Tình huống: một công ty logistics gắn SIM vào 10.000 thiết bị định vị xe tải; một nhà máy thông minh kết nối hàng nghìn cảm biến qua mạng di động. Khi số lượng “thuê bao” là máy móc vượt xa thuê bao con người, câu hỏi đặt ra: SIM trong máy có phải đăng ký chính chủ như SIM điện thoại không?
Thuê bao IoT/M2M vẫn là thuê bao viễn thông
Theo pháp luật viễn thông, thuê bao IoT (Internet of Things) hay M2M (máy — máy) là thuê bao sử dụng số thuê bao di động cho phương thức giao tiếp giữa thiết bị với thiết bị, không phải giữa người với người. Về nguyên tắc, các quy định về đăng ký thông tin thuê bao tại Nghị định 163/2024/NĐ-CP (hiệu lực 24/12/2024) áp dụng cho cả thuê bao IoT: thông tin thuê bao phải chính xác, gắn với tổ chức/cá nhân chịu trách nhiệm. Điểm khác là chủ thể đăng ký thường là doanh nghiệp triển khai giải pháp IoT (đăng ký tập trung hàng nghìn SIM) thay vì từng cá nhân.
Kho số viễn thông cho IoT: tài nguyên riêng
Cơ quan quản lý dành dải số, mã, số thuê bao riêng cho dịch vụ IoT/M2M trong quy hoạch kho số viễn thông quốc gia — tách khỏi dải số điện thoại person-to-person để quản lý và tính cước phù hợp. Doanh nghiệp triển khai IoT cần làm việc với nhà mạng về phân bổ dải số IoT, phương thức kích hoạt hàng loạt và quản lý vòng đời SIM (kích hoạt, tạm ngưng, thu hồi).
Tác động của lộ trình tắt sóng 2G đến thiết bị IoT
Đây là điểm nhiều doanh nghiệp IoT “ngã ngửa”: hàng triệu thiết bị IoT đang chạy trên mạng 2G (định vị giá rẻ, cảm biến công nghiệp). Theo lộ trình dừng công nghệ 2G: từ 16/9/2024 không phục vụ thiết bị đầu cuối chỉ hỗ trợ GSM (trừ M2M và khu vực Trường Sa, Hoàng Sa, nhà giàn DK); hệ thống 2G được dùng đến hết 15/9/2026. Thiết bị IoT 2G-only phải được chuyển đổi sang 4G (LTE-M, NB-IoT) trước mốc này — chi phí thay thế hàng nghìn thiết bị là bài toán tài chính không nhỏ, cần lên kế hoạch từ sớm.
Nghĩa vụ của doanh nghiệp triển khai IoT
- Đăng ký thông tin thuê bao IoT đầy đủ, chính xác theo Nghị định 163/2024; chịu trách nhiệm về các SIM do mình quản lý.
- Bảo đảm an toàn thông tin cho thiết bị và dữ liệu IoT — thiết bị IoT bị chiếm quyền có thể thành công cụ tấn công mạng.
- Tuân thủ quy định về lưu trữ, bảo vệ dữ liệu thu thập từ thiết bị (đặc biệt dữ liệu vị trí, dữ liệu cá nhân) theo Nghị định 356/2025/NĐ-CP (từ 01/01/2026).
- Phối hợp với nhà mạng trong quản lý, thu hồi SIM IoT không còn sử dụng.
Câu hỏi thường gặp
1. SIM gắn trong thiết bị IoT có phải đăng ký chính chủ không?
Có. Thuê bao IoT/M2M vẫn chịu quy định đăng ký thông tin thuê bao tại Nghị định 163/2024/NĐ-CP; chủ thể đăng ký thường là doanh nghiệp triển khai giải pháp, đăng ký tập trung.
2. Thiết bị IoT dùng mạng 2G thì sao sau 15/9/2026?
Hệ thống 2G dừng hoạt động từ 16/9/2026 (trừ một số khu vực đặc thù). Thiết bị IoT 2G-only phải chuyển đổi sang 4G (LTE-M, NB-IoT) trước mốc này, nếu không sẽ mất kết nối.
3. Doanh nghiệp có hàng nghìn SIM IoT đăng ký thế nào cho nhanh?
Làm việc với nhà mạng về phương thức đăng ký, kích hoạt hàng loạt và quản lý vòng đời SIM; thông tin của tổ chức chịu trách nhiệm phải đầy đủ, chính xác theo quy định.
4. Dữ liệu từ thiết bị IoT có phải bảo vệ không?
Có. Dữ liệu thu thập từ thiết bị IoT (đặc biệt vị trí, dữ liệu cá nhân) phải được lưu trữ, bảo vệ theo quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân (Nghị định 356/2025 từ 01/01/2026) và an toàn thông tin mạng.
5. Thiết bị IoT bị hack thì ai chịu trách nhiệm?
Doanh nghiệp triển khai có nghĩa vụ bảo đảm an toàn thông tin cho thiết bị và hệ thống của mình. Thiết bị IoT mất an toàn gây thiệt hại cho người khác thì chủ sở hữu/quản lý thiết bị phải chịu trách nhiệm theo pháp luật.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.