FLAT LAW FIRM

Thuế

Thuế nhà thầu với hoa hồng môi giới xuất khẩu trả ra nước ngoài

Monochrome image of stock market data on a screen, depicting financial information and trends.

Khoản hoa hồng trả cho người môi giới ở Dubai hay Singapore để bán lô hàng Việt Nam ra thế giới nằm ở đúng vùng xám của thuế nhà thầu: tiền rời Việt Nam, nhưng dịch vụ được thực hiện ở nước ngoài cho một giao dịch xuất khẩu. Nhiều doanh nghiệp mặc định khoản này không chịu thuế vì người nhận không đặt chân tới Việt Nam, và cũng từng ấy doanh nghiệp bị truy thu vì cơ quan thuế nhìn khác về nơi dịch vụ thực sự phục vụ.

Phép thử phạm vi: dịch vụ được thực hiện ở đâu và phục vụ cho hàng hóa ở đâu

Thuế nhà thầu tại Việt Nam không đánh vào mọi khoản tiền trả ra nước ngoài; nó đánh vào thu nhập của nhà cung cấp nước ngoài từ hàng hóa và dịch vụ gắn với lãnh thổ Việt Nam, theo khung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Dịch vụ được thực hiện hoàn toàn ở nước ngoài và tiêu dùng hoàn toàn ở nước ngoài nằm ngoài phạm vi chịu thuế. Ngược lại, dịch vụ mà đối tượng phục vụ trực tiếp là hàng hóa, hoạt động kinh doanh hay người tiêu dùng tại Việt Nam thì nằm trong tầm ngắm, dù người thực hiện ngồi ở bất kỳ đâu.

Hoa hồng môi giới xuất khẩu rơi vào giữa hai cực đó. Người môi giới ở nước ngoài tìm khách hàng nước ngoài, đàm phán ở nước ngoài và không cung cấp dịch vụ nào cho người tiêu dùng Việt Nam; lập luận ngoài phạm vi dựa trên nơi thực hiện và nơi tiêu dùng đều ở nước ngoài. Nhưng cơ quan thuế thường nhìn vào đầu còn lại: dịch vụ môi giới là khâu làm cho hàng hóa tại Việt Nam được bán đi, gắn trực tiếp với doanh thu xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam, và vì thế có xu hướng yêu cầu kê khai trừ khi doanh nghiệp chứng minh được tính độc lập hoàn toàn của dịch vụ ở nước ngoài. Kết quả thực tế phụ thuộc vào hợp đồng và chứng cứ vận hành: môi giới có văn phòng, nhân sự và hoạt động tìm khách thật ở nước ngoài đứng vững hơn nhiều so với một địa chỉ nhận hoa hồng không có hoạt động tương xứng.

Nếu thuộc diện chịu thuế: thuế suất của một dịch vụ thuần túy

Khi khoản hoa hồng được xác định thuộc phạm vi thuế nhà thầu, nó mang bản chất thu nhập từ dịch vụ: thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu 5 phần trăm trên doanh thu hoa hồng và thuế giá trị gia tăng 5 phần trăm trên doanh thu theo phương pháp khấu trừ trực tiếp mà bên Việt Nam thực hiện thay nhà môi giới. Nghĩa vụ khấu trừ nằm ở doanh nghiệp xuất khẩu trả hoa hồng, và khoản thuế này phải được xử lý trước hoặc tại thời điểm chi trả, không phải đợi tới kỳ quyết toán năm mới nhìn lại.

Hai thỏa thuận trong hợp đồng làm thay đổi toàn bộ bức tranh tiền tệ: hoa hồng được thỏa thuận là số net doanh nghiệp phải bảo đảm người nhận nhận đủ sau thuế, hay số gross mà thuế được trừ vào trước khi chuyển. Với cùng một tỷ lệ hoa hồng danh nghĩa, hợp đồng net làm chi phí thật của doanh nghiệp cao hơn đúng bằng phần thuế phải gánh thay, và đây là điều khoản thường bị bỏ qua khi đội kinh doanh chốt tỷ lệ hoa hồng với đối tác nước ngoài mà không qua đội thuế.

