Trả lời nhanh: Ngân hàng số tại Việt Nam hiện phát triển theo mô hình ngân hàng truyền thống vận hành kênh số toàn diện, chưa có một loại giấy phép ngân hàng số thuần túy độc lập tách khỏi giấy phép tổ chức tín dụng. Open banking — chia sẻ dữ liệu khách hàng cho bên thứ ba qua API khi khách hàng đồng ý — đang được Ngân hàng Nhà nước thúc đẩy theo lộ trình thận trọng, đặt an toàn dữ liệu lên trước tốc độ mở.
Cấp phép: chưa có giấy phép ngân hàng số riêng
Luật Các tổ chức tín dụng 32/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2024) là khung cấp phép hiện hành: muốn nhận tiền gửi và cấp tín dụng như một ngân hàng thì phải thành lập tổ chức tín dụng theo các loại hình luật định, chịu điều kiện về vốn pháp định, quản trị và giới hạn sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài theo quy định. Các mô hình tự xưng ngân hàng số trên thị trường hiện nay hoặc là kênh số của ngân hàng đã có phép, hoặc là công ty fintech hợp tác với ngân hàng để cung cấp dịch vụ — bản thân fintech không nhận tiền gửi của công chúng. Nhà đầu tư nước ngoài muốn tham gia sâu có các đường đi thực tế: góp vốn, mua cổ phần trong giới hạn sở hữu tại ngân hàng hiện hữu, hoặc xây dựng fintech làm đối tác công nghệ và phân phối cho ngân hàng. Kỳ vọng một giấy phép ngân hàng số 100% vốn nước ngoài trong ngắn hạn là không khớp với khung hiện hành.
Open banking và dữ liệu tài chính
Chia sẻ dữ liệu ngân hàng mở xoay quanh ba trục: sự đồng ý của khách hàng cho từng mục đích chia sẻ; chuẩn API và an toàn thông tin mà ngân hàng và bên thứ ba phải đáp ứng; và trách nhiệm khi dữ liệu rò rỉ trong chuỗi chia sẻ. Dữ liệu tài chính là dữ liệu cá nhân nhạy cảm trong nhiều trường hợp, nên hoạt động chia sẻ đồng thời chịu Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 91/2025/QH15 và Nghị định 356/2025/ND-CP: hồ sơ đánh giá tác động, thỏa thuận xử lý dữ liệu giữa ngân hàng và đối tác, và cơ chế thu hồi đồng ý là các thành phần không thể thiếu. Cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng là đường vào thực tế cho các mô hình chia sẻ dữ liệu và dịch vụ tài chính mới chưa có khung đầy đủ, cho phép thử nghiệm trong phạm vi giới hạn khách hàng và thời gian dưới giám sát của Ngân hàng Nhà nước.
Cơ hội hợp tác fintech — ngân hàng
- Fintech đóng vai trò lớp trải nghiệm và công nghệ, ngân hàng giữ giấy phép và số dư tiền gửi.
- Thiết kế luồng đồng ý chia sẻ dữ liệu tách bạch theo từng mục đích ngay trong sản phẩm.
- Ký thỏa thuận xử lý dữ liệu và phân bổ trách nhiệm sự cố trước khi tích hợp API.
- Xem sandbox là lựa chọn nghiêm túc cho mô hình chưa có tiền lệ cấp phép.
Câu hỏi thường gặp
Có cấp phép ngân hàng số 100% vốn nước ngoài không?
Theo khung Luật Các tổ chức tín dụng 32/2024 hiện hành, chưa có loại giấy phép ngân hàng số thuần túy độc lập và hoạt động ngân hàng vẫn phải qua thành lập tổ chức tín dụng với điều kiện vốn, quản trị và giới hạn sở hữu nước ngoài. Đường đi thực tế của vốn ngoại là góp vốn trong giới hạn tại ngân hàng hiện hữu hoặc hợp tác fintech — ngân hàng.
Khung chia sẻ dữ liệu ngân hàng (open API) gồm những gì?
Ba thành phần: đồng ý của khách hàng theo mục đích; chuẩn kết nối API và an toàn thông tin cho ngân hàng và bên thứ ba; phân bổ trách nhiệm khi sự cố dữ liệu xảy ra trong chuỗi chia sẻ. Vì dữ liệu tài chính thường là dữ liệu cá nhân nhạy cảm, khung này vận hành đồng thời với Luật 91/2025 về đánh giá tác động và thỏa thuận xử lý dữ liệu.
Dữ liệu tài chính khách hàng được bảo vệ thế nào?
Theo chế độ bảo mật thông tin khách hàng của tổ chức tín dụng cộng với khung bảo vệ dữ liệu cá nhân: chỉ chia sẻ khi có căn cứ hợp lệ như đồng ý của khách hàng, mã hóa và kiểm soát truy cập trong quá trình chia sẻ, thỏa thuận ràng buộc bên nhận, và nghĩa vụ thông báo, ứng phó khi sự cố xảy ra.
Cơ hội hợp tác fintech — ngân hàng nằm ở đâu?
Ở các lớp ngân hàng không tự làm tốt nhất: trải nghiệm khách hàng, eKYC, chấm điểm tín dụng bằng dữ liệu thay thế, thanh toán và quản lý tài chính cá nhân. Mô hình bền vững là fintech cung cấp công nghệ và kênh phân phối trên nền giấy phép, hạ tầng tuân thủ của ngân hàng, với hợp đồng phân chia doanh thu và trách nhiệm dữ liệu rõ ràng từ đầu.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng