Cặp VIAC với MCIA và DIAC là cặp so sánh ít được viết nhất trong loạt bài này, vì dòng đầu tư Ấn Độ — Việt Nam nhỏ hơn các dòng Hàn, Nhật, Singapore. Nhưng chính các giao dịch quy mô vừa này lại hay mắc lỗi điều khoản nhất: chọn trung tâm theo thói quen của đối tác Ấn mà không tính đến đặc thù tố tụng Ấn Độ và nơi có tài sản thi hành. Bài viết này dành riêng cho cặp Việt Nam — Ấn Độ.
Căn cứ pháp lý
Phía Ấn Độ, khung là Đạo luật Trọng tài và Hòa giải 1996, đã sửa đổi các năm 2015, 2019 và 2021 theo hướng thúc đẩy trọng tài thể chế và giới hạn can thiệp của tòa án. MCIA — Trung tâm Trọng tài Quốc tế Mumbai — là tổ chức trọng tài thể chế quốc tế đặt tại Mumbai từ năm 2016; DIAC — Trung tâm Trọng tài Quốc tế Delhi — hoạt động tại Delhi với vị thế được củng cố theo các sửa đổi gần đây của luật Ấn Độ. Phía Việt Nam vẫn là Luật Trọng tài thương mại 54/2010/QH12 và VIAC.
Ấn Độ là thành viên Công ước New York 1958 từ năm 1960 với hai bảo lưu về tính thương mại và tính có đi có lại; Việt Nam là thành viên từ năm 1995. Phán quyết VIAC vì vậy có đường công nhận tại Ấn Độ và phán quyết MCIA, DIAC có đường công nhận tại Việt Nam theo Bộ luật Tố tụng dân sự 92/2015/QH13 từ Điều 423.
Phân tích áp dụng
Đặc thù lớn nhất của Ấn Độ là vai trò của tòa án trong và sau trọng tài: dù luật đã cải cách, thực tiễn vẫn ghi nhận các vụ việc bị kéo dài ở khâu chỉ định trọng tài viên và khâu khiếu nại phán quyết, nhất là khi một bên tìm cách kéo tranh chấp về tòa án Ấn Độ. Chọn địa điểm trọng tài tại Ấn Độ vì vậy cần đi kèm điều khoản chặt về từ bỏ can thiệp và luật áp dụng cho thỏa thuận trọng tài. Bù lại, MCIA có chi phí cạnh tranh trong nhóm trung tâm quốc tế châu Á và đội ngũ trọng tài viên mạnh về thương mại, năng lượng, hạ tầng.
VIAC giữ các lợi thế quen thuộc cho tài sản Việt Nam: thi hành trực tiếp, chi phí thấp, bảo toàn tài sản trong nước liền mạch. Với đối tác Ấn, lập luận giữ VIAC thường thuyết phục hơn khi hợp đồng gắn với nhà máy, đất đai và hoạt động tại Việt Nam; lập luận chọn MCIA thuyết phục hơn khi cấu trúc giao dịch và dòng tiền nằm ở Ấn Độ hoặc khi cả hai bên đều muốn một điểm trung lập thứ ba ngoài hai nước.
Khuyến nghị hành động
Khi chọn phía Ấn Độ, hãy kiểm tra ba việc trước khi ký: quy tắc hiện hành của MCIA hoặc DIAC về thủ tục khẩn cấp và trọng tài viên khẩn cấp; thực tiễn công nhận phán quyết Việt Nam tại Ấn Độ trong nhóm ngành của mình; và chi phí toàn trình gồm cả khả năng phải qua tòa án Ấn Độ ở khâu thi hành. Khi chọn VIAC, điều khoản nên ghi ngôn ngữ tiếng Anh và danh sách trọng tài viên có yếu tố quốc tế để giảm lo ngại trung lập của phía Ấn.
Bài này phân định với cặp AIAC của Malaysia tại EXP-3218 trong cùng đợt và cặp PDRCI của Philippines tại EXP-3219 đang đăng: mỗi cặp có đặc thù hệ thống riêng, đặc biệt Ấn Độ là cặp duy nhất trong loạt mà rủi ro can thiệp của tòa án phải đặt lên bàn đàm phán từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Điểm mạnh/yếu của VIAC vs MCIA/DIAC trong tranh chấp đầu tư?
