Bài bình luận này phải bắt đầu bằng một hiệu đính quan trọng hơn mọi nội dung khác: Nghị định 13/2023/NĐ-CP, văn bản từng là khung bảo vệ dữ liệu cá nhân đầu tiên của Việt Nam, đã hết hiệu lực kể từ ngày 01/01/2026. Kể từ mốc đó, nghĩa vụ của doanh nghiệp FDI được điều chỉnh bởi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP quy định chi tiết. Mọi phân tích dưới đây vì thế đọc khung 13/2023 như một chương lịch sử cần hiểu để thấy nghĩa vụ đã thay đổi ra sao, và neo mọi kết luận tuân thủ vào khung hiện hành.
Từ nghị định không chế tài tới luật có phạt phần trăm doanh thu
Nghị định 13/2023/NĐ-CP làm được việc lớn nhất của một văn bản đầu tiên: nó đặt tên cho các khái niệm dữ liệu cá nhân cơ bản và nhạy cảm, bên kiểm soát, bên xử lý, sự đồng ý của chủ thể dữ liệu và hồ sơ đánh giá tác động. Nhưng nó có một khoảng trống cấu trúc là thiếu chế tài xử phạt riêng đủ sức răn đe trong phần lớn thời gian tồn tại, khiến tuân thủ dữ liệu ở nhiều doanh nghiệp FDI dừng ở mức làm hồ sơ cho có. Luật 91/2025/QH15 khép khoảng trống đó ở Điều 8: mức phạt hành chính theo doanh thu cao nhất — tối đa 5% doanh thu của năm tài chính trước liền kề — chỉ áp dụng cho hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới (khoản 4 Điều 8); hành vi mua bán dữ liệu cá nhân bị phạt tối đa 10 lần khoản thu (khoản 3), các vi phạm khác tối đa 3 tỷ đồng (khoản 5), ngoài trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại theo pháp luật.
Đối với tập đoàn đa quốc gia, con số 5% doanh thu biến tuân thủ dữ liệu từ một đầu việc của phòng pháp chế thành một rủi ro tài chính cấp hội đồng quản trị, cùng hạng với rủi ro chuyển giá. Nghị định 356/2025/NĐ-CP đi kèm để quy định chi tiết các nội dung của luật, gồm danh mục dữ liệu cá nhân nhạy cảm và các thủ tục bảo vệ dữ liệu, nên bộ hồ sơ tuân thủ dựng theo 13/2023 cần được rà soát lại toàn bộ thay vì chỉ thay tên văn bản trong trang bìa.
Dữ liệu nhạy cảm và chuyển dữ liệu ra nước ngoài: hai nghĩa vụ bị soi nhất
Dữ liệu cá nhân nhạy cảm theo khung hiện hành là nhóm dữ liệu gắn với quyền riêng tư sâu nhất của cá nhân, gồm các nhóm như dữ liệu về quan điểm chính trị, tôn giáo, tình trạng sức khỏe, dữ liệu sinh trắc học và di truyền, dữ liệu về đời sống tình dục, dữ liệu vị trí qua dịch vụ định vị, và thông tin tài chính, tài khoản ngân hàng, lịch sử giao dịch của khách hàng tại các tổ chức tín dụng và trung gian thanh toán, theo danh mục chi tiết tại Luật 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP. Doanh nghiệp FDI xử lý dữ liệu nhân sự, dữ liệu khách hàng và dữ liệu thanh toán gần như chắc chắn chạm vào nhóm nhạy cảm này, và nghĩa vụ đi kèm là biện pháp bảo vệ tăng cường, phân quyền truy cập chặt và chỉ định nhân sự phụ trách bảo vệ dữ liệu.
Chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài, thao tác mặc định của mọi tập đoàn dùng máy chủ và hệ thống nhân sự, khách hàng toàn cầu, phải lập hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu và gửi tới cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân theo thủ tục của khung hiện hành, kế thừa cơ chế hồ sơ từng đặt tại Điều 25 của Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Cơ quan chức năng còn có quyền yêu cầu ngừng chuyển dữ liệu ra nước ngoài khi việc chuyển phục vụ hoạt động có thể gây tổn hại tới quốc phòng, an ninh quốc gia. Với doanh nghiệp FDI, rủi ro bị chặn dòng dữ liệu trong một cuộc điều tra tuân thủ có thể gây thiệt hại vận hành lớn hơn cả tiền phạt.
