Bảo hiểm trách nhiệm nghề y cho cơ sở khám chữa bệnh vốn FDI

Trong các nghĩa vụ tuân thủ của một cơ sở khám chữa bệnh tại Việt Nam, bảo hiểm trách nhiệm nghề y là khoản hay bị bỏ quên nhất vì nó không nằm trong hồ sơ xin giấy phép hoạt động ban đầu. Nhưng đây là nghĩa vụ bắt buộc độc lập: cơ sở phải mua bảo hiểm trách nhiệm trong khám bệnh, chữa bệnh cho tai biến do sai sót chuyên môn, và việc thiếu hợp đồng bảo hiểm sẽ lộ ra ngay khi xảy ra sự cố y khoa hoặc khi đoàn thanh tra kiểm tra hồ sơ tuân thủ.

Nghĩa vụ bắt buộc và nguồn gốc quy định

Nghị định 102/2011/NĐ-CP quy định chế độ bảo hiểm trách nhiệm trong khám bệnh, chữa bệnh áp cho mọi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cấp giấy phép hoạt động tại Việt Nam, không phân biệt vốn trong nước hay vốn nước ngoài. Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15 tiếp tục duy trì nghĩa vụ này trong khung hiện hành, và lộ trình tham gia bắt buộc theo nghị định đã hoàn tất từ lâu: bệnh viện phải có bảo hiểm chậm nhất từ cuối năm 2015, các hình thức cơ sở khác chậm nhất từ cuối năm 2017.

Đối tượng được bảo hiểm là chính cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, với phạm vi gắn với trách nhiệm bồi thường của cơ sở và người hành nghề tại cơ sở. Kinh phí mua bảo hiểm do cơ sở tự chi trả nếu là cơ sở ngoài công lập, và hợp đồng phải được duy trì liên tục trong suốt thời gian hoạt động, vì bảo hiểm chỉ chi trả cho tai biến xảy ra trong thời hạn hiệu lực của hợp đồng.

Phạm vi chi trả và các khoảng trống thường gặp

Theo Điều 4 Nghị định 102/2011/NĐ-CP, bảo hiểm chi trả đối với tai biến trong khám bệnh, chữa bệnh do sai sót chuyên môn kỹ thuật gây ra bởi lỗi sơ suất, bất cẩn của người hành nghề tại cơ sở gây ra cho người bệnh. Các trường hợp nằm ngoài phạm vi này chỉ được chi trả nếu cơ sở và doanh nghiệp bảo hiểm thỏa thuận mở rộng trong hợp đồng, chẳng hạn một số rủi ro vận hành hoặc chi phí pháp lý. Ngược lại, hành vi cố ý hoặc hành nghề ngoài phạm vi giấy phép không thuộc phạm vi bảo hiểm chuẩn.

Khoảng trống thực tế lớn nhất nằm ở sự kiện xảy ra trước khi hợp đồng có hiệu lực hoặc sau khi hợp đồng hết hạn giữa hai kỳ mua, vì tai biến y khoa thường chỉ được phát hiện và khiếu nại sau thời điểm điều trị. Cơ sở FDI nên chọn điều khoản khai báo và khiếu nại phù hợp với đặc điểm này, đồng thời bảo đảm mọi người hành nghề, kể cả bác sĩ hợp tác và bác sĩ nước ngoài làm việc tại cơ sở, đều nằm trong phạm vi người được bảo hiểm của hợp đồng.

Chế tài và rủi ro khi không mua

Không mua bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc là hành vi vi phạm bị xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế, và quan trọng hơn, cơ sở phải tự gánh toàn bộ nghĩa vụ bồi thường cho người bệnh khi tai biến xảy ra. Với các tai biến nghiêm trọng, khoản bồi thường và chi phí giải quyết tranh chấp có thể vượt xa phí bảo hiểm nhiều năm cộng lại, chưa kể tổn hại danh tiếng đối với một thương hiệu y tế nước ngoài.

Trong thực hành, bảo hiểm trách nhiệm còn là điều kiện ngầm trong nhiều quan hệ của cơ sở: hợp đồng hợp tác chuyên môn với bệnh viện khác, hợp đồng cung cấp dịch vụ cho doanh nghiệp bảo hiểm sức khỏe và các chương trình khám sức khỏe doanh nghiệp đều thường yêu cầu xuất trình hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp còn hiệu lực. Thiếu hợp đồng vì vậy không chỉ là rủi ro chế tài mà còn là rủi ro doanh thu.

Câu hỏi thường gặp

Cơ sở khám chữa bệnh vốn FDI có bắt buộc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề y không?

Có. Mọi cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được cấp giấy phép hoạt động tại Việt Nam, bao gồm cơ sở có vốn đầu tư nước ngoài, đều phải mua bảo hiểm trách nhiệm trong khám bệnh, chữa bệnh theo Nghị định 102/2011/NĐ-CP, và nghĩa vụ này được duy trì trong Luật Khám bệnh, chữa bệnh 15/2023/QH15. Lộ trình bắt buộc đã hoàn tất từ năm 2015 với bệnh viện và năm 2017 với các hình thức cơ sở còn lại.

Mức bảo hiểm tối thiểu bao nhiêu?

Nghị định 102/2011/NĐ-CP không ấn định một mức tiền trách nhiệm tối thiểu thống nhất áp cho mọi cơ sở như kiểu mức vốn pháp định; mức trách nhiệm bảo hiểm được xác định trong hợp đồng giữa cơ sở và doanh nghiệp bảo hiểm theo khung hướng dẫn của Bộ Tài chính và quy mô rủi ro của cơ sở. Vì vậy khi đàm phán, cơ sở nên căn cứ vào quy mô giường bệnh, số lượt khám và mức độ rủi ro của chuyên khoa để chọn hạn mức đủ lớn, thay vì tìm một con số tối thiểu trong luật.

Bảo hiểm chi trả những trường hợp nào?

Bảo hiểm chi trả cho tai biến trong khám bệnh, chữa bệnh do sai sót chuyên môn kỹ thuật gây ra bởi lỗi sơ suất, bất cẩn của người hành nghề tại cơ sở gây ra cho người bệnh, theo Điều 4 Nghị định 102/2011/NĐ-CP. Các phạm vi mở rộng như chi phí pháp lý hoặc rủi ro khác chỉ được chi trả nếu hai bên thỏa thuận ghi trong hợp đồng. Hành vi cố ý và hoạt động ngoài phạm vi giấy phép hoạt động không thuộc phạm vi bảo hiểm chuẩn.

Không mua bảo hiểm thì bị phạt thế nào?

Cơ sở không mua bảo hiểm bắt buộc bị xử phạt hành chính trong lĩnh vực y tế và phải tự chịu toàn bộ nghĩa vụ bồi thường khi tai biến xảy ra, không có doanh nghiệp bảo hiểm đứng ra chi trả. Ngoài ra, thiếu hợp đồng bảo hiểm còn khiến cơ sở mất điều kiện trong nhiều hợp đồng hợp tác chuyên môn và hợp đồng khám sức khỏe doanh nghiệp, nên hậu quả thực tế thường lớn hơn mức phạt hành chính.

Kết luận cho cơ sở FDI

Bảo hiểm trách nhiệm nghề y là nghĩa vụ bắt buộc không phân biệt nguồn vốn, với phạm vi chuẩn neo ở tai biến do sai sót chuyên môn theo Nghị định 102/2011/NĐ-CP. Việc cần làm kỹ không phải là mua cho có, mà là chọn hạn mức theo rủi ro chuyên khoa và bảo đảm hợp đồng bao phủ mọi người hành nghề tại cơ sở, liên tục không gián đoạn.