FLAT LAW FIRM

Thuế

Học phí con, vé máy bay gia đình: công ty trả thay có tính thuế?

Top view of crop anonymous person driving toy airplane on empty blackboard while representing journey concept

Gói đãi ngộ của chuyên gia nước ngoài thường được đàm phán bằng những con số ngoài lương: công ty trả học phí trường quốc tế cho con, công ty mua vé về phép cho cả gia đình mỗi năm. Các khoản này không bao giờ xuất hiện trên bảng lương, và đó chính là lý do nhiều người mặc định chúng không phải thu nhập. Hệ thống thuế thu nhập cá nhân nhìn ngược lại: tiền công ty trả thay cho đời sống của người lao động là thu nhập của người lao động đó, dù nó không đi qua túi của họ.

Nguyên tắc lợi ích trả thay: không qua tay vẫn là thu nhập

Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 xác định thu nhập từ tiền lương, tiền công bao gồm các khoản lợi ích bằng tiền hoặc không bằng tiền mà người sử dụng lao động trả cho hoặc trả thay cho người lao động dưới mọi hình thức. Công ty ký hợp đồng trực tiếp với trường và thanh toán học phí cho con của chuyên gia, hay công ty mua vé máy bay cho vợ con của chuyên gia, đều là công ty đang trả thay một chi phí đời sống cá nhân, và giá trị của nó cộng vào thu nhập chịu thuế của chuyên gia trong kỳ chi trả, được công ty khấu trừ thuế tại nguồn như một phần của gói thu nhập.

Hệ quả đàm phán của nguyên tắc này nằm ở cam kết lương net. Nếu hợp đồng lao động hứa chuyên gia nhận lương net sau thuế mà không liệt kê học phí và vé máy bay là phúc lợi chịu thuế do công ty gánh, thì mỗi kỳ chi trả hai khoản này là một lần công ty phải tính gánh thuế gross-up ngoài dự toán. Các gói đãi ngộ soạn chặt luôn liệt kê toàn bộ phúc lợi trả thay vào một phụ lục, ghi rõ khoản nào công ty chịu thuế thay và khoản nào tính vào thu nhập của chuyên gia, thay vì để phòng kế toán tự suy đoán vào mùa quyết toán.

Học phí cho con: ngoại lệ có điều kiện theo nơi học

Học phí là khoản có một ngoại lệ đáng chú ý trong truyền thống hướng dẫn thi hành: khoản học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, và cho con của người lao động Việt Nam học ở nước ngoài, theo mức học phí tại Việt Nam từng được hướng dẫn không tính vào thu nhập chịu thuế, gắn với điều kiện khoản chi có hóa đơn, chứng từ hợp lệ và nằm trong mức trần tham chiếu. Ngoại lệ này sinh ra để không phạt các gia đình chuyên gia vì chi phí giáo dục bắt buộc khi di chuyển theo công việc, nhưng nó không bao phủ học phí trường quốc tế vượt trần tham chiếu cũng không bao phủ các khoản phí ăn ở, đưa đón đi kèm hóa đơn học phí.

Vì Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 là luật mới và hệ thống văn bản hướng dẫn chi tiết đang được hoàn thiện theo luật mới, cách xử lý thận trọng cho doanh nghiệp là áp dụng ngoại lệ đúng phạm vi truyền thống của nó, lưu hóa đơn học phí và hồ sơ nhập học của con, đồng thời theo dõi văn bản hướng dẫn mới để điều chỉnh xử lý ngay khi có quy định cập nhật, thay vì mở rộng ngoại lệ sang mọi khoản chi giáo dục theo cảm tính.

Vé máy bay cho gia đình và bản đồ chứng từ của toàn bộ gói phúc lợi

Nhóm thứ nhất: vé máy bay khứ hồi về phép mỗi năm một lần cho chính chuyên gia — theo tiết g.6 điểm g khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, khoản này từng thuộc nhóm không tính vào thu nhập chịu thuế, với căn cứ là hợp đồng lao động và chứng từ thanh toán vé tới quốc gia mang quốc tịch hoặc nơi gia đình của chuyên gia sinh sống; doanh nghiệp đồng thời cần theo dõi văn bản hướng dẫn mới dưới Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15 để áp dụng ngoại lệ này đúng thời điểm còn hiệu lực. Nhóm thứ hai: vé cho các thành viên gia đình đi cùng là lợi ích trả thay chịu thuế theo nguyên tắc chung, không có một mức miễn chung cho vé gia đình trong hệ thống hiện hành; chỉ các chuyến đi công tác thật, có quyết định cử đi và phục vụ công việc, mới nằm ngoài bản chất phúc lợi cá nhân. Doanh nghiệp không nên cấu trúc vé về phép của gia đình thành vé công tác trên giấy, vì dấu vết hành trình và quyết định công tác giả tạo là thứ cơ quan thuế đối chiếu được dễ nhất trong một hồ sơ phúc lợi.

