Bảo hộ giống cây trồng mới: đăng ký tại Cục Trồng trọt, thời hạn 20

Giống cây trồng mới là đối tượng sở hữu trí tuệ duy nhất không đăng ký tại Cục Sở hữu trí tuệ. Đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng được nộp tại Cục Trồng trọt (Văn phòng Bảo hộ giống cây trồng mới). Nộp nhầm cơ quan đồng nghĩa với sai thủ tục ngay từ đầu. Bài viết tổng hợp điều kiện, hồ sơ, trình tự và thời hạn bảo hộ theo Luật SHTT (văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH) và Nghị định 79/2023/NĐ-CP.

1. Nộp đơn ở đâu?

Khác với sáng chế, nhãn hiệu hay kiểu dáng công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng được xác lập trên cơ sở quyết định cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục riêng (Điều 6.4 Luật SHTT). Cơ quan tiếp nhận và xử lý đơn là Cục Trồng trọt — Văn phòng Bảo hộ giống cây trồng mới, không phải Cục SHTT. Nghị định 100/2026/NĐ-CP bổ sung một số quy định về quản lý nhà nước và giám định trong lĩnh vực giống cây trồng.

2. Điều kiện bảo hộ (Điều 158–160)

Theo Điều 158, giống cây trồng được bảo hộ phải đồng thời đáp ứng:

Là kết quả chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển;
Thuộc Danh mục loài cây trồng được Nhà nước bảo hộ (danh mục do cơ quan có thẩm quyền ban hành và cập nhật — cần tra danh mục mới nhất, không áp dụng danh mục cũ);
Có tính mới (Điều 159): vật liệu nhân giống hoặc sản phẩm thu hoạch chưa bị bán hoặc phân phối nhằm mục đích khai thác giống: tại Việt Nam trước ngày nộp đơn 01 năm; ngoài lãnh thổ Việt Nam trước ngày nộp đơn 06 năm đối với loài thân gỗ và cây leo thân gỗ, 04 năm đối với giống cây trồng khác;
Có tính khác biệt (Điều 160): phân biệt rõ ràng với các giống cây trồng khác được biết đến rộng rãi tại thời điểm nộp đơn (hoặc ngày ưu tiên);
Có tính đồng nhất và tính ổn định — được kiểm chứng qua khảo nghiệm DUS (Distinctness – Uniformity – Stability) do cơ quan chuyên môn thực hiện, là khâu bắt buộc;
Có tên gọi phù hợp với quy định.

3. Quyền ưu tiên

Người nộp đơn được hưởng quyền ưu tiên 12 tháng theo Công ước UPOV (Hiệp hội quốc tế về bảo hộ giống cây trồng mới) nếu đã nộp đơn đăng ký bảo hộ giống cây trồng đó tại quốc gia thành viên UPOV trước đó. Điều kiện và cách thức hưởng quyền ưu tiên cần đối chiếu quy định chi tiết tại thời điểm nộp đơn.

4. Thời hạn bảo hộ (Điều 169)

Bằng bảo hộ giống cây trồng có hiệu lực 20 năm kể từ ngày cấp Bằng; 25 năm đối với giống cây thân gỗ và cây nho. Đây là thời hạn dài, phù hợp với chu kỳ chọn tạo và khai thác thương mại giống cây trồng.

5. Hồ sơ đăng ký (Điều 6 Nghị định 79/2023/NĐ-CP)

Hồ sơ đăng ký bảo hộ giống cây trồng gồm:

Tờ khai đăng ký (Mẫu số 01);
Tờ khai kỹ thuật DUS;
Ảnh chụp thể hiện tối thiểu 03 tính trạng đặc trưng của giống (tối thiểu 03 ảnh màu cỡ 9x15cm);
Văn bản ủy quyền (nếu nộp đơn thông qua đại diện);
Tài liệu chứng minh quyền đăng ký và tài liệu chứng minh quyền ưu tiên (được nộp trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nộp đơn);
Chứng từ nộp phí, lệ phí.

6. Trình tự xử lý đơn

Thẩm định hình thức: 15 ngày kể từ ngày nhận đơn;
Công bố đơn đăng ký: trong thời hạn 90 ngày;
Khảo nghiệm DUS: kiểm tra tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định — khâu kỹ thuật bắt buộc do cơ quan chuyên môn thực hiện;
Thẩm định kết quả khảo nghiệm: 90 ngày;
Cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng nếu đáp ứng điều kiện.

Thủ tục đăng ký được quy định tại Điều 176 Luật SHTT (điểm d khoản 3 Điều 176 đã được khoản 59 Điều 1 Luật 131/2025/QH15 sửa đổi). Quy định chuyển tiếp: đối với đơn nộp trước ngày 01/4/2026 nhưng chưa tiến hành khảo nghiệm, thời hạn xử lý được tính 24 tháng kể từ ngày 01/4/2026.

7. Lưu ý thực hành

Kiểm tra Danh mục loài được bảo hộ mới nhất trước khi chuẩn bị đơn — giống không thuộc danh mục không được bảo hộ;
Bảo vệ tính mới tuyệt đối: không bán, phân phối vật liệu nhân giống trước khi nộp đơn vượt quá thời hạn cho phép;
Chuẩn bị tờ khai kỹ thuật DUS đầy đủ, chính xác — đây là cơ sở của khâu khảo nghiệm;
Theo dõi danh mục loài và văn bản hướng dẫn mới nhất, vì lĩnh vực này được điều chỉnh bởi văn bản chuyên biệt (Nghị định 79/2023/NĐ-CP) và các sửa đổi sau Luật 131/2025/QH15.

8. Câu hỏi thường gặp

Đăng ký giống cây trồng ở Cục SHTT có được không?
Không. Đơn phải nộp tại Cục Trồng trọt (Văn phòng Bảo hộ giống cây trồng mới); nộp tại Cục SHTT là sai cơ quan có thẩm quyền.

Bán giống trước khi nộp đơn có mất quyền không?
Có thể mất tính mới nếu việc bán/phân phối vượt quá thời hạn: 01 năm tại Việt Nam; 06 năm (thân gỗ, cây leo thân gỗ) hoặc 04 năm (cây khác) ngoài lãnh thổ Việt Nam, tính đến ngày nộp đơn.

Khảo nghiệm DUS là gì?
Là khâu kiểm tra bắt buộc về tính khác biệt (Distinctness), tính đồng nhất (Uniformity) và tính ổn định (Stability) của giống, do cơ quan chuyên môn thực hiện trước khi cấp Bằng.

Bằng bảo hộ giống cây trồng có hiệu lực bao lâu?
20 năm kể từ ngày cấp; 25 năm đối với cây thân gỗ và cây nho (Điều 169).

Nguồn trích dẫn

Luật Sở hữu trí tuệ, văn bản hợp nhất 67/VBHN-VPQH: Điều 158, 159, 160, 169, 176 (điểm d khoản 3 được sửa bởi khoản 59 Điều 1 Luật 131/2025/QH15);
Luật 131/2025/QH15 — có hiệu lực từ 01/4/2026;
Nghị định 79/2023/NĐ-CP — có hiệu lực từ 15/11/2023: Điều 6 (hồ sơ);
Nghị định 100/2026/NĐ-CP — có hiệu lực từ 01/4/2026 (quản lý nhà nước, giám định giống cây trồng).

Bài viết liên quan

Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo, sẽ được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi xem xét đăng tải; không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng. Danh mục loài cây trồng được bảo hộ và tên gọi cơ quan quản lý cần được xác minh theo văn bản mới nhất.

Cần tư vấn đăng ký bảo hộ giống cây trồng mới? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.