Trả lời ngắn: Được — bạn lập văn bản ủy quyền theo Bộ luật Dân sự 2015, ghi rõ người được ủy quyền được nhận tiền thay bạn trong phạm vi nào. Pháp luật không bắt buộc mọi giấy ủy quyền đều phải công chứng, nhưng với số tiền lớn hoặc liên quan đến bất động sản, công chứng/chứng thực là gần như bắt buộc về mặt thực tế — ngân hàng và đối tác sẽ yêu cầu. Tin vui: theo Luật Công chứng 2024, bạn không cần về Việt Nam để công chứng; có thể thực hiện tại cơ quan đại diện ngoại giao Việt Nam ở nước bạn đang sống.
1. Giấy ủy quyền cần có những gì?
Hợp đồng ủy quyền được điều chỉnh bởi Bộ luật Dân sự 2015 (Điều 562–569). Một giấy ủy quyền nhận tiền hộ đúng chuẩn gồm:
- Thông tin hai bên: họ tên, số giấy tờ tùy thân, địa chỉ của bên ủy quyền (bạn) và bên được ủy quyền;
- Phạm vi ủy quyền — càng cụ thể càng tốt: nhận khoản tiền nào, từ ai/tổ chức nào, số tiền hoặc cách xác định số tiền, được ký biên nhận, được nộp tiền vào tài khoản nào;
- Thời hạn ủy quyền: từ ngày nào đến ngày nào, hoặc đến khi công việc hoàn thành;
- Thù lao (nếu có) và trách nhiệm khi làm mất tiền, chậm trễ;
- Chữ ký hai bên (và công chứng/chứng thực nếu thuộc trường hợp nên làm).
Sai lầm phổ biến nhất là viết phạm vi quá chung chung (“ủy quyền toàn bộ việc nhận tiền”) — vừa khiến ngân hàng/đối tác nghi ngờ, vừa tạo rủi ro người được ủy quyền lạm quyền. Hãy liệt kê cụ thể từng khoản tiền, từng nguồn.
2. Có bắt buộc công chứng không?
Câu trả lời chia hai tầng:
- Tầng pháp luật: Bộ luật Dân sự không quy định mọi hợp đồng ủy quyền đều phải công chứng. Chỉ khi luật chuyên ngành yêu cầu (ví dụ giao dịch bất động sản) thì công chứng mới là điều kiện bắt buộc.
- Tầng thực tế: ngân hàng, công ty bảo hiểm, cơ quan nhà nước khi chi trả tiền thường yêu cầu văn bản ủy quyền đã công chứng/chứng thực mới chấp nhận cho người khác nhận thay. Không có dấu công chứng, bạn có thể bị từ chối ngay từ quầy.
Kết luận thực hành: trừ khi số tiền rất nhỏ và bên chi trả chấp nhận giấy viết tay, hãy công chứng. Chi phí công chứng nhỏ hơn rất nhiều so với rủi ro tiền bị treo vì giấy tờ không đủ độ tin cậy.
3. Đang ở nước ngoài thì công chứng ở đâu? — Điểm mới của Luật Công chứng 2024
Đây là phần nhiều người bỏ sót. Luật Công chứng 2024 (số 75/2024/QH15, có hiệu lực từ 01/7/2025, thay thế Luật Công chứng 2014) có hai điểm mới rất thuận lợi cho người ở xa:
- Điều 57: trường hợp bên ủy quyền và bên được ủy quyền không thể cùng đến một tổ chức hành nghề công chứng, mỗi bên được yêu cầu công chứng viên của tổ chức mình lựa chọn chứng nhận phần việc của mình — bên ủy quyền chứng nhận việc đề nghị ủy quyền, bên được ủy quyền chứng nhận việc chấp nhận — hoàn thành việc công chứng hợp đồng mà không cần gặp nhau.
- Công chứng tại cơ quan đại diện ngoại giao: Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam ở nước ngoài có thẩm quyền công chứng/chứng thực các loại văn bản ủy quyền (trừ giao dịch bất động sản tại Việt Nam). Bạn mang giấy tờ tùy thân đến, làm thủ tục trực tiếp — không cần bay về Việt Nam.
Nếu văn bản ủy quyền lập ở nước ngoài bằng tiếng nước ngoài và cần dùng tại Việt Nam, nhớ thêm bước hợp pháp hóa lãnh sự và dịch thuật công chứng để văn bản có giá trị sử dụng tại Việt Nam.
