FLAT LAW FIRM

Thuế

Thuế khi chuyển nhượng vốn cho nhà đầu tư khác: cá nhân và tổ chức nộp thế nào?

Close-up of tax-related items including coins, calculator, and word 'taxes' on a green background.

Thuế chuyển nhượng vốn tại Việt Nam xoay quanh hai câu hỏi phải trả lời trước khi ký hợp đồng mua bán: bên bán là ai (tổ chức hay cá nhân, cư trú hay không), và thứ được bán chính xác là gì (phần vốn góp trong công ty, hay chứng khoán). Mỗi tổ hợp có căn cứ tính thuế và kênh kê khai riêng — và tiến độ thương vụ thường va chạm với cả hai.

Căn cứ tính thuế: thu nhập, không phải giá — trừ khi luật nói khác

Với tổ chức, thu nhập chuyển nhượng vốn chịu thuế TNDN: phần thu nhập (giá chuyển nhượng trừ giá mua của phần vốn và chi phí chuyển nhượng hợp lý) chịu thuế suất TNDN áp dụng cho thu nhập chuyển nhượng vốn. Với cá nhân, khung TNCN đánh thuế trên thu nhập ròng của cá nhân cư trú khi chuyển nhượng phần vốn góp ở mức 20%, trong khi chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân chịu 0,1% trên giá chuyển nhượng. Cá nhân không cư trú chuyển nhượng vốn thường chịu 0,1% trên giá bất kể lãi lỗ. Trong khung mới — Luật TNDN 67/2025/QH15 và Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 thay luật năm 2007 — các cấu trúc này được kế thừa; việc thực tế nằm ở chứng cứ: chứng minh được giá vốn ban đầu của bên bán quyết định bao nhiêu phần giá thực sự bị đánh thuế.

Bên bán cá nhân và tổ chức: kênh kê khai khác nhau

Bên bán là tổ chức tự kê khai thu nhập chuyển nhượng vốn (doanh nghiệp trong nước trong hồ sơ TNDN; tổ chức nước ngoài không có cơ sở tại Việt Nam dựa vào phía Việt Nam — doanh nghiệp mục tiêu hoặc bên nhận chuyển nhượng — khai và nộp thay). Thuế của bên bán cá nhân thường được kê khai và nộp qua doanh nghiệp mục tiêu hoặc bên nhận chuyển nhượng với tư cách kênh chi trả/đăng ký, trong thời hạn luật định sau khi chuyển nhượng hoàn tất. Rủi ro của bên mua là thật: bên mua trả đủ giá mà không khóa vị thế thuế của bên bán sẽ kế thừa tranh luận thu thuế khi thay đổi sở hữu được đăng ký.

Sắp xếp thương vụ quanh hồ sơ thuế

Ba quy tắc thực tiễn bảo vệ ngày đóng thương vụ. Một: thỏa thuận bộ chứng cứ giá vốn (hồ sơ góp vốn ban đầu, chứng từ các lần chuyển nhượng trước) trước khi ký — nó không thể tạo lại sau khi bên bán rút lui. Hai: ghi rõ phân bổ thuế — ai kê khai, ai nộp, giá là gross hay net sau thuế của bên bán, và một khoản giữ lại hoặc ký quỹ cho phần còn tranh chấp. Ba: căn hồ sơ thuế khớp với đăng ký thay đổi doanh nghiệp: hồ sơ nhà đầu tư/thành viên cập nhật là thời điểm cơ quan nhà nước nhìn thấy giao dịch, nên hồ sơ thuế chậm hơn đăng ký sẽ mời tới những câu hỏi mà thương vụ không còn kiểm soát. Với bên bán nước ngoài, hãy kiểm tra hiệp định thuế: một số hiệp định giới hạn quyền đánh thuế lãi chuyển nhượng vốn của Việt Nam trừ trường hợp công ty giàu bất động sản — ưu đãi phải được đề nghị qua thủ tục hiệp định, không được mặc nhiên giả định.

Câu hỏi thường gặp

Chuyển nhượng vốn cho nhà đầu tư khác thì thuế tính thế nào?

Trên phần thu nhập: giá chuyển nhượng trừ giá mua phần vốn và chi phí chuyển nhượng hợp lý, áp mức thuế theo tư cách bên bán — thuế TNDN trên thu nhập chuyển nhượng vốn đối với tổ chức theo quy định doanh nghiệp, và quy định TNCN đối với cá nhân (20% trên thu nhập ròng với phần vốn góp, 0,1% giá với chứng khoán).

Cá nhân và tổ chức nộp thuế khác nhau ra sao?

Tổ chức nộp thuế TNDN trên thu nhập chuyển nhượng và tự kê khai (hoặc doanh nghiệp mục tiêu khai thay nếu là tổ chức nước ngoài). Cá nhân cư trú nộp TNCN 20% trên thu nhập ròng từ chuyển nhượng phần vốn góp; cá nhân không cư trú chịu 0,1% trên giá chuyển nhượng bất kể lãi hay lỗ. Chuyển nhượng chứng khoán áp dụng mức 0,1% cho cá nhân.

Ai có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế?

Doanh nghiệp mục tiêu tại Việt Nam (hoặc bên nhận chuyển nhượng phía Việt Nam) kê khai và nộp thay cho bên chuyển nhượng là tổ chức, cá nhân nước ngoài; với bên bán trong nước, bên bán tự kê khai trừ khi hồ sơ giao dịch phân công hợp lệ nghĩa vụ này. Việc đăng ký thay đổi sở hữu kỳ vọng hồ sơ thuế đã hoàn chỉnh.


Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.