Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2026 và thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP, lần đầu tiên đặt sàn thương mại điện tử nước ngoài có người dùng Việt Nam vào một khung nghĩa vụ đầy đủ: thuộc phạm vi điều chỉnh dù không đặt máy chủ tại Việt Nam, phải có đầu mối đại diện trong nước theo diện quy định, lưu trữ dữ liệu theo pháp luật Việt Nam và chịu nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng như sàn trong nước. Bài viết trình bày khung nghĩa vụ ở mức nguyên tắc của luật mới, kèm Nghị định 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn.
Phân tích theo tình huống
Câu hỏi phạm vi có đáp án rõ theo cấu trúc của luật mới: sàn thương mại điện tử nước ngoài có người dùng Việt Nam thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 khi hoạt động của sàn gắn với thị trường Việt Nam — thể hiện qua việc phục vụ người mua, người bán tại Việt Nam, giao dịch thanh toán và giao hàng vào Việt Nam, hoặc hoạt động tiếp thị hướng tới người dùng Việt Nam. Vị trí đặt máy chủ không phải tiêu chí quyết định: một sàn vận hành hoàn toàn từ nước ngoài nhưng là nơi diễn ra giao dịch của người tiêu dùng Việt Nam vẫn nằm trong phạm vi. Đây là cách tiếp cận theo thị trường đích (destination market) mà các khung thương mại điện tử hiện đại đều áp dụng, và là điểm sàn nước ngoài cần chốt ngay trong đánh giá tuân thủ: không còn không gian cho lập luận “không hiện diện vật lý nên ngoài vòng pháp luật”.
Nghĩa vụ đại diện tại Việt Nam được thiết kế theo diện chủ thể: sàn nước ngoài thuộc diện quy định của luật và Nghị định 248/2026/NĐ-CP phải thiết lập đầu mối tại Việt Nam — dưới hình thức đại diện được chỉ định hoặc pháp nhân, văn phòng theo quy định áp dụng cho từng loại hình hoạt động — để cơ quan quản lý có đối tác làm việc chính thức trong nước, người tiêu dùng có địa chỉ liên hệ thực, và các nghĩa vụ thuế, dữ liệu, bảo vệ người tiêu dùng có chủ thể chịu trách nhiệm tại Việt Nam. Trên thực tế, đây cũng là điểm nối với nghĩa vụ thuế: đầu mối tại Việt Nam là kênh phối hợp cho các nghĩa vụ đăng ký nhà cung cấp nước ngoài và khấu trừ nộp thay theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP. Sàn nên thiết kế cấu trúc đại diện đồng thời cho cả ba mảng (pháp lý thương mại điện tử, thuế, dữ liệu) thay vì xử lý rời rạc từng yêu cầu khi bị nhắc.
Về lưu trữ dữ liệu: sàn phải lưu trữ dữ liệu giao dịch và thông tin liên quan theo thời hạn và yêu cầu của pháp luật thương mại điện tử, đồng thời toàn bộ hoạt động xử lý dữ liệu cá nhân của người dùng Việt Nam phải tuân thủ Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP — gồm căn cứ xử lý, quyền của chủ thể dữ liệu, bảo mật và thông báo sự cố. Yêu cầu kiểm tra tuân thủ vận hành qua cơ chế báo cáo, kiểm tra của cơ quan quản lý chuyên ngành và qua chính dữ liệu sàn phải cung cấp định kỳ (gồm dữ liệu phục vụ quản lý thuế). Sàn nước ngoài cần lưu ý rằng nghĩa vụ dữ liệu trong luật thương mại điện tử và nghĩa vụ trong luật bảo vệ dữ liệu cá nhân là hai lớp độc lập: đáp ứng lớp này không thay thế lớp kia, và vi phạm dữ liệu cá nhân có chế tài riêng nặng hơn trong nhiều trường hợp.
Nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng là mảng sàn nước ngoài hay đánh giá thấp nhất: luật yêu cầu sàn bảo đảm tính minh bạch của thông tin hàng hóa, dịch vụ và người bán trên sàn; vận hành cơ chế tiếp nhận và xử lý khiếu nại của người tiêu dùng Việt Nam; và xử lý, gỡ bỏ hàng hóa, thông tin vi phạm khi phát hiện hoặc khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu. Sàn không tuân thủ đối mặt với chế tài theo khung xử phạt hành chính trong lĩnh vực thương mại điện tử, kèm các biện pháp quản lý có thể ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động tại thị trường Việt Nam theo quy định của luật — với một sàn phụ thuộc doanh thu thị trường này, chi phí tuân thủ luôn nhỏ hơn chi phí của một quyết định xử lý nghiêm. Lộ trình hợp lý cho sàn nước ngoài là hoàn tất đánh giá khoảng trống tuân thủ theo Luật 122/2025/QH15 và Nghị định 248/2026/NĐ-CP trước thời điểm luật có hiệu lực 01/7/2026, thay vì chờ văn bản nhắc nhở đầu tiên.
Cơ sở pháp lý cần nắm
- Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026, thay thế Nghị định 52/2013/NĐ-CP) và Nghị định 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn: khung pháp lý mới cho hoạt động thương mại điện tử, gồm cả chủ thể nước ngoài có hoạt động thương mại điện tử gắn với thị trường Việt Nam.
- Nguyên tắc phạm vi điều chỉnh theo hoạt động: sàn nước ngoài thuộc phạm vi của luật khi hoạt động thương mại điện tử của sàn hướng tới hoặc phục vụ người dùng, giao dịch tại Việt Nam — tiêu chí là yếu tố thị trường Việt Nam trong hoạt động, không phải vị trí đặt máy chủ hay nơi thành lập của sàn.
- Nghĩa vụ đầu mối tại Việt Nam của sàn nước ngoài thuộc diện quy định theo Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 và hướng dẫn: thiết lập đại diện hoặc đầu mối liên lạc tại Việt Nam để làm việc với cơ quan quản lý, người tiêu dùng và thực hiện các nghĩa vụ theo luật.
- Nghĩa vụ lưu trữ và bảo vệ dữ liệu: dữ liệu giao dịch, thông tin người bán và người dùng trên sàn phải được lưu trữ và xử lý theo pháp luật thương mại điện tử và pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân (Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP).
- Nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng trên sàn: minh bạch thông tin hàng hóa, dịch vụ và người bán; cơ chế tiếp nhận, xử lý khiếu nại; trách nhiệm gỡ bỏ, xử lý hàng hóa vi phạm và phối hợp với cơ quan quản lý thị trường — áp dụng cho sàn vận hành tại thị trường Việt Nam bất kể quốc tịch của chủ sàn.
Việc cần làm ngay
- Xác định sàn có thuộc phạm vi Luật TMĐT 122/2025 theo tiêu chí thị trường đích (người dùng, giao dịch tại Việt Nam), không theo vị trí máy chủ.
- Thiết lập đầu mối đại diện tại Việt Nam theo diện quy định tại NĐ 248/2026/NĐ-CP, thiết kế đồng thời cho pháp lý TMĐT, thuế và dữ liệu.
- Rà soát lưu trữ dữ liệu giao dịch theo luật TMĐT và xử lý dữ liệu cá nhân theo Luật BVDLCN 91/2025 + NĐ 356/2025 như hai lớp nghĩa vụ độc lập.
- Hoàn thiện cơ chế minh bạch thông tin người bán, tiếp nhận khiếu nại người tiêu dùng và gỡ bỏ hàng vi phạm trước 01/7/2026.
Câu hỏi thường gặp
Sàn thương mại điện tử nước ngoài có người dùng Việt Nam nhưng không đặt máy chủ tại Việt Nam có thuộc phạm vi Luật Thương mại điện tử mới không?
