Tiêu đề thị trường thường nói về việc nới room ngoại hàng không, nhưng con số pháp lý đang có hiệu lực vẫn là 34%. Nhà đầu tư đọc bài này cần phân biệt rõ ba tầng: quy định hiện hành, dự thảo đang lấy ý kiến, và những mảng dịch vụ quanh hãng bay có mức mở cửa hoàn toàn khác.
Room ngoại hiện tại: 34% và điều kiện cổ đông lớn nhất
Theo Nghị định 89/2019/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 92/2016/NĐ-CP về ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng, nhà đầu tư nước ngoài được nắm tối đa 34% vốn điều lệ của doanh nghiệp vận tải hàng không Việt Nam; đồng thời phải có ít nhất một cá nhân hoặc pháp nhân Việt Nam giữ phần vốn lớn nhất, và nếu pháp nhân Việt Nam đó có vốn nước ngoài thì phần vốn ngoại trong đó không quá 49%. Đề xuất nâng trần lên 49% xuất hiện trong dự thảo nghị định về vận tải hàng không được Bộ Xây dựng lấy ý kiến đầu năm 2026 — tính đến thời điểm bài viết, văn bản này chưa được ban hành, nên mọi định giá giao dịch vẫn phải tính trên trần 34% đang hiệu lực.
Điều kiện thành lập hãng bay: vốn theo quy mô đội bay
Doanh nghiệp vận tải hàng không phải đáp ứng vốn tối thiểu gắn với quy mô khai thác: khai thác đến 10 tàu bay cần 300 tỷ đồng, từ 11 đến 30 tàu bay cần 600 tỷ đồng, trên 30 tàu bay cần 700 tỷ đồng (vốn gồm vốn chủ sở hữu và vốn huy động theo quy định), cùng điều kiện về đội ngũ khai thác, tàu bay và phương án kinh doanh để được cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không. Dự thảo mới đồng thời đề xuất nới điều kiện vốn (mức 300 tỷ cho tới 30 tàu bay) và dùng báo cáo kiểm toán vốn chủ sở hữu thay cho phong tỏa vốn — cũng là nội dung chưa có hiệu lực, nhà đầu tư cần theo dõi nhưng không được coi là điều kiện hiện hành.
Cơ hội quanh hãng bay: sân bay, dịch vụ mặt đất, suất ăn
Ngoài cổ phần hãng bay bị chặn 34%, nhà đầu tư còn các lối vào khác: doanh nghiệp dịch vụ cảng hàng không có vốn tối thiểu 100 tỷ đồng và tỷ lệ vốn nước ngoài không quá 30% vốn điều lệ theo khung hiện hành; đầu tư xây dựng, khai thác sân bay theo mô hình đối tác công tư (PPP) theo Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư 64/2020/QH14 và pháp luật hàng không; các dịch vụ hỗ trợ như phục vụ mặt đất, suất ăn, bảo dưỡng có khung điều kiện và mức mở cửa riêng theo danh mục ngành nghề có điều kiện. Chiến lược thực tế của nhiều nhà đầu tư là vào từ mảng dịch vụ có room rộng hơn, chờ khung pháp lý hãng bay thay đổi, thay vì ôm kỳ vọng nới trần chưa thành văn bản.
Câu hỏi thường gặp
Room ngoại hãng hàng không hiện tại, đề xuất nới?
Tính đến nay, trần sở hữu nước ngoài tại hãng hàng không Việt Nam vẫn là 34% vốn điều lệ theo Nghị định 89/2019/NĐ-CP, kèm điều kiện có cổ đông Việt Nam giữ phần vốn lớn nhất. Đề xuất nâng lên 49% mới nằm trong dự thảo nghị định đang lấy ý kiến, chưa được ban hành — nhà đầu tư không nên định giá giao dịch theo con số 49% khi văn bản chưa có hiệu lực.
Điều kiện thành lập hãng bay?
Vốn tối thiểu hiện hành tính theo quy mô đội bay: đến 10 tàu bay là 300 tỷ đồng, 11–30 tàu bay là 600 tỷ đồng, trên 30 tàu bay là 700 tỷ đồng, theo khung Nghị định 92/2016/NĐ-CP được sửa đổi bởi Nghị định 89/2019/NĐ-CP. Ngoài vốn, doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện về tàu bay, nhân lực khai thác và phương án kinh doanh để được cấp giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không.
Đầu tư sân bay (PPP)?
Có, đầu tư xây dựng và khai thác cảng hàng không là lĩnh vực được triển khai theo mô hình đối tác công tư theo Luật PPP 64/2020/QH14 và quy hoạch cảng hàng không được duyệt. Doanh nghiệp dịch vụ cảng hàng không theo khung hiện hành cần vốn tối thiểu 100 tỷ đồng, trong đó nhà đầu tư nước ngoài nắm không quá 30% vốn điều lệ — mức room thấp hơn cả hãng bay, nên cấu trúc dự án phải tính từ đầu.
Dịch vụ mặt đất, suất ăn hàng không?
Dịch vụ mặt đất và suất ăn hàng không là ngành nghề kinh doanh có điều kiện trong lĩnh vực hàng không dân dụng, có yêu cầu về giấy phép, năng lực thiết bị và nhân sự tại từng cảng hàng không; mức mở cửa cho vốn nước ngoài tùy thuộc loại hình dịch vụ cụ thể trong danh mục cam kết và quy định chuyên ngành. Nhà đầu tư thường phải thẩm định theo từng sân bay vì quyền khai thác dịch vụ tại cảng gắn với quy hoạch và năng lực khai thác của cảng đó.
FLAT Law Firm — FLAT Law Firm tư vấn đầu tư hàng không tại Việt Nam: thẩm định trần vốn theo từng mảng dịch vụ, điều kiện thành lập hãng bay và cấu trúc dự án sân bay PPP.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng