Bệnh viện công là kênh tiêu thụ thuốc quan trọng, nhưng muốn bán thuốc vào đó, doanh nghiệp không thể chào hàng trực tiếp mà phải tham gia đấu thầu theo quy định pháp luật. Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 cùng các văn bản hướng dẫn đặt ra khung điều kiện tham dự và hình thức lựa chọn nhà thầu mà mọi công ty dược cần nắm. Bài viết phác thảo bức tranh tổng thể ở mức khung, giúp doanh nghiệp định hướng chiến lược thay vì sa đà vào chi tiết từng gói thầu.
1. Khung pháp lý: Luật Đấu thầu 22/2023 và văn bản hướng dẫn
Luật Đấu thầu 22/2023/QH15 có hiệu lực từ ngày 01/01/2024, thay thế Luật Đấu thầu 43/2013, là đạo luật gốc điều chỉnh lựa chọn nhà thầu sử dụng vốn nhà nước — bao gồm mua sắm thuốc tại cơ sở y tế công lập. Nghị định 24/2024/NĐ-CP ngày 27/02/2024 quy định chi tiết về lựa chọn nhà thầu. Riêng lĩnh vực y tế, Bộ Y tế ban hành Thông tư 40/2025/TT-BYT về đấu thầu thuốc tại cơ sở y tế công lập, hiệu lực từ 25/10/2025 — văn bản chuyên ngành mới nhất cần tra cứu trước khi tham dự. Lưu ý: văn bản hướng dẫn lĩnh vực này cập nhật thường xuyên; doanh nghiệp phải kiểm tra văn bản hiện hành khi chuẩn bị hồ sơ dự thầu, không áp dụng máy móc tài liệu cũ.
2. Điều kiện tham dự và các hình thức lựa chọn nhà thầu
Ở mức khung, nhà thầu phải đáp ứng điều kiện về tư cách pháp lý, năng lực tài chính, kinh nghiệm cung cấp, và hàng hóa chào thầu phải có giấy đăng ký lưu hành còn hiệu lực. Pháp luật đấu thầu quy định nhiều hình thức như đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, chỉ định thầu hay đàm phán giá trong trường hợp đặc thù — áp dụng hình thức nào phụ thuộc tính chất, quy mô gói thầu và quy định chuyên ngành y tế. Bên cạnh đấu thầu tại từng bệnh viện, thuốc còn được mua sắm tập trung cấp quốc gia hoặc đàm phán giá với danh mục đặc thù; doanh nghiệp cần theo dõi danh mục này để chọn đúng sân chơi.
3. Rủi ro thường gặp và cách phòng ngừa
Doanh nghiệp dược hay vấp ở ba điểm: hồ sơ dự thầu thiếu giấy tờ chứng minh năng lực hoặc giấy đăng ký lưu hành hết hiệu lực; chào giá không tính đúng chi phí logistics, bảo quản lạnh và biến động tỷ giá dẫn đến thua lỗ khi trúng thầu; và vi phạm quy định về cạnh tranh trong đấu thầu. Hậu quả không chỉ là trượt thầu mà có thể bị cấm tham dự một thời gian hoặc xử lý theo pháp luật. Phòng ngừa tốt nhất là xây dựng quy trình nội bộ kiểm tra hồ sơ nhiều lớp, cập nhật danh mục văn bản pháp lý trước mỗi kỳ đấu thầu và không cam kết mức giá ngoài khả năng cung ứng thực tế.
Kết luận
Đấu thầu thuốc vào bệnh viện là cuộc chơi dài hơi, đòi hỏi doanh nghiệp vừa am hiểu khung Luật Đấu thầu 22/2023, vừa theo sát văn bản hướng dẫn chuyên ngành y tế luôn biến động. Chiến lược khôn ngoan là chuẩn bị năng lực hồ sơ từ sớm, chọn đúng hình thức và danh mục tham dự thay vì chạy theo từng gói thầu bị động.
Câu hỏi thường gặp
1. Công ty dược có được bán thuốc trực tiếp cho bệnh viện công không?
Không. Mua sắm thuốc tại cơ sở y tế công lập sử dụng vốn nhà nước phải thực hiện lựa chọn nhà thầu theo pháp luật đấu thầu; bán trực tiếp không qua đấu thầu là vi phạm.
2. Thuốc tham dự thầu có cần giấy đăng ký lưu hành không?
Có. Ở mức khung, hàng hóa chào thầu phải có giấy đăng ký lưu hành còn hiệu lực tại thời điểm dự thầu; đây là điều kiện tiên quyết về mặt pháp lý của sản phẩm.
3. Có những hình thức lựa chọn nhà thầu nào?
Khung pháp luật quy định đấu thầu rộng rãi, chào hàng cạnh tranh, chỉ định thầu, đàm phán giá và mua sắm tập trung. Hình thức áp dụng tùy tính chất gói thầu và quy định chuyên ngành — tra cứu văn bản hiện hành khi tham dự.
4. Trúng thầu rồi có được điều chỉnh giá không?
Nguyên tắc chung là thực hiện đúng hợp đồng đã ký; việc điều chỉnh chỉ thực hiện khi pháp luật và hồ sơ mời thầu cho phép với điều kiện chặt chẽ. Không nên mặc định sẽ được điều chỉnh giá.
5. Vi phạm quy định đấu thầu bị xử lý thế nào?
Tùy mức độ: hủy kết quả lựa chọn nhà thầu, cấm tham dự thầu trong một thời gian, xử phạt hành chính; hành vi gian lận nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
