Khi một người qua đời để lại nhà đất, tiền gửi ngân hàng hay các tài sản khác, những người thừa kế thường đến văn phòng công chứng để làm thủ tục nhận di sản. Từ ngày 01/7/2025, Luật Công chứng 46/2024/QH15 (thay thế Luật Công chứng 53/2014) đã đổi tên gọi của thủ tục này và siết lại trình tự thực hiện. Dưới đây là 6 lưu ý thực hành mà người thừa kế cần nắm trước khi đến văn phòng công chứng.
1. Gọi đúng tên: “văn bản phân chia di sản”
Theo Điều 59 Luật Công chứng 46/2024/QH15, thủ tục công chứng việc nhận di sản nay được gọi là “văn bản phân chia di sản”. Cách gọi cũ “văn bản khai nhận di sản” (Điều 58 Luật Công chứng 2014) đã hết hiệu lực cùng với luật cũ và không còn được dùng làm căn cứ pháp lý hiện hành.
Lưu ý: cách gọi mới áp dụng ngay cả khi chỉ có 01 người thừa kế (khoản 5 Điều 59) — không phải vì chỉ có một người mà quay lại dùng tên gọi cũ.
2. Chuẩn bị đủ 3 nhóm giấy tờ bắt buộc
Khoản 2 Điều 59 Luật Công chứng 2024 yêu cầu hồ sơ công chứng văn bản phân chia di sản gồm 3 nhóm:
- Giấy chứng tử của người để lại di sản;
- Di chúc (nếu có) hoặc giấy tờ chứng minh quan hệ giữa người để lại di sản và người được hưởng di sản (giấy khai sinh, giấy đăng ký kết hôn, giấy xác nhận quan hệ nuôi dưỡng…);
- Giấy tờ về tài sản: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở, sổ tiết kiệm, giấy đăng ký xe… tùy loại di sản.
Thiếu một trong ba nhóm, công chứng viên có quyền yêu cầu bổ sung trước khi thụ lý.
3. Niêm yết 15 ngày trước khi ký — không được bỏ qua
Trước khi ký văn bản phân chia di sản, văn phòng công chứng phải niêm yết việc thụ lý trong 15 ngày (khoản 4 Điều 59 Luật Công chứng 2024; Điều 44 Nghị định 104/2025/NĐ-CP có hiệu lực 01/7/2025).
Địa điểm niêm yết: tại Ủy ban nhân dân cấp xã nơi người để lại di sản thường trú cuối cùng; nếu di sản là bất động sản ở địa phương khác, phải niêm yết thêm tại UBND cấp xã nơi có bất động sản. Mục đích của việc niêm yết là để những người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan được biết và kịp thời có ý kiến.
4. Không muốn nhận di sản: phải từ chối bằng văn bản trong 06 tháng
Theo Điều 620 Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13, người thừa kế có quyền từ chối nhận di sản, nhưng phải đáp ứng hai điều kiện: thời hạn 06 tháng kể từ ngày mở thừa kế và phải lập thành văn bản gửi cho người quản lý di sản, những người thừa kế khác hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Hết thời hạn 06 tháng mà không có văn bản từ chối hợp lệ thì coi như người thừa kế đồng ý nhận di sản — không thể từ chối muộn hơn.
5. Đất chưa có Giấy chứng nhận vẫn được chia thừa kế
Một vướng mắc phổ biến: đất của người đã mất chưa được cấp Giấy chứng nhận thì có làm thủ tục tại văn phòng công chứng được không? Câu trả lời là được — khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 31/2024/QH15 quy định việc thừa kế quyền sử dụng đất được miễn điều kiện “có Giấy chứng nhận”.
Tuy nhiên, “được miễn” không có nghĩa là không còn điều kiện nào: người thừa kế vẫn phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện còn lại của khoản 1 Điều 45. Văn phòng công chứng sẽ kiểm tra các điều kiện này trước khi thụ lý.
6. Phí công chứng: căn cứ Thông tư 257/2016/TT-BTC, hỏi rõ trước khi ký
Phí công chứng văn bản phân chia di sản được tính theo Điều 4 Thông tư 257/2016/TT-BTC (đã được sửa đổi bởi Thông tư 111/2017/TT-BTC), căn cứ trên giá trị di sản được phân chia. Người thừa kế nên hỏi rõ mức phí tại bảng niêm yết của văn phòng công chứng trước khi ký, tránh tranh cãi sau này.
Câu hỏi thường gặp
Văn bản khai nhận di sản theo mẫu cũ còn dùng được không?
Không. Từ 01/7/2025, thủ tục được gọi là “văn bản phân chia di sản” theo Điều 59 Luật Công chứng 46/2024; Điều 58 Luật 2014 đã hết hiệu lực.
Quá 06 tháng có còn từ chối nhận di sản được không?
Không. Điều 620 Bộ luật Dân sự 2015 giới hạn thời hạn từ chối trong 06 tháng kể từ ngày mở thừa kế và phải lập thành văn bản.
Đất chưa có sổ đỏ có chia thừa kế tại văn phòng công chứng được không?
Được. Khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai 2024 miễn điều kiện “có Giấy chứng nhận” đối với thừa kế quyền sử dụng đất, nhưng các điều kiện còn lại vẫn phải đáp ứng.
Nguồn trích dẫn
- Luật Công chứng 46/2024/QH15 — hiệu lực 01/7/2025 (thay thế Luật 53/2014/QH13): Điều 59 (văn bản phân chia di sản), Điều 60 (từ chối nhận di sản);
- Nghị định 104/2025/NĐ-CP — hiệu lực 01/7/2025: Điều 44 (niêm yết);
- Bộ luật Dân sự 91/2015/QH13: Điều 611, 612, 620, 621, 623, 644, 651, 652, 660;
- Luật Đất đai 31/2024/QH15: khoản 1 Điều 45;
- Thông tư 257/2016/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 111/2017/TT-BTC): Điều 4 (phí công chứng).
Kết luận
Thủ tục nhận di sản tại văn phòng công chứng từ 01/7/2025 vận hành theo khung pháp lý mới: gọi đúng tên “văn bản phân chia di sản”, chuẩn bị đủ 3 nhóm giấy tờ, chờ niêm yết đủ 15 ngày, và lưu ý thời hạn 06 tháng nếu muốn từ chối nhận di sản. Nắm chắc 6 điểm trên giúp gia đình tránh phải đi lại nhiều lần và rút ngắn thời gian hoàn tất thủ tục.
Gia đình bạn đang cần làm thủ tục phân chia di sản thừa kế? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo, sẽ được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi xem xét đăng tải; không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; bạn nên đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng.