Tiền trong tài khoản ngân hàng là tài sản “dễ bay hơi” nhất của bên phải thi hành án — chỉ một thao tác chuyển khoản là có thể tẩu tán. Vì vậy pháp luật thi hành án dân sự dành riêng một cơ chế xử lý: phong tỏa tài khoản và khấu trừ tiền trong tài khoản, với sự phối hợp bắt buộc của ngân hàng.
Bài viết trình bày trình tự phong tỏa tài khoản theo Điều 67 Luật Thi hành án dân sự 2025 (số 106/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026) và Điều 43 Nghị định 152/2026/NĐ-CP, cùng trình tự khấu trừ tiền trong tài khoản theo Điều 73 Luật 2025 và Điều 49 Nghị định 152/2026/NĐ-CP — và trách nhiệm phối hợp của tổ chức tín dụng.
Lưu ý quan trọng: Luật Thi hành án dân sự 2008 đã hết hiệu lực, được thay thế toàn bộ bởi Luật 106/2025/QH15 từ ngày 01/7/2026. Quy định về khấu trừ tiền trong tài khoản trước đây (Điều 76 Luật 2008) nay là Điều 73 Luật 2025; Nghị định 62/2015/NĐ-CP được thay thế bởi Nghị định 152/2026/NĐ-CP (ngày 13/5/2026).
1. Chuẩn hóa thuật ngữ: phong tỏa là biện pháp bảo đảm, khấu trừ là biện pháp cưỡng chế
Trong ngôn ngữ pháp lý, tiền trong tài khoản ngân hàng không bị “kê biên” mà bị phong tỏa tài khoản và khấu trừ tiền trong tài khoản. Điểm mới của Luật 2025: phong tỏa tài khoản, tài sản ở nơi gửi giữ là biện pháp bảo đảm thi hành án (điểm a khoản 1 Điều 66; Điều 67) — nhằm ngăn chặn tẩu tán, hủy hoại tài sản, trốn tránh việc thi hành án; còn khấu trừ tiền trong tài khoản là biện pháp cưỡng chế (khoản 1 Điều 71; Điều 73). Hiểu đúng thuật ngữ giúp đương sự đọc đúng quyết định của Chấp hành viên và thực hiện đúng quyền khiếu nại.
2. Trình tự 4 bước phong tỏa, khấu trừ tiền trong tài khoản
Bước 1 — Xác minh tài khoản: Chấp hành viên xác minh người phải thi hành án mở tài khoản tại ngân hàng, kho bạc nào, số dư bao nhiêu. Cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản của người phải thi hành án có trách nhiệm cung cấp thông tin, tài liệu đầy đủ, chính xác — đối với thông tin về tài khoản thì phải cung cấp ngay (Điều 37.6(b)).
Bước 2 — Ra quyết định phong tỏa, khấu trừ: Chấp hành viên ra quyết định phong tỏa tài khoản — quyết định phải xác định rõ số tiền phải thi hành án và Chấp hành viên phải thông báo ngay cho cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản (Điều 67.2). Chấp hành viên ra quyết định khấu trừ tiền trong tài khoản của người phải thi hành án; số tiền khấu trừ không được vượt quá nghĩa vụ thi hành án và chi phí cưỡng chế (Điều 73.1). Theo Điều 49 Nghị định 152/2026/NĐ-CP, quyết định khấu trừ phải ghi rõ: ngày, tháng, năm ban hành; căn cứ ban hành; tên tài khoản, số tài khoản của người phải thi hành án; tên, địa chỉ Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài hoặc cơ quan, tổ chức, cá nhân khác đang quản lý tài khoản; số tiền phải khấu trừ; tên, số tài khoản của cơ quan thi hành án dân sự nhận tiền; thời hạn thực hiện việc khấu trừ.
