Một lô bánh kẹo, sữa hay đồ uống nhập khẩu không thể đưa lên kệ siêu thị chỉ với nhãn gốc tiếng Anh, tiếng Hàn hay tiếng Trung. Pháp luật Việt Nam yêu cầu hàng hóa nhập khẩu phải có nhãn phụ bằng tiếng Việt trước khi lưu thông, trong đó thực phẩm là nhóm bị soi kỹ nhất vì liên quan trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng. Bài viết này làm rõ khi nào phải dán nhãn phụ, nội dung bắt buộc và rủi ro nếu làm sai.
1. Nhãn phụ là gì và khi nào bắt buộc
Hàng hóa nhập khẩu đưa ra lưu thông tại Việt Nam phải ghi nhãn theo Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP. Nhãn gốc của nhà sản xuất nước ngoài thường không có tiếng Việt, vì vậy tổ chức, cá nhân nhập khẩu phải bổ sung nhãn phụ bằng tiếng Việt.
Nhãn phụ phải được gắn trước khi hàng hóa lưu thông trên thị trường. Yêu cầu quan trọng là nhãn phụ không được che khuất nội dung bắt buộc thể hiện trên nhãn gốc, chữ viết phải rõ ràng, dễ đọc, khó tẩy xóa. Trường hợp nhãn gốc đã thể hiện đầy đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì không cần dán thêm nhãn phụ.
2. Nội dung bắt buộc trên nhãn phụ thực phẩm
Đối với thực phẩm nhập khẩu, nhãn phụ tiếng Việt phải thể hiện các nội dung bắt buộc sau:
- Tên hàng hóa; tên và địa chỉ của tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm về hàng hóa (thường là nhà nhập khẩu); xuất xứ hàng hóa.
- Định lượng; ngày sản xuất và hạn sử dụng; thành phần, thành phần định lượng.
- Hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn bảo quản; thông tin cảnh báo nếu có; thông tin dinh dưỡng đối với nhóm thực phẩm thuộc diện phải ghi theo quy định.
Nội dung trên nhãn phụ phải phản ánh trung thực nội dung bắt buộc của nhãn gốc, dịch chính xác, không được thêm thông tin sai lệch hoặc gây hiểu nhầm về bản chất hàng hóa. Đơn vị đo lường thể hiện theo hệ mét.
3. Rủi ro khi thiếu hoặc sai nhãn phụ
Hàng hóa nhập khẩu không có nhãn phụ tiếng Việt có thể bị coi là hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ khi cơ quan chức năng kiểm tra. Cơ quan quản lý thị trường có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính, buộc thu hồi hàng hóa, buộc bổ sung nhãn đúng quy định; với vi phạm nghiêm trọng, hàng hóa có thể bị tịch thu hoặc buộc tiêu hủy.
Trách nhiệm không chỉ dừng ở nhà nhập khẩu. Đơn vị phân phối, bán lẻ lưu thông hàng hóa thiếu nhãn phụ đúng chuẩn cũng có thể bị liên đới xử lý. Trên thực tế, không ít lô hàng bị giữ lại ở khâu kiểm tra sau thông quan chỉ vì nhãn phụ thiếu hạn sử dụng hoặc ghi sai thành phần so với nhãn gốc.
Kết luận
Nhãn phụ tiếng Việt không phải thủ tục hình thức mà là điều kiện để thực phẩm nhập khẩu lưu thông hợp pháp. Doanh nghiệp nhập khẩu nên chuẩn hóa quy trình kiểm tra nhãn ngay từ khâu đặt hàng với đối tác nước ngoài, thay vì xử lý chắp vá khi hàng đã về đến cảng.
Câu hỏi thường gặp
1. Hàng nhập khẩu đã có nhãn tiếng Việt trên bao bì gốc có cần nhãn phụ không?
Không, nếu nhãn gốc đã thể hiện đầy đủ nội dung bắt buộc bằng tiếng Việt thì không cần dán thêm nhãn phụ. Nghĩa vụ nhãn phụ chỉ phát sinh khi nhãn gốc thiếu nội dung tiếng Việt theo quy định.
2. Ai chịu trách nhiệm dán nhãn phụ tiếng Việt?
Tổ chức, cá nhân nhập khẩu chịu trách nhiệm bảo đảm hàng hóa có nhãn phụ đúng quy định trước khi đưa ra lưu thông. Trên thực tế, nhiều nhà nhập khẩu ủy quyền cho đơn vị logistics hoặc kho bãi thực hiện, nhưng trách nhiệm pháp lý cuối cùng vẫn thuộc về nhà nhập khẩu.
3. Nhãn phụ có được dán đè lên thông tin của nhãn gốc không?
Không. Nhãn phụ không được che khuất nội dung bắt buộc thể hiện trên nhãn gốc. Vị trí dán phải bảo đảm cả hai lớp nhãn đều đọc được rõ ràng, chữ viết khó tẩy xóa.
4. Thực phẩm nhập khẩu bán online có phải có nhãn phụ không?
Có. Nghĩa vụ ghi nhãn áp dụng tại thời điểm hàng hóa lưu thông, không phân biệt kênh bán lẻ trực tiếp hay thương mại điện tử. Hàng giao đến tay người tiêu dùng mà thiếu nhãn phụ tiếng Việt vẫn bị coi là vi phạm.
5. Nhãn phụ ghi sai hạn sử dụng thì xử lý thế nào?
Đây là vi phạm nghiêm trọng vì ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn người tiêu dùng. Cơ quan chức năng có thể buộc thu hồi toàn bộ lô hàng, xử phạt vi phạm hành chính và yêu cầu khắc phục bằng nhãn đúng trước khi được lưu thông trở lại.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.