Các công ty công nghệ đang sở hữu khối lượng dữ liệu người dùng khổng lồ: lịch sử tìm kiếm, nội dung trò chuyện, hình ảnh, hành vi sử dụng. Vậy công ty công nghệ có được dùng dữ liệu người dùng để huấn luyện AI? Câu trả lời là: phụ thuộc vào loại dữ liệu — pháp luật Việt Nam phân biệt ba kịch bản khác nhau.
1. Dữ liệu chứa dữ liệu cá nhân: phải có đồng ý mới theo từng mục đích
Nếu dữ liệu dùng để huấn luyện AI có chứa dữ liệu cá nhân, công ty phải có sự đồng ý trước của chủ thể dữ liệu cho đúng mục đích huấn luyện AI (điểm a khoản 4 Điều 9, khoản 1 Điều 11 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15). Nguyên tắc cốt lõi: không được xử lý vượt quá mục đích đã được đồng ý — dữ liệu mà người dùng đồng ý cho mục đích cung cấp dịch vụ không tự động được phép dùng để huấn luyện mô hình AI.
Bên cạnh đó, khoản 3 Điều 7 Luật số 134/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/3/2026) cấm sử dụng dữ liệu để huấn luyện AI trái pháp luật.
2. Kịch bản 1: có sự đồng ý mới cho mục đích huấn luyện AI
Khi công ty xin và được người dùng đồng ý riêng, rõ ràng cho mục đích huấn luyện AI — tự nguyện, cụ thể theo từng mục đích theo khoản 4 Điều 9 — việc sử dụng dữ liệu là hợp pháp. Lưu ý: sự đồng ý cũ cho mục đích khác (ví dụ vận hành dịch vụ) không đủ; cần sự đồng ý mới.
3. Kịch bản 2: dữ liệu đã được khử nhận dạng hoàn toàn
Theo khoản 1 Điều 2 và khoản 6 Điều 14 Luật số 91/2025/QH15, dữ liệu đã được khử nhận dạng hoàn toàn — tức không còn khả năng xác định danh tính chủ thể dữ liệu — thì không còn là dữ liệu cá nhân. Công ty được dùng loại dữ liệu này để huấn luyện AI mà không cần xin đồng ý. Điều kiện tiên quyết là việc khử nhận dạng phải triệt để, không thể đảo ngược để nhận diện lại cá nhân.
4. Kịch bản 3: dữ liệu công khai hợp pháp (tác phẩm đã công bố)
Đối với dữ liệu là tác phẩm, nội dung đã được công bố hợp pháp, pháp luật sở hữu trí tuệ cho phép sử dụng để huấn luyện AI theo khoản 5 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi số 131/2025/QH15 (hiệu lực từ 01/4/2026). Tuy nhiên, công ty phải tôn trọng quyền bảo lưu của tác giả theo Nghị định 134/2026/NĐ-CP — nếu tác giả đã bảo lưu quyền (không cho phép khai thác tác phẩm cho mục đích huấn luyện AI), công ty không được sử dụng.
5. Checklist tuân thủ cho công ty công nghệ
- Rà soát nguồn dữ liệu: phân loại dữ liệu huấn luyện thành ba nhóm — có dữ liệu cá nhân, đã khử nhận dạng, công khai hợp pháp;
- Đồng ý theo mục đích: với dữ liệu cá nhân, xin đồng ý mới, riêng cho mục đích huấn luyện AI; không “lách” từ sự đồng ý cũ cho mục đích khác;
- Khử nhận dạng triệt để: nếu chọn hướng khử nhận dạng, bảo đảm không thể tái nhận diện cá nhân;
- Tôn trọng quyền bảo lưu của tác giả: kiểm tra quyền bảo lưu trước khi dùng tác phẩm đã công bố;
- Lưu vết tuân thủ: lưu trữ bằng chứng đồng ý và quy trình khử nhận dạng để chứng minh khi bị kiểm tra.
Câu hỏi thường gặp
Dữ liệu người dùng đã đồng ý cho mục đích cung cấp dịch vụ có dùng để huấn luyện AI được không?
Không, trừ khi công ty xin được sự đồng ý mới cho mục đích huấn luyện AI, hoặc dữ liệu đã được khử nhận dạng hoàn toàn.
Xóa tên người dùng khỏi tập dữ liệu đã đủ chưa?
Chưa đủ nếu vẫn có thể nhận diện lại cá nhân từ các dữ liệu còn lại. Phải khử nhận dạng hoàn toàn — không còn khả năng xác định danh tính (khoản 1 Điều 2, khoản 6 Điều 14 Luật 91/2025/QH15).
Thu thập nội dung công khai trên mạng để huấn luyện AI có hợp pháp không?
Với tác phẩm đã công bố hợp pháp thì được theo khoản 5 Điều 7 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 131/2025, nhưng phải tôn trọng quyền bảo lưu của tác giả (Nghị định 134/2026/NĐ-CP).
Nguồn trích dẫn
- Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân số 91/2025/QH15: điểm a khoản 4 Điều 9, khoản 1 Điều 11 (đồng ý trước theo từng mục đích), khoản 1 Điều 2, khoản 6 Điều 14 (khử nhận dạng).
- Luật số 134/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026): khoản 3 Điều 7 (cấm dùng dữ liệu huấn luyện AI trái pháp luật).
- Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi số 131/2025/QH15 (hiệu lực 01/4/2026): khoản 5 Điều 7.
- Nghị định 134/2026/NĐ-CP (quyền bảo lưu của tác giả).
Bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI soạn thảo và sẽ được AI Legal Council của FLAT Law Firm kiểm tra chất lượng trước khi trình phê duyệt đăng tải; đây không phải ý kiến tư vấn của luật sư người thật. Quy định pháp luật có thể thay đổi; vui lòng đối chiếu văn bản hiện hành trước khi áp dụng.
Công ty công nghệ của bạn cần tư vấn tuân thủ dữ liệu và AI? Liên hệ FLAT Law Firm để được hỗ trợ.