Hiệp định tránh đánh thuế hai lần: cứu được phần thu nhập doanh nghiệp, không cứu phần giá trị gia tăng

Nếu hoa hồng thuộc diện chịu thuế, hiệp định tránh đánh thuế hai lần giữa Việt Nam và nước cư trú của nhà môi giới vẫn có thể gỡ phần thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu, với điều kiện nhà môi giới là đối tượng cư trú của nước kia, có thu nhập kinh doanh và không có cơ sở thường trú tại Việt Nam mà khoản hoa hồng quy về được; khi đó điều khoản lợi nhuận kinh doanh của hiệp định dành quyền đánh thuế cho nước cư trú. Doanh nghiệp Việt Nam phải làm hồ sơ thông báo áp dụng hiệp định kèm giấy chứng nhận cư trú của nhà môi giới thay vì tự ý không khấu trừ.

Phần thuế giá trị gia tăng không nằm trong phạm vi điều chỉnh của các hiệp định tránh đánh thuế hai lần, vốn chỉ điều chỉnh thuế thu nhập, nên kể cả khi phần thuế thu nhập được miễn theo hiệp định, phần giá trị gia tăng trên dịch vụ thuộc diện chịu thuế vẫn phải nộp. Hồ sơ hiệp định vì thế chỉ nên được kỳ vọng giảm một nửa hóa đơn thuế nhà thầu của khoản hoa hồng, và mọi phân tích chi phí cần tách hai phần này ra từ đầu.

Câu hỏi thường gặp

Trả hoa hồng cho môi giới xuất khẩu ở nước ngoài có chịu thuế?

Phụ thuộc vào phép thử nơi thực hiện và nơi tiêu dùng của dịch vụ. Dịch vụ thực hiện và tiêu dùng hoàn toàn ở nước ngoài nằm ngoài phạm vi thuế nhà thầu; nhưng hoa hồng môi giới gắn trực tiếp với việc bán hàng hóa của doanh nghiệp Việt Nam thường bị cơ quan thuế nhìn như dịch vụ liên quan tới hoạt động tại Việt Nam và yêu cầu kê khai, trừ khi doanh nghiệp chứng minh được môi giới có hoạt động thật, độc lập ở nước ngoài. Doanh nghiệp nên xác định vị thế bằng hợp đồng, chứng cứ hoạt động của môi giới và, với khoản chi lớn, văn bản hỏi cơ quan thuế trước khi chi trả.

Thuế suất hoa hồng bao nhiêu?

Nếu thuộc diện chịu thuế nhà thầu theo khung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC, hoa hồng môi giới mang bản chất thu nhập dịch vụ: thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu 5 phần trăm và thuế giá trị gia tăng 5 phần trăm trên doanh thu hoa hồng, do bên Việt Nam khấu trừ và nộp thay tại thời điểm chi trả. Cần khóa trong hợp đồng khoản hoa hồng là số gross hay số net sau thuế, vì hợp đồng net đẩy toàn bộ phần thuế thành chi phí của doanh nghiệp trả hoa hồng.

Có được giảm theo hiệp định?

Được giảm phần thuế thu nhập doanh nghiệp nếu nhà môi giới là đối tượng cư trú của nước có hiệp định với Việt Nam, khoản hoa hồng là lợi nhuận kinh doanh và nhà môi giới không có cơ sở thường trú tại Việt Nam mà thu nhập quy về được; doanh nghiệp phải nộp hồ sơ thông báo áp dụng hiệp định kèm giấy chứng nhận cư trú, không được tự ý miễn khấu trừ. Phần thuế giá trị gia tăng không được hiệp định điều chỉnh nên vẫn phải nộp kể cả khi phần thu nhập được miễn.

Bài viết liên quan

Kiểm duyệt chuyên môn: Hội đồng Luật sư – Công ty Luật TNHH FLAT (FLAT LAW FIRM)

Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.