Nghỉ việc nhưng còn dư 5 ngày phép năm chưa nghỉ — có được công ty “quy ra tiền”? Câu trả lời của Bộ luật Lao động 2019 rất rõ ràng: chỉ khi thôi việc hoặc bị mất việc làm thì những ngày phép chưa nghỉ mới được thanh toán thành tiền. Đang làm việc bình thường mà xin quy đổi phép ra tiền là không được pháp luật cho phép.
1. Người lao động được bao nhiêu ngày phép năm?
Theo Điều 113 khoản 1 Bộ luật Lao động 2019, người lao động làm đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động được nghỉ hằng năm, hưởng nguyên lương:
- 12 ngày làm việc — công việc trong điều kiện bình thường;
- 14 ngày làm việc — người chưa thành niên, người khuyết tật, nghề/công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;
- 16 ngày làm việc — nghề/công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
Làm việc chưa đủ 12 tháng thì số ngày nghỉ tính theo tỷ lệ tương ứng với số tháng làm việc. Ngoài ra, cứ đủ 05 năm làm việc cho một người sử dụng lao động thì được tăng thêm 01 ngày (Điều 114).
2. Khi nào phép năm chưa nghỉ được thanh toán thành tiền?
Điều 113 khoản 3 quy định duy nhất một trường hợp: “Trường hợp do thôi việc, bị mất việc làm mà chưa nghỉ hằng năm hoặc chưa nghỉ hết số ngày nghỉ hằng năm thì được người sử dụng lao động thanh toán tiền lương cho những ngày chưa nghỉ.”
Như vậy:
- Được thanh toán: người lao động thôi việc (hết hạn hợp đồng, thỏa thuận, đơn phương đúng luật…) hoặc bị mất việc làm (Điều 47) mà còn dư ngày phép;
- Không được thanh toán: đang làm việc bình thường nhưng muốn “bán” phép năm lấy tiền; hết năm mà không nghỉ hết phép nhưng vẫn tiếp tục làm việc — số ngày dư không tự động quy đổi thành tiền.
Đây là điểm khác biệt lớn so với Bộ luật Lao động 2012 (trước đây cho phép thanh toán vì “các lý do khác”). Từ 01/01/2021, pháp luật thu hẹp chỉ còn hai trường hợp thôi việc/mất việc làm.
3. Cách tính tiền phép năm còn dư
Căn cứ Điều 67 khoản 3 Bộ luật Lao động 2019, tiền lương làm căn cứ trả cho những ngày chưa nghỉ là tiền lương theo hợp đồng lao động của tháng trước liền kề tháng người lao động thôi việc, bị mất việc làm.
Công thức:
Tiền phép còn dư = (Tiền lương theo hợp đồng của tháng trước liền kề ÷ Số ngày làm việc bình thường của tháng đó) × Số ngày phép chưa nghỉ
Ví dụ: lương theo hợp đồng 12 triệu đồng/tháng, tháng trước liền kề có 26 ngày làm việc bình thường, còn dư 4 ngày phép: 12.000.000 ÷ 26 × 4 = 1.846.154 đồng.
4. Những lưu ý thực tế
- Nghỉ gộp tối đa 03 năm một lần: người lao động có thể thỏa thuận với doanh nghiệp để nghỉ hằng năm thành nhiều lần hoặc nghỉ gộp — nhưng quá 3 năm không nghỉ thì quyền lợi có thể bị ảnh hưởng trên thực tế;
- Lịch nghỉ hằng năm do người sử dụng lao động quy định sau khi tham khảo ý kiến người lao động và phải thông báo trước — người lao động nên chủ động đăng ký nghỉ, tránh dồn phép cuối năm;
- Khi nghỉ hằng năm mà chưa đến kỳ trả lương, người lao động được tạm ứng tiền lương (Điều 101 khoản 3);
- Đi đường trên 02 ngày (đường bộ, đường sắt, đường thủy) thì từ ngày thứ 03 được tính thêm thời gian đi đường ngoài ngày nghỉ hằng năm, áp dụng cho 01 lần nghỉ trong năm.
5. Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Công ty ép nhân viên nghỉ phép năm thay vì trả lương ngừng việc có đúng không?
Đáp: Không. Phép năm là quyền nghỉ ngơi của người lao động, không thể dùng để thay thế nghĩa vụ trả lương ngừng việc theo Điều 99.
Hỏi: Nghỉ việc mà công ty không thanh toán tiền phép còn dư thì làm gì?
Đáp: Đây là khoản tiền lương doanh nghiệp có nghĩa vụ trả. Người lao động có thể khiếu nại tới công ty, yêu cầu hòa giải viên lao động hòa giải hoặc khởi kiện tại Tòa án; đồng thời có thể tố cáo tới Thanh tra Sở Nội vụ.
Hỏi: Phép năm có được chuyển sang năm sau không?
Đáp: Pháp luật không cấm người lao động thỏa thuận với doanh nghiệp về việc nghỉ gộp (tối đa 03 năm một lần), nhưng không có quy định “tự động chuyển” số ngày dư sang năm sau — phụ thuộc thỏa thuận và lịch nghỉ do doanh nghiệp quy định.
Cần tính toán chính xác quyền lợi phép năm khi chấm dứt hợp đồng lao động? Liên hệ với chúng tôi để được tư vấn.
Bài viết do FLAW AI Legal Council biên soạn. Nội dung đang chờ Hội đồng QA rà soát trước khi trình phê duyệt; thông tin chỉ mang tính tham khảo, không thay thế tư vấn pháp lý cho trường hợp cụ thể của quý vị.