Trả lời ngắn gọn: Việt Nam áp thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) phổ thông 20%, giảm còn 15–17% cho doanh nghiệp nhỏ theo Luật 67/2025/QH15; Đức áp thuế TNDN liên bang 15% cộng phụ thu đoàn kết và thuế thương mại địa phương, đưa gánh nặng tổng thể lên khoảng 30–33%. Điểm khác biệt lớn nhất không nằm ở con số danh nghĩa mà ở cách xác định thu nhập chịu thuế, cơ chế ưu đãi đầu tư và nghĩa vụ kê khai.
Khi nào nhà đầu tư phải so sánh hai hệ thống thuế
Tập đoàn Đức mở nhà máy hoặc công ty con tại Việt Nam, doanh nghiệp Việt Nam mở GmbH tại Đức, hay mô hình holding trải dài hai nước đều đối mặt cùng một câu hỏi: lợi nhuận bị đánh thuế ở đâu, với thuế suất hiệu dụng bao nhiêu, và hồ sơ nào chứng minh điều đó. So sánh sai dẫn tới định giá sai quyết định đầu tư và tranh chấp không đáng có với cả hai cơ quan thuế.
Căn cứ pháp lý còn hiệu lực tại ngày 19/10/2026
Việt Nam. Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 (ban hành 14/6/2025, hiệu lực 01/10/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2025) quy định thuế suất phổ thông 20% (Điều 10), 15% cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 03 tỷ đồng và 17% cho doanh thu từ trên 03 tỷ đến 50 tỷ đồng, căn cứ theo doanh thu của kỳ tính thuế liền kề trước đó. Hoạt động dầu khí chịu 25–50%, khai thác tài nguyên quý hiếm 50% (40% nếu mỏ ở địa bàn đặc biệt khó khăn). Văn bản hướng dẫn: Nghị định 320/2025/NĐ-CP (15/12/2025), Thông tư 20/2026/TT-BTC (hiệu lực 12/3/2026). Việt Nam còn áp thuế TNDN bổ sung tối thiểu (QDMTT) 15% theo Nghị quyết 107/2023/QH15 đối với tập đoàn đa quốc gia lớn. Hiệp định tránh đánh thuế hai lần Việt Nam – Đức (ký 1995) vẫn còn hiệu lực.
Đức. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp liên bang (Körperschaftsteuergesetz – KStG) áp thuế suất cố định 15% cộng phụ thu đoàn kết 5,5% tính trên số thuế (hiệu dụng 15,825%). Cộng thêm thuế thương mại địa phương (Gewerbesteuer) theo hệ số của từng đô thị, thường cộng thêm 14–17 điểm phần trăm. Tổng gánh nặng danh nghĩa khoảng 30–33% tùy địa phương (Berlin ~30,2%, Munich ~33%). Luật đã ban hành năm 2025 sẽ giảm dần thuế suất liên bang từ 15% xuống 10% theo 5 bước hằng năm, bắt đầu từ năm tài chính 2028. Đức cũng đã thực thi thuế tối thiểu toàn cầu qua Luật Thuế tối thiểu (Mindeststeuergesetz).
Năm điểm khác biệt quyết định
1. Thuế suất hiệu dụng và ai phải chịu. Doanh nghiệp sản xuất vừa tại Việt Nam với doanh thu 40 tỷ đồng chịu 17%; đối tác tương đương đặt tại Munich chịu khoảng 33% trên cùng lợi nhuận — gần gấp đôi. Nhưng với tập đoàn có doanh thu toàn cầu từ 750 triệu EUR trở lên, thuế tối thiểu 15% áp dụng ở cả hai nước, thu hẹp khoảng cách đáng kể.
2. Ưu đãi đầu tư. Việt Nam ưu đãi theo địa bàn và ngành nghề: thuế suất ưu đãi, miễn/giảm thuế có thời hạn cho dự án khuyến khích đầu tư (Điều 13 Luật 67/2025). Đức hầu như không có ưu đãi thuế suất; hỗ trợ thông qua khấu hao nhanh và trợ cấp nghiên cứu (Forschungszulage). Nhà đầu tư chọn Việt Nam vì ưu đãi thuế suất phải mô hình hóa lại nếu tập đoàn thuộc diện QDMTT.
3. Chuyển lỗ. Cả hai hệ thống đều cho chuyển lỗ sang các năm sau, nhưng giới hạn thời gian và mức bù trừ khác nhau và đã thay đổi qua các lần cải cách — cần đối chiếu quy định của đúng năm tính thuế khi lập mô hình, không dùng tóm tắt cũ trước 2025.