VIAC mạnh về thi hành trực tiếp tại Việt Nam, chi phí thấp và sự gần gũi với tài sản, chứng cứ trong nước. MCIA và DIAC mạnh về tính trung lập cho cặp quan hệ Ấn — Việt, đội ngũ trọng tài viên quốc tế tại Mumbai và Delhi, và sự thuận tiện cho phía Ấn. Điểm yếu cần cân nhắc của phía Ấn là thực tiễn can thiệp và kéo dài tại tòa án Ấn Độ ở khâu chỉ định và sau phán quyết, dù Đạo luật Trọng tài và Hòa giải 1996 đã qua nhiều đợt sửa đổi để hạn chế điều này. Điểm yếu của VIAC là phía Ấn có thể lo ngại yếu tố sân nhà — xử lý bằng trọng tài viên chủ tọa quốc tế và ngôn ngữ tiếng Anh.
Chi phí và thời gian tố tụng trọng tài mỗi nơi?
Phí của MCIA và DIAC thuộc nhóm cạnh tranh trong các trung tâm quốc tế châu Á, thường thấp hơn Singapore hay Hồng Kông nhưng cao hơn VIAC khi cộng chi phí luật sư và đi lại cho phía Việt Nam. Về thời gian, một vụ trọng tài thể chế tại Ấn Độ được kỳ vọng khoảng một đến hai năm tới phán quyết, nhưng rủi ro thời gian nằm ở các thủ tục tòa án liên quan tại Ấn Độ; vụ tại VIAC cho tài sản Việt Nam thường khép lại nhanh hơn ở tổng thể vì không có khâu công nhận phán quyết nước ngoài và khâu thi hành diễn ra ngay trong nước.
Thi hành phán quyết trọng tài mỗi nước (Công ước New York)?
Ấn Độ là thành viên Công ước New York 1958 từ năm 1960 với bảo lưu thương mại và có đi có lại; Việt Nam là thành viên từ năm 1995. Phán quyết MCIA hoặc DIAC được yêu cầu công nhận tại Việt Nam theo Bộ luật Tố tụng dân sự 92/2015/QH13 từ Điều 423. Phán quyết VIAC được yêu cầu công nhận tại Ấn Độ theo phần thi hành phán quyết nước ngoài của Đạo luật Trọng tài và Hòa giải 1996, với điều kiện tranh chấp mang tính thương mại và phán quyết xuất phát từ lãnh thổ được Ấn Độ công nhận theo bảo lưu có đi có lại — Việt Nam thuộc nhóm này. Ở cả hai chiều, căn cứ từ chối đều bị giới hạn trong danh mục hẹp của Công ước.
Điều khoản trọng tài mẫu cho hợp đồng với đối tác Thái Lan? Khuyến nghị check local counsel cho chi tiết luật nước ngoài.
Điều khoản mẫu cho hợp đồng với đối tác Ấn cần: tên tổ chức — VIAC, MCIA hoặc DIAC; địa điểm trọng tài gắn với tổ chức đã chọn; ngôn ngữ tiếng Anh; luật áp dụng cho hợp đồng và cho chính thỏa thuận trọng tài; số trọng tài viên; và cam kết về biện pháp tạm thời tại nơi có tài sản. Câu hỏi canon của loạt bài dùng mẫu đối tác Thái Lan, nhưng nguyên tắc soạn thảo áp dụng nguyên vẹn cho đối tác Ấn trong cặp bài này, với hai điểm cộng thêm đặc thù Ấn Độ: điều khoản hạn chế can thiệp tòa án và kiểm tra bảo lưu Công ước khi thi hành. Hãy rà soát chi tiết luật Ấn Độ với luật sư tại Ấn Độ trước khi chốt điều khoản cho giao dịch cụ thể.
Bài viết liên quan
- BIT Việt Nam–Malaysia và quyền kiện ISDS: lá chắn khi chính sách đổi chiều
- BIT Việt Nam–Thái Lan và quyền kiện ISDS: lá chắn khi chính sách đổi chiều
- BIT Việt Nam–Singapore và quyền kiện ISDS: lá chắn khi chính sách đổi chiều
- Hòa giải thương mại ở Hồng Kông vs Việt Nam (Công ước Singapore)
- Hòa giải thương mại ở Ấn Độ vs Việt Nam (Công ước Singapore)
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.
