“Đại lý bảo hiểm nói hợp đồng này lãi suất 8%/năm, rút lúc nào cũng được” — nhưng khi cần tiền, khách hàng mới biết đó là bảo hiểm liên kết đầu tư, rút sớm mất một khoản phí lớn. Ai chịu trách nhiệm khi đại lý tư vấn sai sự thật? Câu trả lời của Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 rất rõ ràng: doanh nghiệp bảo hiểm chịu trách nhiệm với khách hàng — kể cả khi lỗi thuộc về đại lý.
1. Câu trả lời ngắn gọn: doanh nghiệp bảo hiểm chịu trách nhiệm
Điểm g khoản 2 Điều 128 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 (08/2022/QH15, hiệu lực 01/01/2023) quy định: doanh nghiệp bảo hiểm có nghĩa vụ chịu trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm do đại lý bảo hiểm thu xếp giao kết. Quy định nhấn mạnh: trường hợp đại lý bảo hiểm vi phạm hợp đồng đại lý gây thiệt hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của bên mua bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm vẫn phải chịu trách nhiệm.
Nói cách khác: khách hàng làm việc và đòi quyền lợi với doanh nghiệp bảo hiểm, không phải đi “đòi” từng đại lý cá nhân. Doanh nghiệp bảo hiểm sau đó tự xử lý, quy trách nhiệm nội bộ với đại lý theo hợp đồng đại lý.
2. Những hành vi đại lý bảo hiểm bị pháp luật cấm
Khoản 3 Điều 129 liệt kê các hành vi đại lý không được thực hiện, trong đó có:
- Thông tin, quảng cáo sai sự thật về nội dung, phạm vi hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, điều kiện và điều khoản bảo hiểm làm tổn hại quyền, lợi ích hợp pháp của bên mua bảo hiểm;
- Ngăn cản bên mua bảo hiểm cung cấp thông tin liên quan đến hợp đồng, hoặc xúi giục không kê khai;
- Xúi giục khách hàng hủy bỏ hợp đồng đang có hiệu lực dưới mọi hình thức;
- Tự ý kê khai thông tin cho bên mua bảo hiểm khi chưa có sự đồng ý;
- Không giải thích rõ ràng, đầy đủ về quyền lợi bảo hiểm, điều khoản loại trừ, quyền và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm.
3. Doanh nghiệp bảo hiểm cũng bị phạt nếu buông lỏng quản lý đại lý
Luật không chỉ bắt doanh nghiệp bảo hiểm “gánh” hậu quả mà còn buộc họ phải kiểm tra, giám sát việc thực hiện hợp đồng đại lý, đánh giá chất lượng tư vấn của đại lý. Theo Điều 24 Nghị định 174/2024/NĐ-CP (hiệu lực 15/02/2025), doanh nghiệp bảo hiểm không có biện pháp kiểm tra, giám sát, để xảy ra vi phạm của đại lý sẽ bị phạt tiền từ 60 đến 100 triệu đồng, kèm biện pháp buộc dừng sử dụng đại lý vi phạm trong 12 tháng.
4. Hậu quả khi doanh nghiệp vi phạm trách nhiệm cung cấp thông tin
Đây là điểm mới quan trọng của Luật 2022 so với luật cũ: khi doanh nghiệp bảo hiểm (kể cả qua đại lý) cung cấp thông tin sai sự thật nhằm giao kết hợp đồng, bên mua bảo hiểm có quyền hủy bỏ hợp đồng — và doanh nghiệp bảo hiểm phải hoàn lại toàn bộ phí bảo hiểm đã đóng, đồng thời bồi thường thiệt hại phát sinh (nếu có).
5. Lộ trình xử lý khi bị tư vấn sai
Bước 1 — Thu thập bằng chứng: tin nhắn, ghi âm cuộc gọi, tờ rơi, bản minh họa quyền lợi mà đại lý đã đưa — đặc biệt những nội dung hứa hẹn lãi suất, “rút lúc nào cũng được”, “không mất phí”.
Bước 2 — Khiếu nại bằng văn bản tới doanh nghiệp bảo hiểm: viện dẫn Điều 128, Điều 129 và yêu cầu giải quyết (hủy hợp đồng, hoàn phí…).
Bước 3 — Khiếu nại tới Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) nếu doanh nghiệp không giải quyết thỏa đáng.
Bước 4 — Khởi kiện tại Tòa án để đòi quyền lợi theo hợp đồng và quy định pháp luật.
6. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Đại lý đã nghỉ việc, doanh nghiệp bảo hiểm có còn chịu trách nhiệm không?
Đáp: Có. Trách nhiệm của doanh nghiệp bảo hiểm gắn với hợp đồng bảo hiểm do đại lý thu xếp giao kết, không phụ thuộc vào việc đại lý còn làm việc hay không.
Hỏi: Chỉ có lời nói của đại lý, không có văn bản, có khiếu nại được không?
Đáp: Khó khăn hơn nhưng vẫn có thể — ghi âm, tin nhắn, nhân chứng đều là bằng chứng. Bài học: luôn yêu cầu đại lý cung cấp tài liệu bằng văn bản và đọc kỹ trước khi ký.
Hỏi: Mua bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance) thì ai chịu trách nhiệm?
Đáp: Tổ chức tín dụng hoạt động đại lý bảo hiểm cũng chịu sự điều chỉnh của Điều 128–129; doanh nghiệp bảo hiểm vẫn là bên chịu trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ theo hợp đồng bảo hiểm.
Bị đại lý bảo hiểm tư vấn sai sự thật và cần đòi quyền lợi? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.