Có, khi hoạt động của sàn gắn với thị trường Việt Nam. Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 xác định phạm vi theo yếu tố hoạt động — phục vụ người mua, người bán tại Việt Nam, giao dịch thanh toán, giao hàng vào Việt Nam hoặc tiếp thị hướng tới người dùng Việt Nam — chứ không theo vị trí đặt máy chủ hay nơi thành lập của sàn. Một sàn vận hành hoàn toàn từ nước ngoài nhưng là nơi diễn ra giao dịch của người tiêu dùng Việt Nam vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh và phải thực hiện các nghĩa vụ tương ứng theo luật và Nghị định 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn.
Nghĩa vụ chỉ định đại diện tại Việt Nam áp dụng cho sàn nước ngoài theo tiêu chí nào?
Theo diện chủ thể và hoạt động mà Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 cùng Nghị định 248/2026/NĐ-CP quy định cho sàn nước ngoài hoạt động tại thị trường Việt Nam: sàn thuộc diện phải thiết lập đầu mối tại Việt Nam — đại diện được chỉ định hoặc hiện diện theo hình thức luật định — để làm việc với cơ quan quản lý, tiếp nhận yêu cầu của người tiêu dùng và chịu trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ tại Việt Nam (gồm phối hợp nghĩa vụ thuế và dữ liệu). Tiêu chí kích hoạt gắn với quy mô và tính chất hoạt động của sàn tại thị trường Việt Nam theo hướng dẫn chi tiết; sàn cần đối chiếu diện của mình với văn bản hướng dẫn ngay khi đánh giá tuân thủ.
Yêu cầu lưu trữ dữ liệu tại Việt Nam đối với sàn nước ngoài được quy định và kiểm tra ra sao?
Sàn phải lưu trữ dữ liệu giao dịch và thông tin liên quan đến hoạt động trên sàn theo yêu cầu và thời hạn của pháp luật thương mại điện tử, đồng thời xử lý dữ liệu cá nhân của người dùng Việt Nam theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP (căn cứ xử lý, quyền chủ thể dữ liệu, bảo mật, thông báo sự cố). Việc kiểm tra thực hiện qua cơ chế báo cáo, cung cấp dữ liệu định kỳ cho cơ quan quản lý (gồm dữ liệu phục vụ quản lý thuế theo Nghị định 117/2025/NĐ-CP) và kiểm tra chuyên ngành khi cần. Hai lớp nghĩa vụ dữ liệu này độc lập với nhau và phải được đáp ứng đồng thời.
Sàn nước ngoài không tuân thủ nghĩa vụ bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam bị chế tài gì?
Sàn đối mặt với xử phạt hành chính trong lĩnh vực thương mại điện tử theo khung chế tài áp dụng cho hành vi vi phạm nghĩa vụ của sàn (thiếu minh bạch thông tin người bán và hàng hóa, không vận hành cơ chế khiếu nại, không gỡ bỏ hàng hóa vi phạm), kèm các biện pháp quản lý theo Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 có thể ảnh hưởng tới hoạt động của sàn tại thị trường Việt Nam. Các vi phạm liên quan dữ liệu cá nhân của người dùng còn bị xử lý theo chế tài riêng của pháp luật bảo vệ dữ liệu cá nhân. Với sàn có doanh thu đáng kể tại Việt Nam, tuân thủ đầy đủ từ trước 01/7/2026 là lựa chọn chi phí thấp hơn nhiều so với xử lý chế tài.
Bài viết liên quan
- Thỏa thuận chia sẻ chi phí (cost sharing) bị cơ quan thuế không công nhận: điều kiện
- Bị yêu cầu điều chỉnh chuyển giá hồi tố 5 năm: thời hiệu có đúng?
- Bị phạt vì không lập hồ sơ chuyển giá dù giao dịch liên kết nhỏ: có được miễn?
- Chuẩn bị cho đợt thanh tra chuyển giá chuyên sâu: checklist 20 mục
- Sáp nhập ngân hàng: quy trình mới nhất và chiến lược
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.

