Tình huống: một nhà đầu tư điện gió đã khảo sát cả Bà Rịa – Vũng Tàu và Ninh Thuận cho trang trại điện gió 300 MW. Đơn vị tư vấn nhận định Ninh Thuận cho “giỏ ưu đãi” lớn hơn nhờ cộng dồn cả ngành lẫn địa bàn. Nhận định này có cơ sở pháp lý không?
Vì sao Ninh Thuận cộng dồn mạnh nhất cho năng lượng tái tạo
Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026, thay Luật 61/2020/QH14) tại Điều 15, 16 quy định các hình thức ưu đãi: thuế thu nhập doanh nghiệp, miễn giảm tiền thuê đất, tiền sử dụng đất và hỗ trợ đầu tư. Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15 (hiệu lực 01/10/2025) ấn định thuế suất phổ thông 20%; 15% nếu doanh thu năm ≤3 tỷ đồng, 17% nếu trên 3 đến 50 tỷ đồng; dự án thuộc ngành khuyến khích — gồm năng lượng tái tạo — được 10% trong 15 năm, miễn thuế 4 năm, giảm 50% số thuế phải nộp trong 9 năm tiếp theo.
Năng lượng tái tạo thuộc danh mục ngành khuyến khích tại Nghị định 31/2021/NĐ-CP — các danh mục này vẫn được viện dẫn cho đến khi có văn bản thay thế. Điểm khiến Ninh Thuận đặc biệt: nhiều huyện trong tỉnh thuộc diện địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn theo danh mục địa bàn ưu đãi. Dự án điện gió, điện mặt trời tại Ninh Thuận vì vậy đồng thời chạm hai chân đế — ngành khuyến khích và địa bàn khó khăn — điều mà Bà Rịa – Vũng Tàu (địa bàn phát triển) không có.
Giỏ ưu đãi của trang trại điện gió tại Ninh Thuận
Với dự án đáp ứng điều kiện, giỏ ưu đãi gồm khung thuế theo ngành khuyến khích: 10%/15 năm, miễn 4 năm, giảm 50% trong 9 năm cho thu nhập từ phát điện; cộng miễn, giảm tiền thuê đất, tiền thuê mặt nước theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP với thời hạn ưu đãi theo địa bàn khó khăn — thường dài hơn địa bàn phát triển. Ngoài ra, dự án tại địa bàn đặc biệt khó khăn có thể tiếp cận các hỗ trợ đầu tư bổ sung từ chương trình, chính sách của địa phương.
Tuy nhiên “hai chân đế” không đồng nghĩa “nhân đôi ưu đãi thuế”. Điều 15 Luật Đầu tư cấm hưởng đồng thời hai ưu đãi cùng loại thuế trong cùng thời gian: nhà đầu tư không thể vừa áp khung thuế theo ngành vừa áp khung thuế theo địa bàn lên cùng dòng thu nhập. Thực hành đúng là so sánh các khung thuế (ngành, địa bàn) và chọn một khung duy nhất có lợi nhất, rồi xếp chồng các loại ưu đãi khác nhau: thuế, tiền thuê đất/mặt nước, hỗ trợ.
Ví dụ chọn mức bằng khung
Giả sử trang trại điện gió 300 MW tại huyện khó khăn của Ninh Thuận đáp ứng cả điều kiện ngành khuyến khích lẫn điều kiện địa bàn khó khăn. Bước một, liệt kê các khung thuế đủ điều kiện: khung theo ngành (10%/15 năm, miễn 4, giảm 50% 9 năm) và khung theo địa bàn. Bước hai, chọn một khung thuế duy nhất có lợi nhất cho thu nhập từ phát điện. Bước ba, cộng miễn, giảm tiền thuê đất/mặt nước theo thời hạn của địa bàn khó khăn và các hỗ trợ liên quan.
Kết quả là giỏ ưu đãi “đầy” nhất cụm năng lượng tái tạo: thuế suất ưu đãi cho thu nhập phát điện cộng tiền thuê đất, mặt nước được miễn, giảm dài hạn. Mọi con số là khung pháp lý gắn điều kiện “nếu đáp ứng”, không phải cam kết tuyệt đối cho dự án cụ thể khi chưa đủ dữ kiện chi tiết.
Checklist cho dự án tại Ninh Thuận
Xác định huyện đặt dự án có thuộc danh mục địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn hiện hành; đối chiếu điều kiện ngành khuyến khích theo Phụ lục II Nghị định 31/2021; làm rõ tiền thuê đất, mặt nước theo Nghị định 103/2024 với thời hạn theo địa bàn; ghi nhận ưu đãi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư; tự kê khai khi quyết toán thuế hằng năm và duy trì điều kiện suốt thời gian áp dụng.
1. Vì sao Ninh Thuận cộng dồn ưu đãi tốt hơn Bà Rịa – Vũng Tàu?
Chân đế ngành (năng lượng tái tạo) giống nhau, nhưng Ninh Thuận có thêm chân đế địa bàn khó khăn/đặc biệt khó khăn còn Bà Rịa – Vũng Tàu là địa bàn phát triển.
2. Có được nhân đôi ưu đãi thuế nhờ hai chân đế?
Không. Điều 15 Luật Đầu tư cấm hai ưu đãi cùng loại thuế trong cùng thời gian; nhà đầu tư chỉ chọn một khung thuế có lợi nhất cho từng dòng thu nhập.
3. Tiền thuê đất tại địa bàn khó khăn được miễn, giảm bao lâu?
Theo Nghị định 103/2024/NĐ-CP, thời hạn miễn, giảm tại địa bàn khó khăn, đặc biệt khó khăn thường dài hơn địa bàn phát triển; mức cụ thể theo quyết định giao đất, cho thuê đất.
4. Điện mặt trời mái nhà có được ưu đãi như trang trại điện gió?
Không tự động. Mỗi mô hình phải đáp ứng điều kiện ngành khuyến khích và quy mô, công nghệ theo quy định; điện mặt trời mái nhà quy mô nhỏ thường không đủ điều kiện như dự án phát điện quy mô lớn.
5. Hết quy hoạch điện thì dự án mới còn được ưu đãi?
Ưu đãi thuế gắn với điều kiện ngành và địa bàn, không gắn với quy hoạch điện; nhưng dự án phải có trong quy hoạch, kế hoạch phát triển điện mới được cấp phép đầu tư.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng