Năm 2026 đánh dấu bước ngoặt quản lý thương mại điện tử (TMĐT) xuyên biên giới tại Việt Nam: Luật Thương mại điện tử 122/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/7/2026, lần đầu đặt ra nghĩa vụ hiện diện pháp lý bắt buộc với sàn TMĐT nước ngoài có hoạt động tại Việt Nam. Song song, người bán hàng online — kể cả livestream và tiếp thị liên kết — phải hoàn thành định danh VNeID trước 31/12/2026.
Bài viết tổng hợp 3 trụ cột chính sách mới: (1) nghĩa vụ hiện diện của sàn nước ngoài; (2) VNeID bắt buộc cho người bán; (3) nghĩa vụ thuế của sàn TMĐT.
1. Sàn TMĐT nước ngoài phải có hiện diện pháp lý tại Việt Nam
Theo Điều 27–32 Luật TMĐT 122/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026), sàn TMĐT nước ngoài có yếu tố liên quan đến Việt Nam phải thực hiện nghĩa vụ hiện diện:
- Có pháp nhân hoặc người đại diện tại Việt Nam để chịu trách nhiệm trước pháp luật Việt Nam;
- Đăng ký hoạt động với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền;
- Ký quỹ theo mức và phương thức pháp luật quy định, bảo đảm quyền lợi người tiêu dùng và nghĩa vụ tài chính phát sinh.
Nghị định 248/2026/NĐ-CP (hiệu lực 01/7/2026) hướng dẫn chi tiết thi hành Luật, làm rõ trình tự đăng ký và điều kiện liên quan đến nghĩa vụ hiện diện. Doanh nghiệp vận hành sàn xuyên biên giới cần rà soát ngay mô hình của mình có thuộc diện điều chỉnh không — tiêu chí là có yếu tố phục vụ thị trường Việt Nam trên thực tế, không chỉ “có website tiếng Việt”.
2. VNeID bắt buộc cho người bán, livestream, affiliate trước 31/12/2026
Nghị định 320/2026/NĐ-CP (hiệu lực 28/9/2026) quy định định danh điện tử bắt buộc qua VNeID đối với: người bán hàng trên sàn TMĐT và mạng xã hội; người livestream bán hàng; người làm tiếp thị liên kết (affiliate).
Thời hạn hoàn thành: trước 31/12/2026. Sau mốc này, tài khoản bán hàng, kênh livestream, tài khoản affiliate chưa định danh có nguy cơ bị hạn chế hoạt động hoặc xử lý theo quy định. Không nên chờ sát hạn mới thực hiện — quá trình định danh có thể vướng mắc giấy tờ, và hoàn thành sớm giúp tránh gián đoạn kinh doanh mùa mua sắm cuối năm.
3. Nghĩa vụ thuế: sàn khấu trừ, nộp thuế thay
Nghĩa vụ thuế của sàn TMĐT được điều chỉnh bởi NĐ 117/2025/NĐ-CP, NĐ 252/2026/NĐ-CP (Điều 43) và NĐ 68/2026/NĐ-CP: sàn có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho người bán/nhà cung cấp trên sàn trong các trường hợp pháp luật quy định.
- Với người bán: dòng tiền bị khấu trừ thuế ngay tại nguồn — cần tính lại giá bán, biên lợi nhuận và hạch toán kế toán;
- Với sàn: phải xây dựng hệ thống xác định nghĩa vụ thuế từng giao dịch, kê khai và nộp thay đúng hạn — sai sót dẫn tới trách nhiệm pháp lý của chính sàn.
NĐ 252/2026/NĐ-CP đồng thời hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 trong lĩnh vực này — cần đọc các quy định khấu trừ/nộp thay cùng khung luật quản lý thuế mới, không áp dụng rời rạc.
4. Sắp tới: hàng hóa qua nền tảng TMĐT trong Luật Hải quan sửa đổi
Luật Hải quan sửa đổi 11/2026/QH16 bổ sung Điều 16a về hàng hóa giao dịch qua nền tảng TMĐT, hiệu lực từ 01/3/2027 — hiện chưa có hiệu lực. Doanh nghiệp theo dõi để chuẩn bị, không áp dụng ngay.
Căn cứ pháp lý
- Luật TMĐT 122/2025/QH15, Điều 27–32 — nghĩa vụ hiện diện của sàn nước ngoài (pháp nhân/đại diện, đăng ký, ký quỹ); hiệu lực 01/7/2026.
- NĐ 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn Luật TMĐT — hiệu lực 01/7/2026.
- NĐ 320/2026/NĐ-CP — VNeID bắt buộc cho người bán, livestream, affiliate; hoàn thành trước 31/12/2026; hiệu lực 28/9/2026.
- NĐ 117/2025/NĐ-CP; NĐ 252/2026/NĐ-CP (Điều 43); NĐ 68/2026/NĐ-CP — sàn khấu trừ, nộp thuế thay.
- Luật Hải quan sửa đổi 11/2026/QH16, Điều 16a — hàng hóa qua nền tảng TMĐT; hiệu lực 01/3/2027 (chưa có hiệu lực).
Cập nhật tại ngày 14/10/2026. Ngưỡng doanh thu kích hoạt nghĩa vụ hiện diện (nếu có) cần đối chiếu văn bản gốc, không suy đoán.
Kết luận
Chính sách TMĐT xuyên biên giới 2026 xoay quanh ba trụ cột: sàn nước ngoài phải có pháp nhân/đại diện, đăng ký và ký quỹ (từ 01/7/2026); người bán, livestreamer, affiliate phải có VNeID trước 31/12/2026; sàn khấu trừ, nộp thuế thay. Thời kỳ “bán xuyên biên giới không hiện diện, không định danh” đã khép lại — chuẩn bị sớm để tránh gián đoạn kinh doanh cuối 2026, đầu 2027.
Nếu cần rà soát nghĩa vụ hiện diện, đăng ký, ký quỹ hoặc nghĩa vụ thuế theo khung pháp lý mới, liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Tuyên bố minh bạch: Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn theo quy trình nội bộ của FLAT Law Firm; nội dung đã được Hội đồng QA rà soát. Bài viết mang tính thông tin pháp lý tổng quát, không phải ý kiến tư vấn cho vụ việc cụ thể và không thay thế việc tham vấn luật sư. Văn bản pháp luật được trích dẫn theo tình trạng hiệu lực tại ngày đăng bài; người đọc nên đối chiếu văn bản gốc trước khi áp dụng.