Doanh nghiệp FDI cần làm lại những gì trong năm chuyển đổi
Việc đầu tiên là lập bản đồ dữ liệu mới theo khái niệm của luật hiện hành: doanh nghiệp đang là bên kiểm soát hay bên xử lý với từng dòng dữ liệu, dữ liệu nhạy cảm nằm ở hệ thống nào, và dòng dữ liệu nào đang chảy ra nước ngoài qua máy chủ tập đoàn, nhà thầu điện toán đám mây và công cụ phân tích. Việc thứ hai là rà soát lại căn cứ xử lý: các mẫu chấp thuận thu thập từ thời 13/2023 cần được đối chiếu với yêu cầu của luật mới về nội dung thông báo và quyền của chủ thể dữ liệu, đặc biệt với dữ liệu nhân viên và dữ liệu trẻ em. Việc thứ ba là hoàn thiện bộ hồ sơ đánh giá tác động xử lý dữ liệu và đánh giá tác động chuyển dữ liệu xuyên biên giới, kèm quy trình ứng phó sự cố và thông báo vi phạm.
Một lưu ý về trình tự thực tế: vì khung 13/2023 đã hết hiệu lực, mọi tài liệu nội bộ, chính sách quyền riêng tư trên website và điều khoản xử lý dữ liệu trong hợp đồng với nhà cung cấp còn viện dẫn nghị định này như căn cứ hiện hành đều cần được cập nhật. Để nguyên các viện dẫn đó không chỉ là lỗi hình thức; trong một cuộc kiểm tra, nó là chứng cứ cho thấy chương trình tuân thủ của doanh nghiệp chưa từng được rà soát lại sau ngày luật mới có hiệu lực.
Câu hỏi thường gặp
Dữ liệu nào được coi là dữ liệu cá nhân nhạy cảm?
Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và danh mục chi tiết tại Nghị định 356/2025/NĐ-CP, dữ liệu cá nhân nhạy cảm gồm các nhóm gắn với quyền riêng tư sâu nhất: dữ liệu tiết lộ nguồn gốc chủng tộc, dân tộc; quan điểm chính trị, tôn giáo, tín ngưỡng; thông tin đời sống riêng tư và bí mật gia đình; tình trạng sức khỏe; dữ liệu sinh trắc học và đặc điểm di truyền; dữ liệu về đời sống, xu hướng tình dục; dữ liệu vị trí qua dịch vụ định vị; thông tin tài khoản, thẻ và lịch sử giao dịch ngân hàng, tài chính, chứng khoán, bảo hiểm; cùng các nhóm dữ liệu khác mà pháp luật yêu cầu bảo mật chặt. Khung phân loại này kế thừa và mở rộng danh mục từng đặt tại Nghị định 13/2023/NĐ-CP đã hết hiệu lực.
Chuyển dữ liệu ra nước ngoài cần đánh giá tác động gì?
Bên kiểm soát chuyển dữ liệu cá nhân của công dân Việt Nam ra nước ngoài phải lập hồ sơ đánh giá tác động chuyển dữ liệu cá nhân ra nước ngoài theo Luật 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/NĐ-CP, mô tả loại dữ liệu, mục đích, bên nhận, biện pháp bảo vệ và đánh giá rủi ro, rồi gửi tới cơ quan bảo vệ dữ liệu cá nhân theo thủ tục quy định và cập nhật khi có thay đổi. Cơ chế này kế thừa hồ sơ từng quy định tại Điều 25 Nghị định 13/2023/NĐ-CP. Cơ quan chức năng có quyền yêu cầu ngừng chuyển khi việc chuyển có thể gây tổn hại quốc phòng, an ninh quốc gia.
Mức phạt vi phạm là bao nhiêu?
Theo Điều 8 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15, vi phạm quy định bảo vệ dữ liệu cá nhân có thể bị xử phạt hành chính với mức theo doanh thu cao nhất là 5% doanh thu của năm tài chính trước liền kề, chỉ áp dụng cho hành vi vi phạm quy định về chuyển dữ liệu cá nhân xuyên biên giới (khoản 4 Điều 8); hành vi mua bán dữ liệu cá nhân bị phạt tối đa 10 lần khoản thu (khoản 3), các vi phạm khác tối đa 3 tỷ đồng (khoản 5), ngoài khả năng bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại. Đây là thay đổi lớn so với thời Nghị định 13/2023/NĐ-CP, khi chế tài riêng cho vi phạm dữ liệu còn thiếu và mức phạt thực tế thấp hơn nhiều. Mức áp cụ thể cho từng hành vi được quy định chi tiết trong văn bản xử phạt và nghị định hướng dẫn đi kèm luật.
Bài viết liên quan
- Mua cổ phần vs mua tài sản công ty Việt Nam: so sánh thuế toàn diện
- Lợi nhuận chưa phân phối khi rút vốn: xử lý thuế thế nào?
- Chuyển lợi nhuận ra nước ngoài bằng ngoại tệ: quy định ngoại hối
- Chuyển nhượng gián tiếp qua công ty offshore: rủi ro thuế tại Việt Nam
- Thuế khi chuyển nhượng vốn cho nhà đầu tư khác: cá nhân và tổ chức nộp thế nào?
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.

