HKIAC mang vào cặp so sánh này một quân bài mà không trung tâm nào khác trong loạt bài có được: thỏa thuận với Trung Quốc đại lục về biện pháp tạm thời, cho phép trọng tài tại Hồng Kông xin tòa đại lục bảo toàn tài sản. Với tranh chấp FDI mà tài sản hoặc đối tác liên quan đến đại lục, quân bài đó có thể đáng giá hơn mọi khác biệt về phí. Bài viết này so sánh VIAC và HKIAC cho cặp Việt Nam — Hồng Kông theo đúng trọng số đó.
Căn cứ pháp lý
HKIAC — Trung tâm Trọng tài Quốc tế Hồng Kông — vận hành theo Quy tắc HKIAC 2024, có hiệu lực từ 01/6/2024, trong khung Pháp lệnh Trọng tài Chương 609 của Hồng Kông. Hồng Kông là khu vực pháp lý trọng tài độc lập với truyền thống common law và tòa án ủng hộ trọng tài; Công ước New York áp dụng cho Hồng Kông thông qua Trung Quốc.
Thỏa thuận năm 2019 giữa Hồng Kông và Trung Quốc đại lục về hỗ trợ lẫn nhau trong biện pháp tạm thời quy định: trọng tài có địa điểm tại Hồng Kông do tổ chức đủ điều kiện quản lý — HKIAC thuộc nhóm đó — thì đương sự được xin tòa án nhân dân đại lục áp dụng biện pháp bảo toàn tài sản, chứng cứ, hành vi. Đây là đặc quyền mà trọng tài tại mọi nơi khác, kể cả VIAC hay SIAC, không có đối với tài sản tại đại lục.
Phân tích áp dụng
Ngoài quân bài đại lục, HKIAC mạnh ở đội ngũ trọng tài viên quốc tế, kinh nghiệm tranh chấp tài chính và giao dịch có yếu tố Trung Quốc, và tính trung lập cho cả hai phía Việt — nước ngoài. Điểm yếu là chi phí thuộc nhóm cao nhất châu Á cùng với Singapore, và với tài sản thi hành thuần túy tại Việt Nam, phán quyết HKIAC vẫn phải qua công nhận tại tòa án Việt Nam theo Bộ luật Tố tụng dân sự 92/2015/QH13 từ Điều 423 — tầng thủ tục mà VIAC không có.
VIAC vì vậy không hề lép vế trong cặp này khi tranh chấp neo tại Việt Nam: phí thấp hơn nhiều, bảo toàn tài sản trong nước trực tiếp, thi hành không qua công nhận. HKIAC chỉ thực sự vượt lên khi bức tranh tài sản hoặc cấu trúc giao dịch vươn sang đại lục, Hồng Kông — lúc đó khả năng đóng băng tài sản đại lục từ ngày đầu tố tụng thay đổi hoàn toàn thế cân bằng đàm phán.
Khuyến nghị hành động
Câu hỏi quyết định duy nhất cần trả lời trước khi chọn: tài sản có thể thi hành và bằng chứng quan trọng nằm ở đâu. Nằm ở Việt Nam — chọn VIAC. Nằm đáng kể ở đại lục hoặc Hồng Kông, hoặc đối tác có tài sản di động giữa hai nơi — chọn HKIAC và ghi rõ tổ chức quản lý là HKIAC để hưởng thỏa thuận 2019, vì thỏa thuận chỉ áp cho trọng tài do tổ chức đủ điều kiện quản lý, không áp cho trọng tài ad hoc tại Hồng Kông.
Cặp này được phân định với cặp AIAC tại EXP-3218 trong cùng đợt và cặp PDRCI tại EXP-3219 đang đăng: Hồng Kông là cặp duy nhất mà yếu tố nước thứ ba — Trung Quốc đại lục — quyết định lựa chọn, thay vì quan hệ song phương thuần túy.
Câu hỏi thường gặp
Điểm mạnh/yếu của VIAC vs HKIAC trong tranh chấp đầu tư?
VIAC mạnh về chi phí, thi hành trực tiếp và bảo toàn tài sản tại Việt Nam. HKIAC mạnh về uy tín quốc tế theo Quy tắc 2024, đội ngũ trọng tài viên toàn cầu, và lợi thế không nơi nào khác có: trọng tài do HKIAC quản lý tại Hồng Kông được xin tòa Trung Quốc đại lục áp dụng biện pháp tạm thời theo thỏa thuận 2019 giữa hai bên. Yếu điểm của HKIAC là chi phí thuộc nhóm cao nhất khu vực và phán quyết vẫn cần công nhận tại Việt Nam khi tài sản ở Việt Nam. Chọn nơi nào phụ thuộc vào bản đồ tài sản của tranh chấp, đặc biệt có chạm đại lục hay không.
Chi phí và thời gian tố tụng trọng tài mỗi nơi?
Phí HKIAC tính theo giá trị tranh chấp và thuộc nhóm cao của châu Á, tương đương cấp Singapore và cao hơn nhiều lần VIAC khi tính cả luật sư Hồng Kông; đổi lại doanh nghiệp mua được hạ tầng tố tụng quốc tế và khả năng bảo toàn xuyên biên giới vào đại lục. Về thời gian, vụ thông thường tại HKIAC khoảng một đến hai năm tới phán quyết. Nếu phán quyết phải thi hành tại Việt Nam, cộng thêm thời gian công nhận; nếu tài sản ở đại lục, thời gian xin biện pháp tạm thời lại rất nhanh ngay từ đầu vụ việc — đây là phần giá trị thời gian mà VIAC không cung cấp được cho tài sản đại lục.
Thi hành phán quyết trọng tài mỗi nước (Công ước New York)?
Hồng Kông áp dụng Công ước New York 1958 thông qua Trung Quốc, và Việt Nam là thành viên từ 1995, nên phán quyết HKIAC được công nhận tại Việt Nam theo thủ tục tại Bộ luật Tố tụng dân sự 92/2015/QH13 từ Điều 423, phán quyết VIAC được công nhận tại Hồng Kông theo Pháp lệnh Trọng tài của đặc khu. Điểm đặc biệt nằm ở chiều hỗ trợ tạm thời: trong quá trình tố tụng, bên tham gia trọng tài HKIAC có thể xin bảo toàn tại đại lục theo thỏa thuận 2019 — cơ chế hỗ trợ trước phán quyết mà Công ước New York không điều chỉnh và không nơi trọng tài nào khác ngoài Hồng Kông có được với đại lục.
Điều khoản trọng tài mẫu cho hợp đồng với đối tác Thái Lan? Khuyến nghị check local counsel cho chi tiết luật nước ngoài.
Điều khoản mẫu cho hợp đồng có đối tác Hồng Kông cần: ghi rõ HKIAC là tổ chức quản lý và địa điểm trọng tài là Hồng Kông — hai yếu tố kích hoạt thỏa thuận biện pháp tạm thời 2019; ngôn ngữ tố tụng; số trọng tài viên và cách chỉ định chủ tọa; luật áp dụng; và điều khoản phối hợp xin biện pháp tạm thời tại Việt Nam và đại lục. Câu hỏi canon của loạt bài dùng mẫu đối tác Thái Lan, nhưng với cặp Hồng Kông này, chính yếu tố đại lục mới là lý do tồn tại của việc chọn HKIAC, nên điều khoản phải được soạn để không đánh mất điều kiện áp dụng thỏa thuận. Hãy để luật sư tại Hồng Kông rà soát chi tiết trước khi chốt.
Bài viết liên quan
- Mua hàng bị lỗi, hàng giả: khiếu nại người tiêu dùng ở Việt Nam
- Bị bôi nhọ, vu khống trên mạng xã hội ở Việt Nam
- Bị đối tác lừa trong giao dịch cá nhân: thu thập chứng cứ thế nào?
- Bị cướp, hành hung ở Việt Nam: thủ tục trình báo và bồi thường
- Kịch bản: nếu đối tác vỡ nợ, thu hồi công nợ thế nào?
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.