Chứng từ cần cho toàn bộ gói gồm: hợp đồng lao động và chính sách phúc lợi ghi các khoản trả thay; hóa đơn học phí của trường và hồ sơ học sinh; vé và thẻ lên máy bay của từng thành viên gia đình; chứng từ thanh toán của công ty; và bảng tính thuế thu nhập cá nhân hằng kỳ thể hiện các khoản lợi ích đã được cộng vào thu nhập hoặc đã áp dụng ngoại lệ nào. Bộ chứng từ này phục vụ hai mặt cùng lúc: chứng minh khoản chi được trừ của công ty và chứng minh phần thu nhập của chuyên gia đã được xử lý đúng, và thiếu một trong hai mặt thì kỳ quyết toán nào cũng có một phía bị truy vấn.

Câu hỏi thường gặp

Công ty trả học phí cho con chuyên gia có tính thuế TNCN?

Theo nguyên tắc, học phí công ty trả thay là lợi ích của người lao động và tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân của chuyên gia theo Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15. Có một ngoại lệ truyền thống trong hướng dẫn thi hành: học phí cho con của người lao động nước ngoài học tại Việt Nam, theo mức học phí tại Việt Nam và có hóa đơn chứng từ hợp lệ, không tính vào thu nhập chịu thuế; phần vượt mức tham chiếu và các khoản phí ăn ở, đưa đón kèm theo vẫn chịu thuế. Doanh nghiệp cần theo dõi văn bản hướng dẫn mới dưới luật 109/2025 để áp dụng đúng phạm vi ngoại lệ.

Vé máy bay cho cả gia đình thì sao?

Cần tách hai nhóm: vé máy bay khứ hồi về phép mỗi năm một lần cho chính chuyên gia từng thuộc nhóm không tính vào thu nhập chịu thuế theo tiết g.6 điểm g khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC (căn cứ: hợp đồng lao động và chứng từ thanh toán vé tới quốc gia mang quốc tịch hoặc nơi gia đình sinh sống; cần theo dõi văn bản hướng dẫn mới dưới Luật Thuế thu nhập cá nhân 109/2025/QH15). Vé cho các thành viên gia đình do công ty trả là lợi ích trả thay và tính vào thu nhập chịu thuế của chuyên gia theo nguyên tắc chung; không có mức miễn chung cho vé gia đình trong hệ thống hiện hành. Chỉ vé cho chuyến đi công tác thật, có quyết định cử đi công tác và phục vụ công việc, mới không mang bản chất phúc lợi cá nhân. Công ty nên ghi vé gia đình trong phụ lục phúc lợi của hợp đồng và tính thuế tại nguồn khi chi trả, tránh cấu trúc vé về phép thành vé công tác trên giấy tờ.

Có mức miễn nào không?

Không tồn tại một mức miễn cố định theo số tiền cho nhóm phúc lợi này. Các điểm không chịu thuế đến từ bản chất và ngoại lệ cụ thể: học phí cho con học tại Việt Nam trong mức tham chiếu và đủ chứng từ theo ngoại lệ truyền thống của hướng dẫn thi hành; vé công tác thật không phải phúc lợi. Ngoài hai điểm đó, học phí vượt trần, học phí học ở nước ngoài ngoài phạm vi ngoại lệ và toàn bộ vé về phép của gia đình đều cộng vào thu nhập chịu thuế, và nếu hợp đồng cam kết lương net thì công ty phải gross-up phần thuế này thành chi phí của mình.

Chứng từ cần gì?

Cần hợp đồng lao động và chính sách phúc lợi liệt kê các khoản công ty trả thay; hóa đơn học phí của trường kèm hồ sơ nhập học của con chuyên gia; vé máy bay và thẻ lên máy bay của từng thành viên gia đình; chứng từ thanh toán qua ngân hàng của công ty; và bảng tính thuế thu nhập cá nhân từng kỳ cho thấy các khoản lợi ích đã được cộng vào thu nhập chịu thuế hoặc căn cứ ngoại lệ đã áp dụng. Bộ chứng từ này đồng thời bảo vệ chi phí được trừ của công ty và việc xử lý thu nhập của chuyên gia khi quyết toán.

Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.