Một cuộc kiểm tra chuyển giá tại doanh nghiệp FDI hiếm khi là sự kiện bất ngờ: nó là kết quả của những tín hiệu rủi ro cơ quan thuế tích lũy từ tờ khai và phụ lục kê khai qua nhiều năm. Hiểu đúng quy trình kiểm tra diễn ra thế nào — và doanh nghiệp có quyền gì ở từng bước — tác động đến kết quả nhiều hơn mọi lập luận phút chót tại buổi công bố kết luận.
Kiểm tra chuyển giá bắt đầu từ đâu và soi vào đâu?
Phần lớn công tác chuyển giá được thực hiện qua kiểm tra thuế chọn mẫu theo phân tích rủi ro: lỗ kéo dài, biên lợi nhuận lệch xa mặt bằng ngành, phí dịch vụ hay phí bản quyền lớn trả cho bên liên kết, hoặc phụ lục kê khai giao dịch liên kết thiếu nhất quán. Quyết định kiểm tra nêu rõ phạm vi — các năm và nhóm giao dịch được kiểm tra. Đoàn kiểm tra tập trung vào các dòng giao dịch liên kết lớn nhất, kiểm chứng phương pháp xác định giá đã chọn và trên hết là phân tích so sánh: một tập doanh nghiệp so sánh lỗi thời hoặc lệch chức năng là con đường nhanh nhất dẫn tới điều chỉnh. Theo Nghị định 255/2026/NĐ-CP, các tầng hồ sơ (local file, master file và CbCR nếu thuộc diện) được yêu cầu xuất trình sớm; không xuất trình được đồng nghĩa cơ quan thuế xây dựng kết luận từ dữ liệu của họ.
Quy trình làm việc từng bước
Sau khi công bố quyết định, đoàn kiểm tra ra các yêu cầu cung cấp thông tin: hợp đồng, hóa đơn, hồ sơ chuyển giá, số liệu tài chính theo dòng sản phẩm. Tiếp theo là giải trình bằng văn bản, rồi các buổi làm việc trực tiếp nơi phân tích chức năng — ai làm gì, ai chịu rủi ro nào — được kiểm chứng, bởi đoàn kiểm tra tin vào thực tế vận hành hơn là văn bản mô tả. Dự thảo kết luận được trao đổi trước khi biên bản chốt; giai đoạn trao đổi này là lúc bằng chứng còn thay đổi được kết quả. Cuộc kiểm tra khép lại bằng biên bản và hoặc kết luận chấp nhận hồ sơ, hoặc quyết định ấn định nêu rõ phần điều chỉnh, thuế truy thu, tiền chậm nộp và phạt. Thời lượng thay đổi theo phạm vi; kiểm tra nhiều năm với nhiều nhóm giao dịch thường tính bằng tháng.
Quyền của doanh nghiệp: phải dùng, không chỉ biết
Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 bảo đảm quyền giải trình và cung cấp tài liệu, chứng cứ; quyền ghi ý kiến của mình vào biên bản kiểm tra — ký biên bản kèm ý kiến bảo lưu thay vì chấp nhận toàn bộ sẽ giữ được hồ sơ khiếu nại; quyền khiếu nại và khởi kiện quyết định ấn định; và ở cấp hiệp định thuế, quyền đề nghị MAP khi điều chỉnh tạo ra đánh thuế hai lần. Hai thói quen thực tiễn quan trọng nhất: trả lời đúng hạn (im lặng bị hiểu là không có gì để chứng minh), và giữ mọi giải trình nhất quán với hồ sơ chuyển giá đã lập trước đó — mâu thuẫn giữa hồ sơ và giải trình khi kiểm tra là thứ biến một tranh luận về giá thành vấn đề về độ tin cậy.
Câu hỏi thường gặp
Thanh tra chuyển giá tại công ty FDI diễn ra thế nào?
Thường dưới dạng kiểm tra thuế theo rủi ro tập trung vào giao dịch liên kết: cơ quan thuế công bố phạm vi, thu thập tờ khai quyết toán, phụ lục kê khai và hồ sơ ba tầng, kiểm chứng phương pháp và phân tích so sánh, làm việc trực tiếp với doanh nghiệp, rồi lập biên bản và ban hành quyết định ấn định hoặc kết luận.
Quy trình thanh tra gồm những bước gì?
Công bố quyết định kiểm tra và phạm vi; yêu cầu cung cấp hồ sơ, giải trình bằng văn bản; phỏng vấn kiểm chứng phân tích chức năng và phân tích so sánh; trao đổi dự thảo kết luận tại buổi làm việc; lập biên bản kiểm tra; và cuối cùng là quyết định ấn định thuế hoặc kết luận kiểm tra, sau đó là quyền khiếu nại.
Công ty có những quyền gì khi bị thanh tra chuyển giá?
Quyền giải trình và cung cấp tài liệu, chứng cứ; quyền ghi ý kiến bảo lưu vào biên bản kiểm tra thay vì ký chấp nhận toàn bộ; quyền khiếu nại và khởi kiện quyết định ấn định; và quyền đề nghị thủ tục MAP theo hiệp định thuế — tất cả trong khung Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15.
Bài viết liên quan
- Thủ tục thỏa thuận song phương (MAP) khi bị đánh thuế 2 lần
- Điều khoản chống lạm dụng hiệp định (PPT): doanh nghiệp FDI cần biết
- Cơ sở thường trú (PE) theo hiệp định thuế: khi nào công ty nước ngoài bị coi là có PE?
- Mức phạt vi phạm về hồ sơ, kê khai giao dịch liên kết
- Kê khai giao dịch liên kết trên tờ khai quyết toán thuế TNDN
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.

