Mổ nhầm bên, mổ nhầm người, quên gạc trong ổ bụng — những sự cố tưởng “không thể xảy ra” vẫn xảy ra, và pháp luật xếp chúng vào nhóm sự cố y khoa nghiêm trọng mà cơ sở khám chữa bệnh phải chịu trách nhiệm.
Quy trình đảm bảo an toàn phẫu thuật
Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 (15/2023/QH15, hiệu lực 01/01/2024) buộc cơ sở khám chữa bệnh phải thực hiện các biện pháp bảo đảm an toàn người bệnh, bao gồm quy trình kiểm tra trước — trong — sau phẫu thuật. Thực hành chuẩn quốc tế (checklist an toàn phẫu thuật của WHO) được khuyến cáo áp dụng: xác nhận danh tính người bệnh, vị trí mổ, loại phẫu thuật trước khi gây mê; cả ê-kíp cùng “time-out” xác nhận lại trước khi rạch da; đếm gạc, dụng cụ trước khi đóng vết mổ. Bỏ qua checklist mà xảy ra sự cố là bằng chứng trực tiếp của lỗi quy trình.
Mổ nhầm bên: bệnh viện đền thế nào?
Mổ nhầm vị trí, nhầm người bệnh là lỗi không thể biện minh bằng “rủi ro y khoa” — đây là vi phạm quy trình an toàn cơ bản. Cơ sở khám chữa bệnh phải bồi thường toàn bộ thiệt hại theo Bộ luật Dân sự 2015: chi phí điều trị khắc phục, thu nhập bị mất, tổn thất tinh thần và các thiệt hại khác. Ngoài bồi thường dân sự, kíp mổ và người chịu trách nhiệm chuyên môn có thể bị xử lý kỷ luật, thu hồi hoặc đình chỉ giấy phép hành nghề.
Quên dụng cụ trong người bệnh nhân
Tương tự mổ nhầm: quên gạc, dụng cụ phẫu thuật trong cơ thể người bệnh là sự cố do lỗi quy trình kiểm đếm, cơ sở phải chịu trách nhiệm bồi thường và chi phí phẫu thuật lấy ra. Hồ sơ bệnh án, biên bản kiểm đếm dụng cụ là chứng cứ quyết định — cơ sở không xuất trình được biên bản kiểm đếm đầy đủ thì bất lợi hoàn toàn khi tranh chấp.
Câu hỏi thường gặp
Người bệnh ký cam kết chấp nhận rủi ro phẫu thuật thì bệnh viện có hết trách nhiệm?
Không. Cam kết chấp nhận rủi ro chỉ bao quát rủi ro y khoa khách quan (tai biến không lường trước), không bao gồm thiệt hại do lỗi quy trình như mổ nhầm, quên dụng cụ. Điều khoản miễn trừ cho lỗi của cơ sở là vô hiệu.
Sự cố y khoa có phải báo cáo không?
Có. Cơ sở khám chữa bệnh phải báo cáo, phân tích sự cố y khoa theo quy định của Bộ Y tế; che giấu sự cố là vi phạm và làm tăng nặng trách nhiệm khi bị phát hiện.
Bác sĩ mổ chính có bị truy cứu hình sự khi mổ nhầm?
Tùy hậu quả: nếu gây thiệt hại nghiêm trọng cho sức khỏe, tính mạng do vi phạm quy định chuyên môn, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng