Thắng kiện trọng tài rồi, có được bắt bên thua trả luôn phí luật sư mình đã bỏ ra không? Câu trả lời ngắn gọn: ĐƯỢC đòi, nhưng KHÔNG tự động. Pháp luật không quy định “bên thua đương nhiên phải trả phí luật sư của bên thắng” — muốn được hoàn phí, bên thắng phải có yêu cầu về chi phí ngay trong tố tụng, và Hội đồng Trọng tài có quyền tự quyết (discretion) chứ không phải nghĩa vụ.
Khung pháp luật Việt Nam
Điều 34 Luật Trọng tài thương mại 54/2010/QH12 quy định “chi phí trọng tài” do bên thua chịu, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc Hội đồng Trọng tài phân bổ khác. Nhưng cần phân biệt rõ: “chi phí trọng tài” khác với “phí luật sư” — không thể áp dụng tư duy án phí của Tòa án sang trọng tài.
Điều khoản then chốt nằm ở Điều 41.2 Quy tắc Trọng tài VIAC 2026: “Các bên có thể đưa ra yêu cầu về chi phí pháp lý hoặc chi phí khác trong Đơn khởi kiện hoặc Đơn kiện lại. Hội đồng Trọng tài có quyền quyết định một bên phải trả toàn bộ hoặc một phần chi phí pháp lý hoặc chi phí hợp lý khác của bên kia.” Nói cách khác, điều kiện bắt buộc là phải nêu yêu cầu về chi phí pháp lý ngay trong Đơn khởi kiện/Đơn kiện lại — quên bước này thì coi như mất quyền đòi.
Bổ sung tại Điều 61.1(h) Luật 54/2010/QH12: phán quyết trọng tài phân bổ “phí trọng tài và các chi phí khác có liên quan”.
Điều kiện để yêu cầu được chấp nhận
Từ thực tiễn xét xử, một yêu cầu hoàn phí luật sư muốn được chấp nhận thường cần:
- Có yêu cầu trong tố tụng: đã nêu rõ trong Đơn khởi kiện/Đơn kiện lại theo Điều 41.2 Quy tắc VIAC 2026;
- Chứng minh chi phí thực tế: hợp đồng dịch vụ pháp lý, hóa đơn/chứng từ thanh toán;
- Tính hợp lý, tương xứng: Hội đồng Trọng tài đánh giá mức phí có hợp lý không, có thể tham chiếu Điều 55 Luật Luật sư 65/2006/QH11 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật 20/2012/QH13).
Lưu ý: không trích dẫn “Luật Luật sư (sửa đổi 2024)” — văn bản này không tồn tại.
Mức bồi hoàn trong thực tiễn: thường chỉ một phần
Các vụ việc được công bố cho thấy mức bồi hoàn thường chỉ một phần chi phí: một phán quyết VIAC chấp nhận 56% phí luật sư 11.000 USD; một vụ tại MCAC chấp nhận 50% chi phí pháp lý 75 triệu đồng. Đây là dữ liệu thực tiễn từng vụ, không phải “tỷ lệ chuẩn” của pháp luật — không có số liệu thống kê công khai về tỷ lệ HĐTT tại VIAC chấp nhận yêu cầu hoàn phí, và mức “chi phí pháp lý hợp lý” do từng Hội đồng đánh giá, không có khung định mức.
So sánh với SIAC và HKIAC
- SIAC (Rule 58.1): Hội đồng Trọng tài có quyền buộc một bên trả toàn bộ hoặc một phần chi phí pháp lý của bên kia, có xét đến hành vi của các bên trong tố tụng;
- HKIAC (Điều 34): “costs of the arbitration” bao gồm chi phí đại diện pháp lý hợp lý nếu được yêu cầu trong tố tụng; không áp dụng cứng nhắc nguyên tắc “costs follow the event”.
Biện pháp phòng ngừa tốt nhất: thỏa thuận trước trong hợp đồng
Thay vì trông chờ vào quyết định của Hội đồng Trọng tài, các bên nên ghi rõ trong hợp đồng ai chịu phí luật sư khi phát sinh tranh chấp — thỏa thuận này được Hội đồng Trọng tài tôn trọng. Một điều khoản phân bổ chi phí rõ ràng ngay từ đầu luôn rẻ hơn một tranh chấp về chi phí về sau.
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Quên không yêu cầu chi phí trong Đơn khởi kiện thì sao?
Đáp: Theo Điều 41.2 Quy tắc VIAC 2026, yêu cầu về chi phí pháp lý phải được đưa ra trong Đơn khởi kiện hoặc Đơn kiện lại. Không nêu thì Hội đồng Trọng tài không có cơ sở để quyết định.
Hỏi: Bên thắng có chắc được hoàn 100% phí luật sư không?
Đáp: Không. Hội đồng Trọng tài chỉ có quyền (không phải nghĩa vụ) quyết định, và thực tiễn cho thấy mức bồi hoàn thường chỉ một phần, tùy đánh giá về tính hợp lý.
Hỏi: Có quy định tỷ lệ hoàn phí chung không?
Đáp: Không có số liệu thống kê công khai và không có khung định mức — từng Hội đồng Trọng tài đánh giá theo từng vụ.
Nguồn trích dẫn
- Luật Trọng tài thương mại 54/2010/QH12 (Điều 34, 61.1(h));
- Quy tắc Trọng tài VIAC 2026 (Điều 41.2);
- Luật Luật sư 65/2006/QH11 và Luật 20/2012/QH13 (Điều 55);
- SIAC Arbitration Rules 2025 (Rule 58.1); HKIAC Administered Arbitration Rules (Điều 34).
Thông tin pháp lý được đối chiếu tại thời điểm viết bài (14/10/2026). Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung — bạn nên kiểm tra hiệu lực trước khi áp dụng.
Bạn cần soạn điều khoản phân bổ chi phí trong hợp đồng hoặc chuẩn bị yêu cầu chi phí tại trọng tài? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Tuyên bố minh bạch: Bài viết này do FLAW AI Legal Council rà soát chất lượng nội dung, không phải do luật sư người thật kiểm duyệt và không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể của bạn.