Một câu hỏi được nhiều nhà đầu tư nước ngoài đặt ra khi triển khai dự án sản xuất tại Việt Nam: dự án FDI có phải đáp ứng tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu theo quy định pháp luật? Câu trả lời ngắn gọn là không — Luật Đầu tư 143/2025/QH15 không những không quy định bất kỳ tỷ lệ nội địa hóa bắt buộc nào, mà còn cấm Nhà nước áp đặt yêu cầu này đối với nhà đầu tư.
Căn cứ pháp lý: Điều 10 Luật Đầu tư 2025 cấm bắt buộc nội địa hóa
Điểm d khoản 1 Điều 10 Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (thông qua ngày 11/12/2025, có hiệu lực từ 01/3/2026) liệt kê “đạt được tỷ lệ nội địa hóa đối với hàng hóa sản xuất trong nước” vào nhóm yêu cầu mà Nhà nước không được bắt buộc nhà đầu tư thực hiện. Đây là một nội dung của nguyên tắc bảo đảm đầu tư, cùng nhóm với các yêu cầu bị cấm áp đặt khác:
- đạt được tỷ lệ nội địa hóa đối với hàng hóa sản xuất trong nước;
- ưu tiên mua, sử dụng hàng hóa, dịch vụ trong nước;
- xuất khẩu hàng hóa, dịch vụ đạt một tỷ lệ nhất định;
- cân đối ngoại tệ;
- hoạt động nghiên cứu, phát triển đạt một tỷ lệ nhất định;
- cung cấp hàng hóa, dịch vụ tại một địa điểm cụ thể;
- đặt trụ sở chính tại địa điểm theo yêu cầu của Nhà nước.
Điểm cần lưu ý: đây không phải quy định hoàn toàn mới của Luật 2025 — Luật Đầu tư 61/2020/QH14 (Điều 9) cũng từng có nội dung tương tự. Tuy nhiên, Luật 61/2020/QH14 đã hết hiệu lực từ 01/3/2026 và bị Luật 143/2025/QH15 thay thế toàn bộ; mọi viện dẫn căn cứ hiện hành đều phải dùng Luật 143/2025/QH15, không trích Luật 61/2020/QH14 như văn bản đang có hiệu lực.
Giải mã con số “45–50%”: mục tiêu chính sách, không phải nghĩa vụ pháp lý
Nhiều tài liệu truyền thông nhắc đến mục tiêu 45–50% tỷ lệ nội địa hóa bình quân của các ngành công nghiệp chủ lực giai đoạn 2026–2030, cùng mục tiêu khoảng 10.000 doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng (trong đó có 500–1.000 nhà cung ứng cấp I). Đây là các chỉ tiêu định hướng trong Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị (ban hành tháng 6/2026).
Nghị quyết của Đảng là văn bản định hướng chính sách — nó không tạo ra nghĩa vụ pháp lý trực tiếp cho từng dự án FDI cụ thể. Nhầm lẫn “mục tiêu chính sách” với “điều kiện bắt buộc của từng dự án” là bẫy thường gặp nhất trong chủ đề này, và là khẳng định sai cần tránh tuyệt đối.
Mặt còn lại của đồng xu: nội địa hóa là tiêu chí ưu đãi đặc biệt
Tuy không bị bắt buộc, nội địa hóa vẫn mang giá trị pháp lý-kinh tế rất lớn với nhà đầu tư: nó là tiêu chí xét ưu đãi đầu tư đặc biệt. Khoản 5 Điều 21 Nghị định 96/2026/NĐ-CP (ban hành và có hiệu lực ngày 31/3/2026) quy định Thủ tướng Chính phủ quyết định mức và thời gian ưu đãi đầu tư đặc biệt theo các tiêu chí, trong đó có “doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi, giá trị sản xuất trong nước”.
Nói cách khác: làm tốt nội địa hóa — đưa doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, nâng giá trị sản xuất trong nước — thì dự án được cân nhắc hưởng ưu đãi đầu tư đặc biệt; không làm thì không bị xử phạt, nhưng có thể bỏ lỡ ưu đãi. (Lưu ý trích đúng chữ của nghị định: văn bản dùng cụm từ “doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi, giá trị sản xuất trong nước”, không dùng chữ “nội địa hóa”.)
