Tranh chấp quyền nuôi con là phần căng thẳng nhất của mọi vụ ly hôn. Nhiều người lầm tưởng “ai giàu hơn thì được nuôi con” hoặc “mẹ luôn được ưu tiên” — thực tế, Tòa án quyết định dựa trên một nguyên tắc duy nhất: quyền lợi về mọi mặt của con.
Bài viết này phân tích các tiêu chí Tòa án xem xét khi giành quyền nuôi con theo Điều 81–84 Luật Hôn nhân và gia đình 2014.
1. Nguyên tắc tối thượng: lợi ích của con
Điều 81 Luật Hôn nhân và gia đình 2014 (số 52/2014/QH13) quy định: vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con trước; nếu không thỏa thuận được, Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con.
Điều này có nghĩa cuộc “giành quyền nuôi con” không phải là cuộc tranh giành quyền lợi giữa cha và mẹ, mà là chứng minh ai mang lại điều kiện tốt nhất cho con.
2. Ba mốc tuổi quyết định
- Con dưới 36 tháng tuổi: được giao cho mẹ trực tiếp nuôi — trừ hai ngoại lệ: người mẹ không đủ điều kiện trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; hoặc cha mẹ có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con;
- Con từ đủ 36 tháng đến dưới 07 tuổi: Tòa án cân nhắc toàn diện các điều kiện của cha và mẹ;
- Con từ đủ 07 tuổi trở lên: Tòa án phải xem xét nguyện vọng của con — nhưng đây là “xem xét”, không phải con được tự quyết định; Tòa vẫn ra quyết định cuối cùng căn cứ vào lợi ích của con.
3. Bộ tiêu chí Tòa án xem xét
Để chứng minh mình là người phù hợp nhất, mỗi bên cần chuẩn bị chứng cứ theo hai nhóm điều kiện:
- Điều kiện kinh tế: thu nhập ổn định hàng tháng, chỗ ở ổn định, khả năng chi trả chi phí nuôi dưỡng, học hành, y tế cho con;
- Điều kiện tinh thần: thời gian thực tế dành cho con; tình cảm gắn bó; tư cách đạo đức; môi trường sống lành mạnh; kế hoạch chăm sóc, giáo dục cụ thể.
Đồng thời, có thể đưa ra chứng cứ về việc đối phương không đủ điều kiện: thường xuyên bạo lực, bỏ bê con, không có thời gian chăm sóc, thu nhập bấp bênh, môi trường sống không phù hợp…
4. Quyền và nghĩa vụ sau khi có quyết định
- Người không trực tiếp nuôi con (Điều 82): có nghĩa vụ cấp dưỡng; có quyền thăm nom con mà không ai được cản trở; nhưng không được lạm dụng việc thăm nom để gây ảnh hưởng xấu đến việc nuôi dưỡng con;
- Thay đổi người trực tiếp nuôi con (Điều 84): khi có căn cứ người đang nuôi con không còn đủ điều kiện, người thân thích, cơ quan quản lý nhà nước về gia đình, trẻ em hoặc Hội Liên hiệp Phụ nữ có quyền yêu cầu Tòa án thay đổi.
5. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Thu nhập cao hơn có chắc giành được quyền nuôi con không?
Đáp: Không chắc. Tòa án xem xét tổng thể “quyền lợi mọi mặt” — một bên thu nhập cao nhưng thường xuyên đi công tác, không có thời gian cho con có thể thua bên thu nhập vừa phải nhưng trực tiếp chăm sóc con chu đáo.
Hỏi: Mẹ đi làm xa, bà ngoại chăm cháu thì khi ly hôn mẹ có được nuôi con dưới 36 tháng không?
Đáp: Về nguyên tắc con dưới 36 tháng giao cho mẹ, trừ khi chứng minh được mẹ không đủ điều kiện trực tiếp nuôi dưỡng. Việc bà ngoại hỗ trợ chăm sóc không đồng nghĩa mẹ mất quyền.
Hỏi: Có thể cấm đối phương thăm con không?
Đáp: Không được tự ý cấm. Chỉ Tòa án mới có quyền hạn chế quyền thăm nom khi người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom gây ảnh hưởng xấu đến con (Điều 82).
Cần chuẩn bị hồ sơ giành quyền nuôi con? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.