉ còn chân đế ngành nhưng lợi thế về thương hiệu và kết nối.
3. Sản phẩm AI bán cho thị trường nội địa có được ưu đãi?
Được, nếu đáp ứng điều kiện ngành khuyến khích. Thị trường tiêu thụ (nội địa hay xuất khẩu) không phải tiêu chí hưởng ưu đãi thuế.
4. Có được cộng khung khu công nghệ cao với khung ngành?
Không, với cùng loại thuế trong cùng thời gian. Theo Điều 15 Luật Đầu tư, mỗi dòng thu nhập chỉ chọn một khung thuế có lợi nhất.
5. Thu nhập từ đào tạo, chuyển giao công nghệ AI có được ưu đãi?
Chỉ khi hoạt động đó đáp ứng điều kiện ưu đãi riêng. Ưu đãi thuế gắn với thu nhập từ hoạt động phần mềm, AI, R&D được ưu đãi.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng
