Một hợp đồng EPC trọn gói trị giá hàng chục triệu đô chứa trong nó ít nhất ba loại thu nhập khác nhau của nhà thầu nước ngoài, và hệ thống thuế nhà thầu Việt Nam đánh thuế từng loại theo một tỷ lệ khác nhau. Toàn bộ nghệ thuật thuế của hợp đồng EPC nằm ở một động tác tưởng như hành chính: tách được giá trị của ba phần đó ra ngay trên hợp đồng, trước khi chiếc container thiết bị đầu tiên cập cảng.
Ba cấu phần, ba số phận thuế: hàng hóa 1 phần trăm, dịch vụ 5 phần trăm, xây lắp 2 phần trăm
Phần hàng hóa, tức thiết bị và vật tư nhà thầu cung cấp, nếu chỉ là giao hàng thuần túy không kèm dịch vụ tại Việt Nam thì chịu thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu theo tỷ lệ 1 phần trăm trên doanh thu hàng hóa, còn thuế giá trị gia tăng của hàng hóa được xử lý tại khâu nhập khẩu theo tờ khai hải quan như hàng nhập khẩu thông thường. Phần dịch vụ gồm thiết kế, giám sát, lắp đặt, chạy thử, đào tạo và bảo hành tại Việt Nam chịu thuế thu nhập 5 phần trăm và thuế giá trị gia tăng 5 phần trăm trên doanh thu dịch vụ. Phần xây lắp chịu thuế thu nhập 2 phần trăm, với thuế giá trị gia tăng 5 phần trăm nếu nhà thầu không bao thầu nguyên vật liệu hoặc 3 phần trăm nếu bao thầu cả nguyên vật liệu.
Khung này được kế thừa và cập nhật trong Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC áp dụng từ năm 2026. Điểm mấu chốt là các tỷ lệ bám vào bản chất từng cấu phần chứ không bám vào tên gọi của hợp đồng: một hợp đồng ghi là hợp đồng cung cấp thiết bị nhưng thực tế nhà thầu cử đội lắp đặt và chạy thử tại công trường Việt Nam thì phần việc tại chỗ đó vẫn bị tách ra tính như dịch vụ, bất kể hợp đồng gọi nó là gì.
Không tách được giá trị: toàn bộ hợp đồng bị áp tỷ lệ cao nhất
Quy tắc xử lý khi hợp đồng không tách riêng được giá trị từng cấu phần rất cứng: phần doanh thu không xác định được tách bạch sẽ bị tính thuế theo tỷ lệ của cấu phần có tỷ lệ thuế cao nhất trong hợp đồng, áp trên giá trị không tách được đó. Trên thực tế của các hợp đồng EPC cũ ký theo mẫu quốc tế, điều khoản giá thường là một con số trọn gói kèm phụ lục thiết bị không định giá từng dòng, và hệ quả là toàn bộ giá trị hợp đồng có nguy cơ bị áp tỷ lệ dịch vụ 5 phần trăm thuế thu nhập thay vì 1 phần trăm cho phần thiết bị chiếm đa số giá trị.
Khoản chênh lệch đó trên một hợp đồng lớn thường tính bằng triệu đô, lớn hơn nhiều lần chi phí của việc soạn lại phụ lục giá. Cách phòng ngừa chuẩn là tách hợp đồng hoặc tách phụ lục giá thành các dòng thiết bị, dịch vụ và xây lắp ngay từ khi đàm phán, đồng thời bảo đảm bộ chứng từ hải quan, hóa đơn của nhà thầu và tiến độ thanh toán đi theo đúng cấu trúc đã tách, vì cơ quan thuế đối chiếu tính nhất quán giữa hợp đồng, tờ khai nhập khẩu và chứng từ thanh toán khi kiểm tra hồ sơ thuế nhà thầu.
Các điểm rò rỉ thường gặp: dịch vụ gắn hàng hóa, bảo hành và thay đổi phạm vi
Điểm rò rỉ thứ nhất là dịch vụ gắn liền hàng hóa: giám sát lắp đặt, chạy thử và đào tạo vận hành thường bị nhà thầu gộp vào giá thiết bị để hưởng tỷ lệ 1 phần trăm, nhưng khi đội ngũ nước ngoài hiện diện tại công trường nhiều tháng, cơ quan thuế có đủ căn cứ tách phần dịch vụ ra tính 5 phần trăm kèm truy thu và tiền chậm nộp. Điểm rò rỉ thứ hai là nghĩa vụ bảo hành có người tại Việt Nam và các hợp đồng dịch vụ sau bàn giao ký nối tiếp hợp đồng EPC, vốn là thu nhập dịch vụ độc lập chứ không biến mất trong giá trị hợp đồng gốc.
