Dự án thuộc diện ưu đãi đầu tư nhập khẩu máy móc, thiết bị để tạo tài sản cố định có được miễn thuế nhập khẩu không? Có — theo khoản 11 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13, áp dụng cho cả dự án mới và dự án mở rộng thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư. Bài viết này đi vào góc thủ tục: điều kiện, hồ sơ, danh mục miễn thuế và quyết toán — khác với góc “đối tượng đặc thù” của các bài về ưu đãi cho dự án công nghệ cao.
Căn cứ miễn thuế: khoản 11 Điều 16 Luật 107/2016/QH13
Khoản 11 Điều 16 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 quy định miễn thuế nhập khẩu đối với hàng hóa nhập khẩu để tạo tài sản cố định của đối tượng ưu đãi đầu tư. Phạm vi hàng hóa được miễn bao gồm:
- Máy móc, thiết bị; linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng nhập khẩu để lắp ráp đồng bộ hoặc sử dụng đồng bộ với máy móc, thiết bị; nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để chế tạo máy móc, thiết bị hoặc linh kiện, chi tiết, bộ phận rời, phụ tùng của máy móc, thiết bị;
- Phương tiện vận tải chuyên dùng trong dây chuyền công nghệ phục vụ trực tiếp cho hoạt động sản xuất của dự án;
- Vật tư xây dựng trong nước chưa sản xuất được.
Chính sách áp dụng cho dự án đầu tư mới và dự án đầu tư mở rộng thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư.
“Ưu đãi đầu tư” được xác định theo luật nào?
Đối tượng ưu đãi đầu tư hiện được xác định theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026, thay thế Luật 61/2020/QH14) — gồm dự án thuộc ngành, nghề ưu đãi đầu tư, dự án tại địa bàn ưu đãi đầu tư, và dự án có quy mô vốn, lao động lớn. Chi tiết cho cụm đầu tư xem Nghị định 96/2026/NĐ-CP (chỉ dùng trong phạm vi cụm đầu tư, đúng phạm vi bài viết này).
Lưu ý quan trọng: không áp dụng danh mục ngành, nghề ưu đãi mới của Luật 24/2026/QH16 — luật này hiệu lực từ 01/3/2027, chưa áp dụng tại thời điểm hiện tại.
Điểm then chốt: máy móc KHÔNG bị yêu cầu “trong nước chưa sản xuất được”
Nhiều doanh nghiệp hiểu nhầm rằng mọi hàng hóa miễn thuế đều phải đáp ứng điều kiện “trong nước chưa sản xuất được”. Thực tế, điều kiện này chỉ áp dụng cho vật tư xây dựng (điểm c khoản 11 Điều 16). Đối với máy móc, thiết bị tạo tài sản cố định, pháp luật không đặt điều kiện “trong nước chưa sản xuất được” — dù trong nước đã sản xuất được loại máy tương tự, dự án ưu đãi đầu tư vẫn được miễn thuế nhập khẩu khi nhập khẩu máy móc, thiết bị.
Thủ tục miễn thuế: 4 bước
Theo Điều 17 Luật 107/2016/QH13 và Điều 14, 30, 31 Nghị định 134/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP):
- Bước 1 — Lập danh mục hàng hóa miễn thuế: người nộp thuế lập danh mục hàng hóa nhập khẩu miễn thuế trước khi nhập khẩu, phù hợp với phạm vi khoản 11 Điều 16;
- Bước 2 — Đăng ký danh mục với cơ quan hải quan: nộp và đăng ký danh mục miễn thuế; cơ quan hải quan kiểm tra, xác nhận;
- Bước 3 — Nhập khẩu và làm thủ tục miễn thuế: khi làm thủ tục hải quan, khai báo hàng hóa thuộc danh mục đã đăng ký để được miễn thuế; hồ sơ miễn thuế thực hiện theo quy định của pháp luật về quản lý thuế;
- Bước 4 — Quản lý, sử dụng và quyết toán: hàng hóa miễn thuế phải được sử dụng đúng mục đích; khi chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng phải khai báo và nộp thuế theo quy định.
Phân biệt: miễn máy móc tạo TSCĐ khác miễn 5 năm nguyên vật liệu
Khoản 13 Điều 16 Luật 107/2016/QH13 quy định một chính sách khác: miễn thuế nhập khẩu trong thời hạn 05 năm đối với nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập khẩu để sản xuất của dự án đặc biệt ưu đãi đầu tư. Hai chính sách này khác nhau hoàn toàn:
- Khoản 11: miễn thuế máy móc, thiết bị tạo TSCĐ — áp dụng cho dự án ưu đãi đầu tư (phạm vi rộng hơn);
- Khoản 13: miễn thuế nguyên liệu, vật tư, linh kiện để sản xuất trong 05 năm — chỉ áp dụng cho dự án đặc biệt ưu đãi đầu tư (phạm vi hẹp hơn).
Hồ sơ, danh mục miễn thuế của hai chính sách không được lẫn lộn.
Cảnh báo: dùng sai mục đích bị truy thu và xử phạt
Hàng hóa đã được miễn thuế mà chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng trong nước mà không khai báo với cơ quan hải quan có thể bị truy thu thuế và xử phạt theo quy định về quản lý thuế và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. “Miễn thuế” là ưu đãi có điều kiện gắn với dự án, không phải đặc quyền vĩnh viễn gắn với lô hàng.
Câu hỏi thường gặp
1. Dự án mở rộng (không phải dự án mới) có được miễn thuế máy móc không?
Có. Khoản 11 Điều 16 áp dụng cho cả dự án đầu tư mới và dự án đầu tư mở rộng thuộc đối tượng ưu đãi đầu tư.
2. Máy móc đã qua sử dụng nhập khẩu cho dự án ưu đãi có được miễn thuế không?
Về nguyên tắc, chính sách miễn thuế không phân biệt máy mới/máy cũ; nhưng máy móc đã qua sử dụng phải đáp ứng điều kiện nhập khẩu theo quy định về quản lý hàng hóa đã qua sử dụng (tuổi thiết bị, tiêu chuẩn kỹ thuật) mới được phép nhập khẩu.
3. Quên đăng ký danh mục miễn thuế trước khi nhập khẩu thì sao?
Danh mục miễn thuế phải được đăng ký trước khi nhập khẩu. Nhập khẩu trước, đăng ký sau có thể khiến lô hàng không được hưởng miễn thuế — cần làm việc ngay với cơ quan hải quan nơi đăng ký để có hướng xử lý.
Doanh nghiệp cần rà soát nghĩa vụ thuế của văn phòng đại diện hoặc chi nhánh? Liên hệ qua trang Liên hệ của FLAT Law Firm để được tư vấn.
Minh bạch nội dung: Bài viết được nghiên cứu và rà soát bởi AI Legal Council của FLAT Law Firm theo quy trình nội bộ; chưa qua ý kiến của luật sư người thật. Nội dung chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý.