FLAT LAW FIRM

Thuế

Phí bảo lãnh vay vốn của công ty mẹ: có được tính chi phí và định giá thế nào?

Doanh nhân ghi chép trong cuộc họp

Tình huống: công ty con tại Việt Nam vay 150 tỷ đồng từ ngân hàng, công ty mẹ tại Hàn Quốc đứng ra bảo lãnh và thu phí bảo lãnh 1,5%/năm trên dư nợ. Khi quyết toán thuế TNDN, kế toán đưa khoản phí 2,25 tỷ đồng vào chi phí được trừ. Đoàn thanh tra gạt ra với hai lý do: không chứng minh được công ty con nhận được lợi ích kinh tế vượt trội so với bảo lãnh ngầm, và mức phí không có cơ sở so sánh. Phí bảo lãnh nội bộ là một trong những khoản chi phí liên kết bị soi kỹ nhất — vì ranh giới giữa “dịch vụ thật” và “chuyển lợi nhuận” rất mong manh.

Điều kiện để phí bảo lãnh được tính chi phí được trừ

Theo nguyên tắc chung của Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 về chi phí được trừ (khoản chi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, có hóa đơn chứng từ hợp pháp), phí bảo lãnh phải vượt qua ba bài kiểm tra:

  • Lợi ích kinh tế (benefit test): nhờ bảo lãnh mà công ty con vay được lãi suất thấp hơn, hoặc vay được trong khi tự thân không đủ tín nhiệm. Nếu công ty con tự vay được với điều kiện tương đương (hoặc ngân hàng cho vay dựa trên tài sản đảm bảo của chính công ty con), phí bảo lãnh khó được công nhận — vì không mang lại lợi ích tăng thêm.
  • Phân biệt bảo lãnh ngầm (implicit support): việc công ty con thuộc tập đoàn lớn tự thân đã giúp ngân hàng đánh giá tín nhiệm cao hơn — phần lợi ích từ “uy tín tập đoàn” này là không tính phí. Chỉ phần nâng hạng tín nhiệm vượt trội nhờ bảo lãnh rõ ràng, có cam kết pháp lý mới được tính phí. Đây là điểm cơ quan thuế soi kỹ nhất.
  • Chứng từ: hợp đồng/thư bảo lãnh, văn bản ngân hàng xác nhận điều kiện vay có và không có bảo lãnh (chênh lệch lãi suất), chứng từ thanh toán phí.

Định giá phí bảo lãnh theo nguyên tắc giá thị trường

Các phương pháp được chấp nhận:

  • Phương pháp lợi suất (yield approach): phí = chênh lệch giữa lãi suất công ty con phải trả nếu không có bảo lãnh và lãi suất thực tế có bảo lãnh — phần tiết kiệm lãi vay chính là giá trị của bảo lãnh, phí không được vượt quá giá trị này (người mua độc lập không bao giờ trả phí cao hơn lợi ích nhận được).
  • Phương pháp chi phí (cost approach): dựa trên chi phí mà bên bảo lãnh phải gánh chịu (vốn dự phòng rủi ro tín dụng) cộng biên hợp lý — ít dùng hơn vì khó định lượng.
  • So sánh trực tiếp (CUP): phí bảo lãnh mà ngân hàng/tổ chức độc lập thu cho bảo lãnh tương đương — khó tìm nhưng thuyết phục nhất khi có.

Bẫy thường gặp

  • Bảo lãnh “cho có”: ngân hàng cho vay dựa trên tài sản đảm bảo của công ty con, bảo lãnh của mẹ chỉ là điều kiện thủ tục — phí vẫn thu đều. Cơ quan thuế loại toàn bộ.
  • Phí tính trên hạn mức thay vì dư nợ thực tế: thu phí trên hạn mức tín dụng 500 tỷ trong khi dư nợ thực tế chỉ 100 tỷ — phần phí trên 400 tỷ “không dùng” bị coi là bất hợp lý.
  • Quên trần 30% EBITDA: phí bảo lãnh không phải lãi vay nên không chịu trần 30% EBITDA (Điều 16 khoản 3 NĐ 255/2026) — nhưng nếu cơ quan thuế tái định tính giao dịch (coi bảo lãnh thực chất là khoản vay), rủi ro phát sinh. Cấu trúc rõ ràng ngay từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Công ty mẹ bảo lãnh miễn phí thì có bị ấn định phí không?

Về nguyên tắc, bảo lãnh miễn phí giữa các bên liên kết vẫn phải tuân thủ giá thị trường — cơ quan thuế có thể ấn định thu nhập từ phí bảo lãnh cho bên bảo lãnh (công ty mẹ, thường không ảnh hưởng thuế tại Việt Nam) và tương ứng ghi nhận chi phí cho công ty con. Thực tế cơ quan thuế Việt Nam ít khi “tạo ra” chi phí có lợi cho doanh nghiệp, nhưng rủi ro tồn tại ở phía nước của công ty mẹ.

Cần chứng từ gì để chứng minh phí bảo lãnh hợp lý?

Bộ chứng từ chuẩn: hợp đồng bảo lãnh, thư chào điều kiện vay của ngân hàng (có và không có bảo lãnh), phân tích xếp hạng tín nhiệm (có/không bảo lãnh rõ ràng), tính toán phí theo phương pháp đã chọn, chứng từ thanh toán.

Phí bảo lãnh có chịu thuế nhà thầu không?

Phí bảo lãnh trả cho tổ chức nước ngoài có thể thuộc diện chịu thuế nhà thầu (thuế TNDN nhà thầu) nếu được coi là thu nhập từ dịch vụ tại Việt Nam — cần phân tích theo khung hiện hành: phần thuế TNDN nhà thầu của Thông tư 103/2014/TT-BTC đã bị bãi bỏ từ 12/3/2026, hiện thực hiện theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC (phần thuế GTGT của Thông tư 103/2014/TT-BTC vẫn còn hiệu lực), cùng hiệp định tránh đánh thuế hai lần liên quan.

Bảo lãnh ngầm có bao giờ được tính phí?

Không. Nguyên tắc quốc tế (OECD) và thực tiễn Việt Nam đều thống nhất: lợi ích từ việc đơn thuần là thành viên tập đoàn (passive association) không phải dịch vụ tính phí. Chỉ bảo lãnh có cam kết pháp lý cụ thể, tạo ra lợi ích vượt trội mới được tính phí.

Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.