Thực tiễn: vì sao nhà đầu tư vẫn tăng nội địa hóa dù không bị bắt buộc
Trong thực tế, tỷ lệ nội địa hóa của nhiều dự án FDI tại Việt Nam vẫn tăng đều — không phải vì pháp luật bắt buộc, mà vì lợi ích kinh tế: giảm chi phí logistics, chủ động nguồn cung, đáp ứng yêu cầu về xuất xứ hàng hóa trong các hiệp định thương mại tự do và tăng sức cạnh tranh khi tiếp cận các chính sách hỗ trợ.
Một số nhà đầu tư còn tự nguyện cam kết nâng tỷ lệ sử dụng hàng hóa trong nước khi làm hồ sơ xin ưu đãi, hỗ trợ đầu tư đặc biệt (Điều 17 Luật 143/2025/QH15) hoặc tiếp cận Quỹ Hỗ trợ đầu tư (Điều 16). Tuy nhiên, cơ sở pháp lý chi tiết của các cam kết tự nguyện này phụ thuộc văn bản hướng dẫn của từng chương trình hỗ trợ cụ thể — nhà đầu tư cần đối chiếu văn bản gốc trước khi ký kết, không nên mặc định rằng mọi chương trình ưu đãi đều đòi hỏi cam kết nội địa hóa.
Luật 24/2026/QH16 có thay đổi gì về nội địa hóa không?
Không. Luật 24/2026/QH16 (thông qua ngày 24/8/2026, hiệu lực từ 01/3/2027 — chưa có hiệu lực tại thời điểm bài viết) chỉ sửa Điều 6 và thay thế Phụ lục IV của Luật Đầu tư 2025, không sửa Điều 10. Quy định cấm bắt buộc nội địa hóa vì vậy vẫn giữ nguyên sau 01/3/2027.
Câu hỏi thường gặp
Có ngành nào bị bắt buộc tỷ lệ nội địa hóa không?
Theo Luật Đầu tư 2025 thì không — lệnh cấm tại Điều 10 khoản 1 điểm d áp dụng chung cho mọi dự án. Nếu có chính sách nội địa hóa theo ngành cụ thể (ví dụ ngành ô tô), đó phải là văn bản chuyên ngành riêng; người viết chưa kiểm chứng được văn bản nào quy định tỷ lệ bắt buộc còn hiệu lực, nên nhà đầu tư cần tra cứu văn bản chuyên ngành áp dụng cho lĩnh vực của mình.
Dự án FDI không đạt nội địa hóa có bị phạt không?
Không. Vì không tồn tại nghĩa vụ pháp lý về tỷ lệ nội địa hóa nên không có chế tài xử phạt cho việc “không đạt tỷ lệ”. Hệ quả thực tế duy nhất là dự án có thể không đáp ứng tiêu chí để được xét ưu đãi đầu tư đặc biệt theo Điều 21.5 NĐ 96/2026/NĐ-CP.
Nguồn trích dẫn
- Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (thông qua 11/12/2025, hiệu lực 01/3/2026): Điều 10 khoản 1 điểm d.
- Nghị định 96/2026/NĐ-CP (ban hành và có hiệu lực 31/3/2026): Điều 21 khoản 5.
- Nghị quyết 10-NQ/TW của Bộ Chính trị (ban hành 6/2026): mục tiêu 45–50% nội địa hóa bình quân các ngành công nghiệp chủ lực, giai đoạn 2026–2030.
- Luật 24/2026/QH16 (thông qua 24/8/2026, hiệu lực 01/3/2027): không sửa Điều 10 Luật Đầu tư 2025.
- Luật Đầu tư 61/2020/QH14, Điều 9: đã hết hiệu lực từ 01/3/2026 — chỉ dùng để so sánh bối cảnh, không trích làm căn cứ hiện hành.
Dự án FDI cần tư vấn cơ cấu ưu đãi và tuân thủ pháp luật đầu tư? Đội ngũ FLAT Law Firm đồng hành cùng nhà đầu tư từ khâu xin chấp thuận chủ trương, cấp IRC đến vận hành và gia hạn dự án. Liên hệ với chúng tôi tại liên hệ với chúng tôi.
Nội dung bài viết chỉ mang tính tham khảo chung theo pháp luật hiện hành tại thời điểm viết (14/10/2026), không cấu thành ý kiến pháp lý cho vụ việc cụ thể.
Ghi chú minh bạch: Bài viết do hệ thống sản xuất nội dung AI của FLAT Law Firm soạn thảo, đang trong quy trình kiểm duyệt nội bộ (AI Legal Council QA và chủ sở hữu phê duyệt trước khi xuất bản). Bài viết chưa được luật sư người thật rà soát.