4. Rủi ro khi ủy quyền nhận tiền — và cách phòng ngừa
- Người được ủy quyền “quên” chuyển tiền cho bạn: phòng ngừa bằng cách yêu cầu nộp tiền trực tiếp vào tài khoản ngân hàng đứng tên bạn (ghi rõ số tài khoản trong giấy ủy quyền), thay vì nhận tiền mặt rồi chuyển tay.
- Ủy quyền quá rộng: giới hạn phạm vi theo từng khoản tiền cụ thể; đặt thời hạn ngắn và gia hạn khi cần thay vì ủy quyền “vô thời hạn”.
- Một người nhận hộ nhiều khoản của nhiều người: dễ nhầm lẫn, thất thoát — mỗi quan hệ ủy quyền nên có văn bản riêng.
- Chấm dứt ủy quyền: khi công việc xong hoặc mất niềm tin, lập văn bản chấm dứt ủy quyền và thông báo cho các bên liên quan (ngân hàng, bên chi trả) — đừng chỉ “nói miệng là thôi”.
Căn cứ pháp lý chính
- Bộ luật Dân sự 2015, Điều 562–569 — hợp đồng ủy quyền.
- Luật Công chứng 2024 (75/2024/QH15, hiệu lực 01/7/2025, thay thế Luật 2014) — Điều 57: công chứng hợp đồng ủy quyền khi hai bên không cùng đến một tổ chức hành nghề công chứng.
- Nghị định 104/2025/NĐ-CP — công chứng điện tử; cơ quan đại diện ngoại giao thực hiện công chứng văn bản ủy quyền.
- Pháp lệnh Ngoại hối 28/2005/PL-UBTVQH11 (sửa đổi 2013) — khung chuyển tiền ra nước ngoài sau khi đã nhận tiền tại Việt Nam.
Câu hỏi thường gặp
1. Tôi đang ở Đức, cần em trai ở Việt Nam nhận tiền bán nhà hộ thì làm thế nào?
Lập văn bản ủy quyền ghi rõ: nhận tiền bán nhà theo hợp đồng số…, từ người mua…, số tiền…, nộp vào tài khoản… của bạn. Vì liên quan đến bất động sản, văn bản ủy quyền cần công chứng — bạn đến Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Đức để công chứng, sau đó gửi bản gốc về Việt Nam cho em trai. Lưu ý: bản thân hợp đồng mua bán nhà đất vẫn phải công chứng tại Việt Nam theo luật chuyên ngành.
2. Giấy ủy quyền viết tay có giá trị không?
Có giá trị về mặt dân sự nếu đủ chữ ký và nội dung rõ ràng — nhưng trên thực tế, ngân hàng và các tổ chức chi trả tiền thường từ chối giấy viết tay không công chứng/chứng thực. Với khoản tiền có giá trị, đừng tiếc một lần công chứng.
3. Tôi có thể ủy quyền cho hai người cùng nhận một khoản tiền không?
Được, nhưng phải ghi rõ trong văn bản: hai người cùng nhận (đồng ủy quyền) hay mỗi người được nhận độc lập, và trách nhiệm của từng người. Nếu không ghi rõ, khi có tranh chấp sẽ rất khó xác định ai chịu trách nhiệm về phần tiền nào.
4. Văn bản ủy quyền công chứng ở nước ngoài có dùng được tại Việt Nam không?
Được, với điều kiện đã qua hợp pháp hóa lãnh sự (trừ trường hợp được miễn theo điều ước quốc tế) và dịch thuật công chứng sang tiếng Việt. Sau đó văn bản có giá trị sử dụng tại Việt Nam như văn bản công chứng trong nước.
5. Người được ủy quyền có được giữ lại một phần tiền công không?
Chỉ khi văn bản ủy quyền có thỏa thuận thù lao. Nếu không thỏa thuận, người được ủy quyền có nghĩa vụ giao toàn bộ số tiền nhận được cho bạn. Mọi thỏa thuận về thù lao nên ghi rõ trong văn bản ngay từ đầu để tránh tranh cãi.
6. Tôi muốn hủy ủy quyền giữa chừng thì làm sao?
Lập văn bản chấm dứt/hủy bỏ ủy quyền, ký tên và thông báo bằng văn bản cho người được ủy quyền cùng các bên liên quan (ngân hàng, tổ chức chi trả). Từ thời điểm thông báo, người được ủy quyền không còn quyền nhận tiền thay bạn — mọi giao dịch sau đó là vô hiệu đối với bạn.
Lưu ý: bài viết cung cấp thông tin pháp lý tổng quát tại thời điểm viết, không thay thế tư vấn cho từng trường hợp cụ thể. Thủ tục công chứng tại cơ quan đại diện ngoại giao thực hiện theo hướng dẫn tại thời điểm làm thủ tục.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng