Khi điều trị không như mong đợi — biến chứng, di chứng, thậm chí tử vong — người bệnh và gia đình thường đặt câu hỏi: có phải bác sĩ đã sai? Khiếu nại ở đâu? Ai bồi thường? Pháp luật Việt Nam có một cơ chế riêng để trả lời những câu hỏi này, với Hội đồng chuyên môn là “trọng tài” xác định có hay không sai sót chuyên môn kỹ thuật.
Bài viết hệ thống hóa quyền khiếu nại và đòi bồi thường của bệnh nhân khi xảy ra sự cố y khoa theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023.
1. Phân biệt: tai biến y khoa và sai sót chuyên môn kỹ thuật
Đây là điểm mấu chốt mà nhiều người nhầm lẫn:
- Tai biến y khoa: tình huống không mong muốn trong quá trình khám chữa bệnh gây tổn hại sức khỏe, tính mạng người bệnh;
- Sai sót chuyên môn kỹ thuật: nguyên nhân — người hành nghề không tuân thủ quy định chuyên môn kỹ thuật.
Chỉ khi Hội đồng chuyên môn xác định CÓ sai sót chuyên môn kỹ thuật thì mới phát sinh trách nhiệm bồi thường. Tai biến xảy ra dù đã làm đúng quy trình không đương nhiên dẫn đến bồi thường.
2. Bốn trường hợp được xác định KHÔNG có sai sót
Theo khoản 2 Điều 100 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề được xác định không có sai sót chuyên môn kỹ thuật khi:
- Đã thực hiện đúng trách nhiệm chăm sóc, điều trị và quy định chuyên môn kỹ thuật nhưng vẫn xảy ra tai biến;
- Cấp cứu nhưng thiếu phương tiện, thiết bị, thuốc hoặc nhân lực mà không thể khắc phục được; bệnh chưa có hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật;
- Bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do khách quan khác;
- Tai biến do chính người bệnh tự gây ra.
3. Quy trình khiếu nại và đòi bồi thường
- Bước 1 — Khiếu nại: người bệnh/gia đình gửi đơn khiếu nại tới cơ sở khám chữa bệnh hoặc cơ quan quản lý nhà nước về y tế, nêu rõ diễn biến và yêu cầu;
- Bước 2 — Hội đồng chuyên môn: thành lập theo Điều 101 để xác định có hay không sai sót chuyên môn kỹ thuật. Kết luận của Hội đồng chuyên môn do Bộ Y tế thành lập là kết luận cuối cùng về vấn đề này;
- Bước 3 — Bồi thường: nếu xác định có sai sót, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo Điều 102 (người hành nghề không trực tiếp bồi thường). Nguồn chi trả có thể từ bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp của cơ sở (Điều 103);
- Bước 4 — Tranh chấp: nếu không thỏa thuận được mức bồi thường, các bên có thể hòa giải hoặc khởi kiện tại tòa án.
4. Thời hiệu và phạm vi bồi thường
Thời hiệu yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm kể từ ngày sự cố y khoa xảy ra (Bộ luật Dân sự 2015). Phạm vi bồi thường gồm chi phí cứu chữa, thu nhập bị mất, chi phí khắc phục và tổn thất tinh thần — tính theo thiệt hại thực tế có chứng cứ.
5. Quyền được bảo vệ của người hành nghề
Ở chiều ngược lại, Điều 42 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 bảo vệ người hành nghề: được pháp luật bảo vệ và không phải chịu trách nhiệm khi đã thực hiện đúng quy định mà vẫn xảy ra sự cố y khoa; được đề nghị tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Hỏi: Bác sĩ có phải trực tiếp bồi thường tiền cho bệnh nhân không?
Đáp: Không. Cơ sở khám chữa bệnh là chủ thể bồi thường (Điều 102); bác sĩ chỉ chịu trách nhiệm chuyên môn, kỷ luật theo kết luận của Hội đồng chuyên môn.
Hỏi: Không đồng ý với kết luận của Hội đồng chuyên môn thì làm gì?
Đáp: Có thể đề nghị Hội đồng chuyên môn do Bộ Y tế thành lập cho kết luận cuối cùng; đồng thời vẫn có quyền khởi kiện ra tòa án để giải quyết tranh chấp bồi thường.
Gia đình đang đối mặt với sự cố y khoa và cần hướng dẫn khiếu nại, đòi bồi thường? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.
