Mở lớp dạy tiếng Anh online thu phí qua Zoom, bán khóa học quay sẵn trên nền tảng số, livestream dạy luyện thi thu tiền “donate” — mô hình dạy học trực tuyến có thu phí đang bùng nổ, nhưng không ít người dạy mà không biết mình có đang vi phạm pháp luật hay không. Câu trả lời không phải đơn giản “có” hay “không”, mà phụ thuộc vào ai dạy, dạy cái gì và tổ chức dưới hình thức nào. Khung pháp lý liên quan gồm Nghị định 125/2024/NĐ-CP, Nghị định 147/2024/NĐ-CP và Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT.
Bài viết này làm rõ ba trường hợp dạy học trực tuyến có thu phí và nghĩa vụ giấy phép của từng trường hợp.
1. Trường hợp 1 — Cơ sở giáo dục đã được cấp phép dạy trực tuyến: KHÔNG cần phép mới
Nếu việc dạy trực tuyến do trường học, trung tâm ngoại ngữ, tin học hoặc trung tâm giáo dục thường xuyên đã được cấp phép tổ chức, trong phạm vi chương trình đã được cho phép, thì không cần xin thêm giấy phép riêng cho hình thức trực tuyến. Tuy nhiên, cơ sở phải tuân thủ quy định về quản lý và tổ chức dạy học trực tuyến (ví dụ Thông tư 09/2021/TT-BGDĐT đối với giáo dục phổ thông và giáo dục thường xuyên, Thông tư 30/2023/TT-BGDĐT đối với đào tạo trực tuyến bậc đại học): bảo đảm chất lượng, quản lý học liệu số, bảo vệ dữ liệu người học.
2. Trường hợp 2 — Cá nhân, tổ chức mở lớp online thu phí độc lập: CÓ, phải xin phép
Nếu anh/chị tự mở lớp dạy online có thu phí như một hoạt động kinh doanh độc lập — không thuộc cơ sở giáo dục nào đã được cấp phép — thì đây là hoạt động giáo dục có điều kiện. Nghĩa vụ pháp lý gồm:
- Đăng ký kinh doanh với ngành nghề phù hợp (giáo dục, đào tạo);
- Xin phép hoạt động giáo dục: tổ chức dưới hình thức trung tâm thực hiện nhiệm vụ giáo dục thường xuyên và được Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo cho phép thành lập theo Nghị định 125/2024/NĐ-CP (Điều 42-44).
Dạy “chui” — thu phí nhưng không đăng ký kinh doanh, không có phép hoạt động giáo dục — có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc chấm dứt hoạt động và hoàn trả tiền cho người học.
3. Trường hợp 3 — Dạy thêm online: tuân thủ như dạy trực tiếp
Theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT (hiệu lực 14/02/2025), pháp luật không phân biệt dạy thêm trực tiếp hay trực tuyến. Mọi lớp dạy thêm có thu phí trên môi trường mạng đều phải tuân thủ đầy đủ:
- Đăng ký kinh doanh, kê khai và nộp thuế;
- Ba trường hợp bị cấm: dạy thêm cho học sinh tiểu học (trừ bồi dưỡng nghệ thuật, thể thao, kỹ năng sống); giáo viên thu tiền dạy thêm chính học sinh mình đang dạy chính khóa; giáo viên trường công lập tham gia quản lý, điều hành việc dạy thêm ngoài nhà trường (nhưng vẫn có thể tham gia dạy thêm ngoài nhà trường);
- Giáo viên trường công dạy thêm ngoài trường phải báo cáo hiệu trưởng.
4. Nghị định 147/2024/NĐ-CP — nghĩa vụ về nội dung trên mạng
Nghị định 147/2024/NĐ-CP (hiệu lực 25/12/2024, thay thế Nghị định 72/2013/NĐ-CP) quản lý việc cung cấp, sử dụng dịch vụ Internet và thông tin trên mạng. Với người dạy online, nghị định này đặt ra nghĩa vụ về nội dung: không đưa tin sai sự thật, không quảng cáo sai sự thật về chất lượng khóa học, không vi phạm sở hữu trí tuệ (dùng lậu giáo trình, đề thi). Vi phạm bị xử phạt hành chính — nhưng lưu ý, đây không phải là “giấy phép dạy học”; đừng lẫn lộn hai loại nghĩa vụ.
5. Dấu hiệu nhận biết lớp học online “có vấn đề”
Với phụ huynh, học viên, hãy cảnh giác khi lớp học online có các dấu hiệu:
- Thu phí nhưng không có đăng ký kinh doanh, không xuất hóa đơn, chứng từ;
- Quảng cáo cam kết đầu ra (đảm bảo điểm số, đỗ đạt) nhưng không có cơ sở kiểm chứng;
- Không công khai thông tin về người dạy, chương trình, chính sách hoàn phí;
- Sử dụng tài liệu, đề thi có dấu hiệu vi phạm bản quyền.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Giáo viên livestream dạy miễn phí, chỉ nhận “donate” tự nguyện có phải xin phép không?
Đáp: Nếu thực sự miễn phí và khoản “donate” chỉ là ủng hộ tự nguyện không gắn với nghĩa vụ cung cấp dịch vụ, thì không cấu thành hoạt động giáo dục có thu phí. Nhưng nếu “donate” thực chất là học phí trá hình (không donate không được học tiếp), cơ quan quản lý có thể xem xét đó là thu phí.
Hỏi: Bán khóa học quay sẵn (không dạy trực tiếp) có cần giấy phép không?
Đáp: Có, nếu đây là hoạt động kinh doanh cung cấp dịch vụ giáo dục có thu phí một cách thường xuyên, có tổ chức — vẫn cần đăng ký kinh doanh và đáp ứng điều kiện hoạt động giáo dục theo Nghị định 125/2024/NĐ-CP.
Hỏi: Dạy online cho học viên ở nước ngoài thì áp dụng luật nào?
Đáp: Tổ chức, cá nhân đặt trụ sở/hoạt động tại Việt Nam vẫn phải tuân thủ pháp luật Việt Nam về điều kiện kinh doanh giáo dục; đồng thời lưu ý quy định của nước sở tại về cung cấp dịch vụ giáo dục xuyên biên giới.
Anh/chị đang vận hành mô hình dạy học trực tuyến và cần rà soát pháp lý? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết được chuẩn bị bởi FLAW AI Legal Council. Bài viết đang chờ Hội đồng QA rà soát, trình chủ sở hữu phê duyệt trước khi công bố. Thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý khách.