Vì sao doanh nghiệp muốn nhập máy móc đã qua sử dụng?
Máy móc, thiết bị đã qua sử dụng có giá rẻ hơn đáng kể so với máy mới, giúp doanh nghiệp – đặc biệt là doanh nghiệp FDI mở rộng sản xuất – tiết kiệm chi phí đầu tư ban đầu. Tuy nhiên, Việt Nam không cho phép nhập khẩu máy cũ một cách tự do: hàng hóa phải đáp ứng đồng thời một loạt điều kiện kỹ thuật và thủ tục giám định chặt chẽ. Nhập “lụi” máy không đủ điều kiện có thể dẫn đến bị từ chối thông quan, xử phạt hành chính, thậm chí buộc tái xuất hoặc tiêu hủy.
Điều kiện nhập khẩu: 4 nhóm tiêu chí tại Điều 6 Quyết định 18/2019/QĐ-TTg
Văn bản điều chỉnh chính là Quyết định 18/2019/QĐ-TTg (có hiệu lực từ 15/6/2019, còn hiệu lực; đã được sửa đổi bởi Quyết định 28/2022/QĐ-TTg và Quyết định 02/2026/QĐ-TTg sửa Điều 9). Máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng chỉ được nhập khẩu khi đáp ứng đồng thời các tiêu chí tại Điều 6:
- Tuổi thiết bị: không quá 10 năm tính từ năm sản xuất. Một số lĩnh vực tại Phụ lục I được nới đến 15 hoặc 20 năm;
- Tiêu chuẩn kỹ thuật: được sản xuất phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) về an toàn, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường; trường hợp không có QCVN thì áp dụng tiêu chuẩn quốc gia Việt Nam (TCVN) hoặc tiêu chuẩn quốc gia của nước G7, Hàn Quốc;
- Mục đích sử dụng: chỉ phục vụ trực tiếp hoạt động sản xuất tại Việt Nam – không được nhập máy cũ để kinh doanh thương mại đơn thuần;
- Dây chuyền công nghệ: công suất, hiệu suất còn lại đạt từ 85% trở lên so với công suất, hiệu suất thiết kế; mức tiêu hao nguyên vật liệu, năng lượng không vượt quá 15% so với thiết kế.
Bẫy cần tránh: “máy cũ là được nhập” là quan niệm sai. Thiếu bất kỳ một trong các nhóm điều kiện trên, lô hàng đều không đủ điều kiện thông quan.
Chứng thư giám định bắt buộc và hiệu lực 06/18 tháng
Theo Điều 7, 10, 11 Quyết định 18/2019/QĐ-TTg, máy móc đã qua sử dụng nhập khẩu phải có chứng thư giám định do tổ chức giám định được chỉ định cấp. Điểm doanh nghiệp hay sơ suất nhất là thời hạn hiệu lực của chứng thư:
- 06 tháng đối với máy móc, thiết bị;
- 18 tháng đối với dây chuyền công nghệ,
tính từ thời điểm cấp chứng thư đến khi hàng về đến cửa khẩu Việt Nam. Doanh nghiệp phải khớp lịch logistics (đặt hàng, vận chuyển, thủ tục) với hiệu lực chứng thư – quá hạn đồng nghĩa phải giám định lại, tốn kém và chậm tiến độ.
Cơ chế ngoại lệ khi máy vượt tuổi: Điều 9 (sửa bởi Quyết định 02/2026/QĐ-TTg)
Trường hợp doanh nghiệp đang sản xuất tại Việt Nam có nhu cầu nhập khẩu máy móc vượt quá tuổi quy định tại Điều 6, nhưng công suất, hiệu suất còn lại vẫn đạt từ 85% trở lên và mức tiêu hao không vượt quá 15% so với thiết kế, doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét, quyết định từng trường hợp cụ thể. Đây là “cửa” ngoại lệ – không phải quyền đương nhiên, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật thuyết phục.
Rủi ro khi nhập khẩu máy không đủ điều kiện
- Từ chối thông quan: cơ quan hải quan không cho phép nhập khẩu lô hàng không đáp ứng tiêu chí;
- Xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP (có hiệu lực 01/7/2026, thay thế Nghị định 128/2020/NĐ-CP) về xử phạt trong lĩnh vực hải quan. Lưu ý: mức phạt cụ thể cho từng hành vi cần đối chiếu nguyên văn nghị định, bài viết không nêu con số tuyệt đối khi chưa đối chiếu;
- Buộc tái xuất hoặc tiêu hủy hàng hóa vi phạm.
Về khung pháp lý nền: Nghị định 292/2026/NĐ-CP (có hiệu lực 05/9/2026) quy định chi tiết Luật Quản lý ngoại thương 05/2017/QH14 và đã thay thế Nghị định 69/2018/NĐ-CP – doanh nghiệp không nên trích dẫn Nghị định 69/2018/NĐ-CP hay Nghị định 128/2020/NĐ-CP làm căn cứ hiện hành.
Cũng cần phân biệt: hàng tiêu dùng đã qua sử dụng thuộc diện cấm nhập khẩu theo Luật Quản lý ngoại thương – hoàn toàn khác với máy móc phục vụ sản xuất được nhập có điều kiện.
Checklist cho doanh nghiệp trước khi ký hợp đồng mua máy cũ
- Kiểm tra năm sản xuất: tuổi máy có trong ngưỡng 10 năm (hoặc 15/20 năm theo Phụ lục I)?
- Xác định tiêu chuẩn áp dụng: QCVN, TCVN hay tiêu chuẩn G7/Hàn Quốc?
- Xác nhận mục đích: máy phục vụ trực tiếp sản xuất tại Việt Nam?
- Với dây chuyền công nghệ: kiểm tra công suất còn lại ≥85% và tiêu hao không vượt 15%;
- Lên lịch giám định và logistics khớp với hiệu lực chứng thư 06/18 tháng;
- Nếu máy vượt tuổi nhưng còn tốt: chuẩn bị hồ sơ đề nghị Bộ Khoa học và Công nghệ theo Điều 9.
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin pháp lý chung, không cấu thành tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung; độc giả nên tham khảo ý kiến luật sư trước khi áp dụng. Bài viết được rà soát bởi FLAW AI Legal Council.
Chuẩn bị nhập khẩu máy móc đã qua sử dụng? Liên hệ FLAT Law Firm – đặt lịch tư vấn.