4. Chi phí được trừ và giao dịch liên kết. Quy định giá giao dịch liên kết của Việt Nam hiện nằm tại Nghị định 255/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026, áp dụng từ kỳ tính thuế 2026), thay thế Nghị định 132/2020 và 20/2025, với ngưỡng miễn lập hồ sơ nâng lên và định nghĩa quan hệ liên kết mới. Đức áp nguyên tắc giá thị trường độc lập theo Luật Thuế đối ngoại (Außensteuergesetz) kèm hồ sơ Master File/Local File. Giá nội bộ giữa nhà máy tại Việt Nam và công ty mẹ tại Đức bị kiểm tra từ cả hai đầu.
5. Nhịp kê khai và nộp thuế. Việt Nam: tạm nộp hàng quý và quyết toán năm theo Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15. Đức: tạm nộp hàng quý (10/3, 10/6, 10/9, 10/12) và quyết toán năm. Trễ tạm nộp ở Đức bị tính lãi tự động; hai lịch này không trùng nhau nên cần một bảng theo dõi tuân thủ chung.
Checklist thực hành cho doanh nghiệp hoạt động ở cả hai nước
- Mô hình hóa thuế suất hiệu dụng trên số liệu của chính mình: mức 15%/17% của Việt Nam so với hệ số thuế thương mại của đúng đô thị đặt trụ sở tại Đức, không dùng bình quân cả nước.
- Kiểm tra tập đoàn có thuộc diện QDMTT (Việt Nam) hay Luật Thuế tối thiểu (Đức) trước khi tính toán dựa trên ưu đãi.
- Thống nhất hồ sơ giao dịch liên kết: một câu chuyện Master File nhất quán, đáp ứng cả Nghị định 255/2026 và quy định hồ sơ của Đức.
- Đưa cả hai lịch kê khai vào một bảng theo dõi tuân thủ — các mốc quý không trùng nhau.
- Xác nhận mức khấu trừ thuế tại nguồn đối với cổ tức theo hiệp định Việt Nam – Đức theo đúng tỷ lệ sở hữu trước khi chuyển lợi nhuận về.
Câu hỏi thường gặp
Thuế TNDN ở Đức có thực sự gần gấp đôi Việt Nam?
Xét thuế suất danh nghĩa thì đúng với doanh nghiệp vừa: khoảng 30–33% gộp tại Đức so với 17–20% tại Việt Nam. Khoảng cách thu hẹp với tập đoàn rất lớn chịu thuế tối thiểu toàn cầu 15%, và sẽ tiếp tục thu hẹp khi Đức giảm thuế suất liên bang từ 2028.
Công ty con tại Việt Nam của tập đoàn Đức có được hưởng thuế suất 15%?
Chỉ khi thực sự đáp ứng điều kiện doanh thu một cách độc lập. Luật 67/2025 loại trừ thuế suất ưu đãi 15%/17% đối với công ty con, công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp liên kết không đáp ứng điều kiện — bẫy phổ biến của mô hình tập đoàn.
Hiệp định tránh đánh thuế hai lần có xóa bỏ thuế khấu trừ cổ tức?
Không xóa bỏ mà phân định quyền đánh thuế và trần mức khấu trừ tại nguồn. Cần xác nhận mức áp dụng theo tỷ lệ sở hữu cụ thể và hoàn tất thủ tục hưởng ưu đãi hiệp định trước khi chi trả cổ tức.
Nên lập hồ sơ giao dịch liên kết theo chuẩn nước nào trước?
Lập một bộ nhất quán: Master File kể câu chuyện tập đoàn một lần, mỗi Local File (Việt Nam theo Nghị định 255/2026, Đức theo quy định nội địa) tuân thủ ngưỡng và biểu mẫu địa phương. Câu chuyện mâu thuẫn giữa hai bộ hồ sơ chính là thứ châm ngòi thanh tra.
Đang lên kế hoạch đầu tư năm 2027, có nên chờ Đức giảm thuế?
Không nên quyết định chỉ dựa vào đợt giảm thuế. Lộ trình giảm bắt đầu từ 2028 và kéo dài 5 năm, trong khi gói ưu đãi, chi phí lao động và khả năng tiếp cận thị trường của Việt Nam thường chi phối bài toán địa điểm. Hãy mô hình hóa cả hai kịch bản cùng cố vấn thuế.
Quý khách cần mô hình so sánh thuế cho cấu trúc Việt Nam – Đức của mình? Đội ngũ luật sư FLAT Law Firm tư vấn cấu trúc thuế cho nhà đầu tư nước ngoài hằng ngày — liên hệ để được đánh giá theo trường hợp cụ thể.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng