Không thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc nhưng vẫn muốn có lương hưu khi về già — bảo hiểm xã hội tự nguyện là lựa chọn dành cho bạn. Từ ngày 01/7/2025, Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (41/2024/QH15) áp dụng nhiều thay đổi lớn về mức đóng và quyền lợi. Bài viết cập nhật đầy đủ số liệu áp dụng cho năm 2026.
1. Mức đóng BHXH tự nguyện năm 2026: công thức và số liệu cụ thể
Theo Điều 36 Luật BHXH 2024, mức đóng hằng tháng bằng 22% mức thu nhập làm căn cứ đóng do người tham gia tự lựa chọn, trong khung:
- Sàn: bằng mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn = 1.500.000 đồng/tháng (tiếp tục áp dụng đến hết 31/12/2026) → mức đóng tối thiểu 330.000 đồng/tháng;
- Trần: bằng 20 lần mức lương cơ sở (2.340.000 đồng) = 46.800.000 đồng → mức đóng tối đa 10.296.000 đồng/tháng.
Ví dụ: chọn thu nhập làm căn cứ 5.000.000 đồng/tháng → đóng 1.100.000 đồng/tháng (trước hỗ trợ).
2. Nhà nước hỗ trợ tiền đóng: bạn thực đóng bao nhiêu?
Người tham gia không phải đóng toàn bộ số tiền trên. Theo Nghị định 159/2025/NĐ-CP, Nhà nước hỗ trợ theo tỷ lệ trên mức đóng tối thiểu:
- 50% (165.000 đồng/tháng) — hộ nghèo, người sinh sống tại xã đảo, đặc khu;
- 40% (132.000 đồng/tháng) — hộ cận nghèo;
- 30% (99.000 đồng/tháng) — người dân tộc thiểu số;
- 20% (66.000 đồng/tháng) — đối tượng khác.
Như vậy ở mức sàn, người bình thường chỉ thực đóng 264.000 đồng/tháng; hộ nghèo chỉ đóng 165.000 đồng/tháng. Nhiều địa phương còn hỗ trợ thêm từ ngân sách địa phương.
3. Quyền lợi hưu trí: chỉ cần 15 năm đóng
Điểm thay đổi lớn nhất của Luật 2024: điều kiện hưởng lương hưu giảm từ 20 năm xuống từ đủ 15 năm đóng BHXH (kèm đủ tuổi nghỉ hưu). Mức lương hưu hằng tháng (Điều 66):
- Lao động nữ: 45% mức bình quân thu nhập tương ứng 15 năm đóng; mỗi năm thêm +2%; tối đa 75%;
- Lao động nam: 45% tương ứng 20 năm đóng; mỗi năm thêm +2%; tối đa 75%. Trường hợp nam đóng từ đủ 15 đến dưới 20 năm: 40% + 1%/năm thêm.
Ví dụ: nữ đóng 20 năm với bình quân thu nhập 5 triệu đồng/tháng → tỷ lệ 55% → lương hưu 2.750.000 đồng/tháng. Ngoài ra, người đóng vượt số năm tối đa (nữ trên 30 năm, nam trên 35 năm) còn được trợ cấp một lần khi nghỉ hưu bằng 0,5 tháng bình quân cho mỗi năm vượt.
4. Các quyền lợi khác của BHXH tự nguyện
- Trợ cấp tuất, mai táng phí cho thân nhân khi người tham gia qua đời;
- Bảo lưu thời gian đã đóng khi dừng tham gia;
- Đóng một lần cho nhiều năm về sau hoặc đóng bù cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu;
- Phương thức đóng linh hoạt: hằng tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng một lần.
5. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Đang làm tự do, 40 tuổi mới bắt đầu đóng BHXH tự nguyện có kịp hưởng lương hưu không?
Đáp: Kịp. Đóng liên tục 15 năm đến 55 tuổi là đủ điều kiện về thời gian (kèm đủ tuổi nghỉ hưu theo lộ trình). Có thể đóng một lần cho nhiều năm về sau để rút ngắn.
Hỏi: Đóng BHXH tự nguyện rồi sau đi làm công ty thì sao?
Đáp: Thời gian đóng được cộng dồn, chuyển sang tham gia BHXH bắt buộc bình thường, không mất quyền lợi.
Hỏi: Mức 330.000 đồng/tháng có cố định không?
Đáp: Không — đó là mức tối thiểu theo chuẩn nghèo hiện hành. Bạn có thể chọn mức thu nhập làm căn cứ cao hơn để hưởng lương hưu cao hơn sau này.
Muốn tính phương án đóng BHXH tự nguyện tối ưu cho trường hợp của mình? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.