Điểm rò rỉ thứ ba là thay đổi phạm vi và phát sinh: các phụ lục bổ sung thiết bị hoặc dịch vụ trong quá trình thi công nếu không ghi rõ cấu phần giá trị sẽ bị kéo về quy tắc không tách được ở kỳ quyết toán cuối cùng. Kỷ luật đúng cho chủ đầu tư Việt Nam là yêu cầu mọi phụ lục thay đổi đều mang bảng giá tách cấu phần như hợp đồng gốc, và giữ một bảng đối chiếu thuế nhà thầu chạy song song với tiến độ thanh toán để ngày nghiệm thu cuối cùng không phải là ngày đầu tiên hai bên nhìn vào tổng thuế của cả dự án.
Câu hỏi thường gặp
Hợp đồng EPC trọn gói thì tách thuế thế nào?
Tách theo giá trị từng cấu phần ghi trong hợp đồng và phụ lục giá: phần hàng hóa giao thuần túy chịu thuế thu nhập nhà thầu 1 phần trăm và giá trị gia tăng xử lý tại khâu nhập khẩu; phần dịch vụ như thiết kế, lắp đặt, chạy thử, đào tạo chịu 5 phần trăm thu nhập và 5 phần trăm giá trị gia tăng; phần xây lắp chịu 2 phần trăm thu nhập và giá trị gia tăng 5 phần trăm hoặc 3 phần trăm tùy có bao thầu nguyên vật liệu hay không, theo khung Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15, Nghị định 320/2025/NĐ-CP và Thông tư 20/2026/TT-BTC. Hợp đồng, chứng từ hải quan và thanh toán phải nhất quán với cấu trúc đã tách.
Phần hàng hóa, dịch vụ, xây lắp thuế suất khác nhau?
Khác nhau rõ rệt. Hàng hóa thuần túy: thuế thu nhập doanh nghiệp nhà thầu 1 phần trăm trên doanh thu, thuế giá trị gia tăng thu tại khâu nhập khẩu theo tờ khai hải quan. Dịch vụ: 5 phần trăm thuế thu nhập và 5 phần trăm thuế giá trị gia tăng trên doanh thu dịch vụ. Xây lắp: 2 phần trăm thuế thu nhập, thuế giá trị gia tăng 5 phần trăm nếu không bao thầu nguyên vật liệu và 3 phần trăm nếu bao thầu nguyên vật liệu. Tỷ lệ bám vào bản chất công việc thực tế tại Việt Nam chứ không bám vào tên gọi của hợp đồng.
Không tách được thì bị áp thuế nào?
Phần giá trị không tách riêng được sẽ bị tính thuế theo tỷ lệ của cấu phần có tỷ lệ cao nhất áp trên phần giá trị đó, trên thực tế thường là tỷ lệ dịch vụ 5 phần trăm thuế thu nhập kéo theo cả các cấu phần thiết bị đáng lẽ chỉ chịu 1 phần trăm. Đây là rủi ro tiền lớn nhất của hợp đồng EPC ký trọn gói không phụ lục giá chi tiết, và cách xử lý duy nhất hiệu quả là tách hợp đồng hoặc phụ lục giá theo cấu phần ngay từ đàm phán, đồng thời giữ chứng từ hải quan và thanh toán nhất quán với phần đã tách trong suốt quá trình thi công.
Bài viết liên quan
- Giao dịch liên kết được miễn lập hồ sơ chuyển giá: trường hợp nào?
- Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá (APA): thủ tục 2 chiều, 1 chiều
- Phương pháp lợi nhuận ròng (TNMM): chỉ tiêu biên lợi nhuận so sánh
- Phương pháp giá bán lại (RPM): khi nào doanh nghiệp phân phối FDI áp dụng?
- Phương pháp giá thị trường độc lập (CUP): điều kiện và cách áp dụng
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.

