Điện là lĩnh vực thu hút FDI lớn nhất nhì Việt Nam — nhưng cũng là lĩnh vực mà thủ tục đầu tư phức tạp nhất, vì chồng lấn giữa pháp luật đầu tư, pháp luật điện lực và quy hoạch ngành. Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026) là khung hiện hành mà nhà đầu tư nước ngoài phải tuân thủ khi rót vốn vào dự án điện.
IRC: giấy khai sinh của dự án FDI
Nhà đầu tư nước ngoài thực hiện dự án điện tại Việt Nam phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC) — trừ một số trường hợp được miễn theo quy định. Hồ sơ đề nghị cấp IRC gồm đề xuất dự án, tài liệu chứng minh năng lực tài chính, và các tài liệu pháp lý của nhà đầu tư. Cơ quan cấp IRC là Ban quản lý khu công nghiệp/khu kinh tế (nếu dự án trong khu) hoặc Sở Tài chính/UBND tỉnh theo phân cấp hiện hành.
Điểm đặc thù của dự án điện: IRC chỉ được cấp khi dự án phù hợp quy hoạch điện (Quy hoạch điện VIII điều chỉnh) và đã có chấp thuận chủ trương đầu tư đối với dự án thuộc diện phải chấp thuận. Nộp hồ sơ IRC khi dự án chưa có trong quy hoạch điện là lỗi khiến hồ sơ bị trả ngay từ vòng đầu.
Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài
Trong lĩnh vực phát điện (điện mặt trời, điện gió), pháp luật Việt Nam hiện không đặt trần tỷ lệ sở hữu chung cho nhà đầu tư nước ngoài — nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu 100% dự án phát điện, trừ các phân khúc đặc thù có quy định riêng (như truyền tải điện do Nhà nước độc quyền). Tuy nhiên, dự án sử dụng đất, mặt nước, vùng biển vẫn chịu các điều kiện về quốc phòng, an ninh và phải tuân thủ cam kết WTO, các FTA mà Việt Nam tham gia.
Hình thức đầu tư phổ biến: thành lập tổ chức kinh tế 100% vốn nước ngoài, hoặc liên doanh với đối tác Việt Nam (được ưa chuộng với điện gió ngoài khơi vì đối tác nội địa am hiểu thủ tục biển và quan hệ địa phương). Góp vốn, mua cổ phần trong công ty dự án hiện hữu cũng là con đường nhanh hơn xin IRC mới — nhưng phải làm thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần theo quy định.
Ba lưu ý về vốn và chuyển tiền
Một, vốn góp phải được góp đủ, đúng tiến độ cam kết trong IRC — chậm góp vốn có thể bị xử phạt và ảnh hưởng đến các thủ tục tiếp theo. Hai, mở tài khoản vốn đầu tư trực tiếp tại ngân hàng được phép để thực hiện góp vốn, chuyển lợi nhuận. Ba, chuyển lợi nhuận ra nước ngoài phải hoàn thành nghĩa vụ thuế tại Việt Nam và tuân thủ quy định quản lý ngoại hối — lên kế hoạch thuế và ngoại hối ngay từ khi cấu trúc deal, không đợi đến khi có lợi nhuận mới tính.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng.
Câu hỏi thường gặp
Nhà đầu tư nước ngoài làm dự án điện tại Việt Nam có phải xin IRC không?
Có — nhà đầu tư nước ngoài thực hiện dự án điện phải có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (IRC), trừ trường hợp được miễn theo quy định. Điểm đặc thù: IRC chỉ được cấp khi dự án phù hợp Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và (với dự án thuộc diện) đã có chấp thuận chủ trương đầu tư. Nộp IRC khi dự án chưa có trong quy hoạch điện sẽ bị trả hồ sơ.
Nhà đầu tư nước ngoài được sở hữu bao nhiêu % dự án điện gió, điện mặt trời?
Trong lĩnh vực phát điện, pháp luật hiện không đặt trần tỷ lệ sở hữu chung — nhà đầu tư nước ngoài có thể sở hữu 100% dự án phát điện, trừ phân khúc đặc thù như truyền tải điện do Nhà nước độc quyền. Dự án dùng đất, mặt nước, vùng biển vẫn chịu điều kiện quốc phòng, an ninh và cam kết WTO/FTA.
Góp vốn mua cổ phần công ty dự án điện hiện hữu có phải xin IRC mới không?
Không nhất thiết — góp vốn, mua cổ phần trong công ty dự án hiện hữu là con đường nhanh hơn, nhưng phải làm thủ tục đăng ký góp vốn, mua cổ phần theo quy định pháp luật đầu tư. Đây là cấu trúc được dùng phổ biến trong các thương vụ M&A dự án điện.