Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu về, tổ chức sản xuất tại Việt Nam rồi xuất khẩu thành phẩm ra nước ngoài — đó là loại hình sản xuất xuất khẩu (SXXK). Điểm hấp dẫn lớn nhất của loại hình này là miễn thuế nhập khẩu đối với nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu. Đổi lại, doanh nghiệp phải tuân thủ chặt chẽ thủ tục hải quan từ khâu thông báo cơ sở sản xuất đến báo cáo quyết toán hàng năm — khâu mà nhiều doanh nghiệp bị xử phạt vì chậm nộp hoặc lập sai số liệu.
SXXK khác gia công và tạm nhập tái xuất ở đâu?
- SXXK ≠ gia công: SXXK — doanh nghiệp tự nhập nguyên liệu, tự sản xuất, tự xuất khẩu với quyền sở hữu của chính doanh nghiệp, báo cáo quyết toán (Điều 60 Thông tư 38/2015/TT-BTC) theo tổng trị giá nhập – xuất – tồn; gia công — làm theo đơn đặt hàng của thương nhân nước ngoài, sản phẩm thuộc quyền định đoạt của bên đặt gia công, báo cáo quyết toán theo lượng;
- SXXK ≠ tạm nhập tái xuất (TNTX): SXXK có quá trình sản xuất thực tế tại Việt Nam từ nguyên liệu nhập khẩu; TNTX là nhập khẩu rồi xuất khẩu đi mà không qua sản xuất đáng kể;
- Kho bảo thuế ≠ kho ngoại quan: nguyên liệu SXXK có thể lưu giữ tại kho bảo thuế — nhưng kho bảo thuế sắp bị bãi bỏ từ 01/3/2027 (xem ghi chú chuyển tiếp bên dưới); kho ngoại quan là chế độ khác (lưu giữ hàng chờ xuất khẩu).
Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu SXXK
khoản 7 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 (tra văn bản hợp nhất 96/VBHN-VPQH ngày 31/3/2026) và Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP (sửa bởi khoản 6 Điều 1 Nghị định 18/2021/NĐ-CP, hiệu lực 25/4/2021): miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hoá nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu, gồm:
- Nguyên liệu, vật tư (kể cả vật tư làm bao bì hoặc bao bì đóng gói sản phẩm xuất khẩu), linh kiện, bán thành phẩm nhập khẩu trực tiếp cấu thành sản phẩm xuất khẩu hoặc tham gia trực tiếp vào quá trình sản xuất nhưng không trực tiếp chuyển hoá thành hàng hoá;
- Sản phẩm hoàn chỉnh nhập khẩu để đóng gói, dán nhãn, gắn/lắp ráp vào sản phẩm xuất khẩu hoặc đóng chung thành mặt hàng đồng bộ;
- Linh kiện, phụ tùng nhập khẩu để bảo hành cho sản phẩm xuất khẩu;
- Hàng nhập khẩu chỉ dùng làm hàng mẫu; hàng nhập khẩu để SXXK được phép tiêu huỷ tại Việt Nam và thực tế đã tiêu huỷ.
Điều kiện hưởng miễn thuế
Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP, người nộp thuế phải:
- Có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu, máy móc, thiết bị tại cơ sở sản xuất trên lãnh thổ Việt Nam;
- Thông báo cơ sở sản xuất, máy móc, thiết bị; thông báo cơ sở/hợp đồng sản xuất, gia công lại cho cơ quan hải quan theo pháp luật hải quan.
Thông báo không đúng thời hạn chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính — không mất quyền miễn thuế nếu đáp ứng điều kiện thực chất.
Sản phẩm phải thực xuất khẩu (điểm đ khoản 2 Điều 12): sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu phải thực xuất khẩu; nếu chuyển tiêu thụ nội địa hoặc thay đổi mục đích sử dụng thì phải đăng ký tờ khai hải quan mới, kê khai và nộp thuế (Điều 17 Luật 107/2016/QH13, tra văn bản hợp nhất 96/VBHN-VPQH).
Thủ tục hải quan loại hình SXXK (trình tự checklist)
- Thông báo cơ sở sản xuất với cơ quan hải quan (Điều 57 Thông tư 38/2015/TT-BTC, đã sửa đổi) — thực hiện trước khi làm thủ tục nhập khẩu nguyên liệu;
- Kiểm tra cơ sở sản xuất (Điều 59 Thông tư 38/2015/TT-BTC) — cơ quan hải quan kiểm tra năng lực sản xuất thực tế;
- Làm thủ tục nhập khẩu nguyên liệu, vật tư (mở tờ khai loại hình SXXK — mã loại hình tra cứu tại Thông tư 121/2025/TT-BTC, không suy diễn), xuất khẩu sản phẩm;
- Thay đổi mục đích sử dụng (nếu có): khai tờ khai hải quan mới, áp dụng chính sách thuế tại thời điểm đăng ký tờ khai mới (Điều 17 Luật 107/2016/QH13; khoản 5 Điều 25 Nghị định 08/2015/NĐ-CP đã sửa đổi, tra văn bản hợp nhất 46/VBHN-BTC).
Báo cáo quyết toán (BCQT) — nghĩa vụ doanh nghiệp quan tâm nhất
Điều 60 Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa bởi khoản 39 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC; điểm b khoản 32 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC, hiệu lực 01/02/2026 — nội dung sửa đổi mới cần đối chiếu trực tiếp văn bản gốc Thông tư 121/2025/TT-BTC trước khi áp dụng chi tiết):
- Đối tượng: mọi tổ chức, cá nhân có hoạt động gia công, SXXK (bao gồm doanh nghiệp chế xuất) — theo dõi nguyên liệu nhập khẩu và sản phẩm xuất khẩu trên sổ sách kế toán;
- Thời hạn: định kỳ hàng năm, chậm nhất ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính (hoặc trước khi hợp nhất, sáp nhập, chia, tách, giải thể, chuyển nơi làm thủ tục nhập khẩu nguyên liệu);
- Nơi nộp: Chi cục Hải quan quản lý cơ sở sản xuất (từ kỳ 2026, đầu mối tiếp nhận do Chi cục Hải quan khu vực phân công — đối chiếu Thông tư 121/2025/TT-BTC);
- Mẫu biểu: 15/BCQT-NVL/GSQL (nhập – xuất – tồn nguyên liệu, vật tư), 15a/BCQT-SP/GSQL (nhập – xuất – tồn thành phẩm), 16/ĐMTT-GSQL (định mức thực tế sản xuất sản phẩm xuất khẩu); được sửa đổi, bổ sung trong 60 ngày kể từ ngày nộp đầu tiên;
- Nội dung: báo cáo theo nguyên tắc tổng trị giá nhập – xuất – tồn kho nguyên liệu, vật tư, bán thành phẩm, sản phẩm hoàn chỉnh; số liệu phải phù hợp với chứng từ hạch toán kế toán;
- Chế tài: chậm nộp, lập báo cáo quyết toán sai thực tế, sai chứng từ kế toán/tờ khai → xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP (không ghi số tiền phạt nếu chưa đối chiếu văn bản hiện hành); đồng thời bị xếp nhóm rủi ro cao, tăng tần suất kiểm tra sau thông quan.
Ghi chú chuyển tiếp bắt buộc: bãi bỏ kho bảo thuế
Luật 11/2026/QH16 (Quốc hội thông qua 23/8/2026, hiệu lực 01/3/2027): bãi bỏ toàn bộ Điều 47 Luật Hải quan (kho bảo thuế) và bãi bỏ khái niệm kho bảo thuế. Điều khoản chuyển tiếp (khoản 1 Điều 4): nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu đang tồn trong kho bảo thuế tại thời điểm 01/3/2027 được tiếp tục thực hiện theo Luật cũ trong 06 tháng kể từ ngày Luật có hiệu lực — sau đó phải chuyển đổi hình thức lưu giữ. Doanh nghiệp đang lưu nguyên liệu SXXK tại kho bảo thuế cần chủ động kế hoạch chuyển đổi, không nên trình bày kho bảo thuế như chế độ lâu dài.
Câu hỏi thường gặp
Chậm nộp báo cáo quyết toán có bị phạt không?
Có — chậm nộp, lập báo cáo sai thực tế hoặc sai chứng từ kế toán/tờ khai bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 128/2020/NĐ-CP (mức phạt cụ thể tra cứu tại văn bản hiện hành), đồng thời doanh nghiệp bị xếp nhóm rủi ro cao và tăng kiểm tra sau thông quan.
Doanh nghiệp vừa SXXK vừa gia công thì báo cáo quyết toán gộp chung được không?
Vấn đề này cần đối chiếu hướng dẫn hiện hành của cơ quan hải quan, không nên tự suy diễn — doanh nghiệp nên tham vấn trước khi lập báo cáo.
Thông báo cơ sở sản xuất trễ có mất quyền miễn thuế nguyên liệu SXXK không?
Không — thông báo không đúng thời hạn chỉ bị xử phạt vi phạm hành chính; quyền miễn thuế vẫn được giữ nếu đáp ứng các điều kiện thực chất (có quyền sở hữu/sử dụng cơ sở sản xuất, sản phẩm thực xuất khẩu).
Văn bản pháp luật áp dụng
- Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 — tra văn bản hợp nhất 96/VBHN-VPQH ngày 31/3/2026 (khoản 7 Điều 16; Điều 17);
- Nghị định 134/2016/NĐ-CP (sửa bởi khoản 6 Điều 1 Nghị định 18/2021/NĐ-CP) — Điều 12;
- Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa bởi khoản 39 Điều 1 Thông tư 39/2018/TT-BTC và điểm b khoản 32 Điều 1 Thông tư 121/2025/TT-BTC, hiệu lực 01/02/2026) — Điều 60 (báo cáo quyết toán); Điều 56, 57, 58, 59 (thông báo cơ sở sản xuất, kiểm tra cơ sở);
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP — tra văn bản hợp nhất 46/VBHN-BTC ngày 24/11/2025 (khoản 5 Điều 25; đã sửa bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP);
- Luật 11/2026/QH16 (thông qua 23/8/2026, hiệu lực 01/3/2027) — bãi bỏ kho bảo thuế, chuyển tiếp 06 tháng.
Lưu ý: bài viết tổng hợp theo văn bản pháp luật hiện hành tại ngày 14/10/2026. Chi tiết điều khoản (đặc biệt nội dung sửa đổi tại Thông tư 121/2025/TT-BTC) nên được đối chiếu trực tiếp với văn bản gốc trước khi áp dụng.
Doanh nghiệp cần hỗ trợ lập báo cáo quyết toán SXXK hoặc rà soát điều kiện miễn thuế nguyên liệu? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin trên chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.
Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI Legal Council kiểm tra chất lượng, chưa được luật sư người thật duyệt.