Bước 3 — Phong tỏa và khấu trừ ngay: cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản phải thực hiện phong tỏa theo Điều 43 Nghị định 152/2026/NĐ-CP: nếu số tiền, giá trị tài sản trong tài khoản bằng hoặc lớn hơn nghĩa vụ phải thi hành án và chi phí thi hành án thì phong tỏa số tiền, phần tài sản tương ứng với nghĩa vụ; nếu nhỏ hơn hoặc không xác định được giá trị thì phong tỏa toàn bộ số tiền, tài sản trong tài khoản — tiền, tài sản phát sinh tiếp trong tài khoản thì phong tỏa tiếp; trong thời hạn 24 giờ kể từ khi thực hiện việc phong tỏa phải thông báo kết quả cho cơ quan thi hành án dân sự. Ngay sau khi nhận được quyết định khấu trừ, cơ quan, tổ chức đang quản lý tài khoản phải khấu trừ tiền để chuyển vào tài khoản của cơ quan thi hành án dân sự hoặc chuyển cho người được thi hành án theo quyết định (Điều 73.2). Đây là nghĩa vụ “thực hiện ngay”, không được trì hoãn.
Bước 4 — Phạm vi mở rộng và giới hạn phong tỏa: Luật 2025 mở rộng phạm vi phong tỏa: cơ quan, tổ chức, cá nhân đang quản lý tài khoản phải thực hiện phong tỏa tiền, tài sản số, tài sản khác trong tài khoản của người phải thi hành án (Điều 67.2). Không thực hiện phong tỏa đối với các tài khoản: quỹ ngân sách nhà nước các cấp; kinh phí ngân sách nhà nước (bao gồm cả kinh phí trên tài khoản tiền gửi dự toán, đầu tư; tiền gửi thu phí, lệ phí) giao cho các đơn vị sử dụng ngân sách, các chủ đầu tư, ban quản lý dự án; các khoản tạm thu, tạm giữ giao cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền (khoản 5 Điều 49 Nghị định 152/2026/NĐ-CP).
3. Giới hạn: không được “quét sạch” tài khoản
Số tiền khấu trừ không được vượt quá nghĩa vụ phải thi hành án và chi phí cưỡng chế (Điều 73.1). Nếu người phải thi hành án có nhiều tài khoản tại nhiều Kho bạc Nhà nước, tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, Chấp hành viên căn cứ số dư tài khoản để quyết định khấu trừ một hoặc nhiều tài khoản — nhưng tổng số tiền vẫn bị giới hạn bởi trần nêu trên, bảo đảm thu đủ chứ không thu thừa (khoản 2 Điều 49 Nghị định 152/2026/NĐ-CP).
4. Trách nhiệm của ngân hàng: phối hợp, nếu không sẽ bồi thường
- Cung cấp thông tin ngay: ngân hàng phải cung cấp thông tin về tài khoản của người phải thi hành án ngay khi cơ quan thi hành án yêu cầu (Điều 37.6(b));
- Thực hiện ngay quyết định phong tỏa, khấu trừ: không được tự ý trì hoãn, từ chối (Điều 67.5, Điều 73.2);
- Bồi thường thiệt hại: nếu ngân hàng không thực hiện quyết định, yêu cầu của Chấp hành viên dẫn đến đương sự tẩu tán tài sản thì bị xử lý theo quy định của pháp luật, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường (Điều 67.5);
- Quyền khiếu nại: ngân hàng cho rằng quyết định cưỡng chế trái pháp luật, xâm phạm quyền lợi của mình thì có quyền khiếu nại theo trình tự — nhưng khiếu nại không đồng nghĩa với được tự ý không thực hiện.
5. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Tài khoản chung của vợ chồng có bị khấu trừ không?
Đáp: Chỉ phần tài sản thuộc về người phải thi hành án mới bị xử lý; việc xác định phần này cần căn cứ chứng cứ cụ thể, trường hợp phức tạp nên tham vấn luật sư.
Hỏi: Ngân hàng có được báo trước cho khách hàng để rút tiền không?
Đáp: Không. Ngân hàng phải thực hiện ngay quyết định phong tỏa, khấu trừ; việc “báo động” để khách hàng tẩu tán tiền có thể khiến ngân hàng phải bồi thường thiệt hại theo Điều 67.5 Luật 2025.
Hỏi: Khấu trừ xong mà vẫn chưa đủ nghĩa vụ thì sao?
Đáp: Cơ quan thi hành án tiếp tục áp dụng các biện pháp cưỡng chế khác (kê biên tài sản, trừ vào thu nhập…) cho đến khi nghĩa vụ được thi hành đầy đủ.
Cần hỗ trợ thi hành án đối với tài sản trong tài khoản ngân hàng? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.