Lắp điện mặt trời trên mái nhà để tự dùng, điện dư bán lại cho ngành điện — mô hình “tự sản, tự tiêu” đang được khuyến khích mạnh. Nhưng không phải cứ lắp là được bán điện: Nghị định 135/2024/NĐ-CP quy định rõ ai được bán, bán tối đa bao nhiêu, giá tính thế nào và thủ tục đấu nối ra sao.
Bài viết hệ thống hóa chính sách mua bán điện dư và thủ tục đấu nối điện mặt trời mái nhà theo pháp luật hiện hành năm 2026.
1. Khung pháp lý hiện hành
- Luật Điện lực 2004 (15/2004/QH11, sửa đổi, bổ sung nhiều lần; Luật sửa đổi số 61/2024/QH15, hiệu lực 01/02/2025);
- Nghị định 135/2024/NĐ-CP (ban hành 22/10/2024, hiệu lực 22/10/2024): cơ chế khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
2. Hai nhóm đối tượng
- Không đấu nối với hệ thống điện quốc gia: chỉ thực hiện thông báo theo quy định;
- Có đấu nối với hệ thống điện quốc gia: đăng ký phát triển và được bán điện dư theo cơ chế — đây là nhóm bài viết tập trung.
3. Được bán bao nhiêu điện dư? Giá tính thế nào?
Theo khoản 7 Điều 8 Nghị định 135/2024/NĐ-CP:
- Đối tượng được bán: điện mặt trời mái nhà có đấu nối thuộc quy mô công suất theo quy hoạch, kế hoạch thực hiện quy hoạch; và hộ gia đình, nhà ở riêng lẻ có công suất dưới 100 kW;
- Mức trần: nếu không dùng hết, được bán điện dư lên lưới nhưng không quá 20% công suất lắp đặt thực tế — Tập đoàn Điện lực Việt Nam thanh toán phần sản lượng dư trong giới hạn này;
- Giá mua: bằng giá điện năng thị trường bình quân năm trước liền kề do đơn vị vận hành hệ thống điện và thị trường điện công bố (vào tháng 1 hằng năm);
- Ngoại lệ: điện mặt trời mái nhà lắp trên mái công sở hoặc công trình là tài sản công không thực hiện mua bán điện dư.
Điểm khác biệt lớn so với giai đoạn trước: không còn giá FIT cố định (giá 9,35 US cent/kWh theo Quyết định 13/2020/QĐ-TTg đã hết hiệu lực từ 31/12/2020) — giá bán điện dư nay thả nổi theo giá thị trường điện, công bố hằng năm.
4. Thủ tục bán điện dư (Điều 18)
- Bước 1 — Nộp hồ sơ: văn bản đề nghị bán điện; tài liệu kỹ thuật (tấm quang điện, bộ biến đổi DC-AC, đường dây tải điện); giấy chứng nhận xuất xưởng, chứng nhận chất lượng thiết bị; giấy chứng nhận đăng ký phát triển hoặc văn bản của Sở Công Thương xác nhận công suất; hồ sơ hoàn thành công trình xây dựng;
- Bước 2 — Kiểm tra kỹ thuật: các bên kiểm tra kỹ thuật, lắp đặt công tơ đo đếm sản lượng điện, chốt chỉ số công tơ;
- Bước 3 — Ký hợp đồng: ký hợp đồng mua bán điện theo Mẫu số 05 ban hành kèm Nghị định; bên mua điện dư ký hợp đồng trong 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ; thời hạn hợp đồng 05 năm kể từ ngày đưa vào khai thác, sử dụng.
5. Ưu đãi và yêu cầu kỹ thuật khác
- Hộ gia đình, nhà ở riêng lẻ được miễn hoặc không phải điều chỉnh giấy phép kinh doanh;
- Khuyến khích lắp đặt hệ thống lưu trữ điện để vận hành an toàn, ổn định;
- Phải lắp đặt thiết bị chống phát ngược điện vào lưới (nếu có đấu nối);
- Cấm sử dụng tấm quang điện, thiết bị chuyển đổi điện nhập khẩu đã qua sử dụng.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Lắp 10 kWp trên mái nhà, dùng không hết có bán được toàn bộ phần dư không?
Đáp: Chỉ được bán tối đa 20% công suất lắp đặt thực tế (tức 2 kWp tương đương sản lượng). Phần vượt trần không được thanh toán.
Hỏi: Giá bán điện dư năm 2026 là bao nhiêu?
Đáp: Bằng giá điện năng thị trường bình quân năm 2025 do đơn vị vận hành công bố vào tháng 1/2026 — không phải giá cố định, cần tra cứu công bố chính thức từng năm.
Hỏi: Cơ quan, trường học lắp điện mặt trời mái nhà có được bán điện dư?
Đáp: Nếu lắp trên mái công sở hoặc công trình xác định là tài sản công thì không được mua bán điện dư — chỉ tự dùng.
Đang tính lắp điện mặt trời mái nhà và cần tư vấn pháp lý? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.