Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt số 66/2025/QH15 lần đầu tiên đưa nước giải khát có đường vào diện chịu thuế, nhưng theo một lộ trình chậm: mức 8% chỉ bắt đầu từ ngày 01/01/2027 và tăng lên 10% từ ngày 01/01/2028. Tại thời điểm bài viết này (tháng 10/2026), mặt hàng này chưa phát sinh nghĩa vụ thuế tiêu thụ đặc biệt nào. Doanh nghiệp đồ uống vì vậy đang ở trong cửa sổ chuẩn bị quý giá, và cũng là cửa sổ dễ bị thông tin sai lệch nhất khi nhiều bản tin viết như thể thuế đã áp dụng rồi.
Đối tượng chịu thuế: tiêu chí kép TCVN và ngưỡng đường trên 5g/100ml
Điều 2 và biểu thuế tại Điều 8 của Luật 66/2025/QH15 xác định đối tượng bằng hai điều kiện đồng thời. Thứ nhất, sản phẩm phải là nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN), tức thuộc nhóm hàng hóa mà hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về nước giải khát bao quát. Thứ hai, hàm lượng đường của sản phẩm phải trên 5g trong mỗi 100ml. Thiếu một trong hai điều kiện thì sản phẩm không thuộc diện chịu thuế này, và Nghị định 360/2025/NĐ-CP là văn bản hướng dẫn chi tiết việc xác định đối tượng và hàm lượng đường. Hệ quả phân loại rất thực tiễn: cùng một thương hiệu có thể có dòng sản phẩm vượt ngưỡng phải chịu thuế và dòng sản phẩm dưới ngưỡng không chịu thuế, nên việc xác định phải làm theo từng mã sản phẩm dựa trên công thức và kết quả kiểm nghiệm, không làm theo nhóm hàng tiếp thị như nước ngọt, nước trái cây hay đồ uống thể thao.
Lộ trình thuế suất: 8% từ 2027, 10% từ 2028, không có nghĩa vụ trong năm 2026
Biểu thuế tại Điều 8 Luật 66/2025/QH15 ấn định hai nấc duy nhất cho mặt hàng này: thuế suất 8% áp dụng từ ngày 01/01/2027 và thuế suất 10% áp dụng từ ngày 01/01/2028. Luật 66/2025 có hiệu lực chung từ ngày 01/01/2026 nhưng riêng dòng thuế nước giải khát có đường được hoãn theo biểu thuế, nên toàn bộ sản lượng sản xuất và nhập khẩu trong năm 2026 không bị đánh thuế tiêu thụ đặc biệt theo sắc thuế này. Người nộp thuế là tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu hàng hóa thuộc diện chịu thuế theo khung chung của luật thuế tiêu thụ đặc biệt, với giá tính thuế là giá bán của nhà sản xuất hoặc giá tính thuế nhập khẩu. Bất kỳ bảng giá hay điều khoản hợp đồng nào đang cộng 8% thuế tiêu thụ đặc biệt vào sản phẩm bán trong năm 2026 đều đang tính trước một nghĩa vụ chưa tồn tại.
Vì sao ngưỡng 5g/100ml là một quyết định công thức, không chỉ là quyết định thuế
Ngưỡng đường biến bài toán thuế thành bài toán nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Một sản phẩm ở mức 5,1g/100ml chịu thuế trên toàn bộ giá tính thuế, trong khi sản phẩm 4,9g/100ml không chịu thuế, nên chênh lệch 0,2g đường tạo ra chênh lệch giá bán lớn hơn nhiều so với chi phí nguyên liệu tương ứng. Doanh nghiệp vì vậy có ba lựa chọn chiến lược: giữ nguyên công thức và đưa thuế vào giá; giảm hàm lượng đường xuống dưới ngưỡng cho một phần danh mục; hoặc tách danh mục thành hai tầng, một tầng giữ hương vị gốc chịu thuế và một tầng công thức mới không chịu thuế. Mỗi lựa chọn đều đòi hỏi thời gian đăng ký, công bố và thay đổi nhãn, nên mốc quyết định thực tế không phải 01/01/2027 mà là chu kỳ sản xuất và in nhãn cuối cùng của năm 2026.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì trong năm 2026
Việc đầu tiên là kiểm kê toàn bộ danh mục theo hàm lượng đường đã kiểm nghiệm, đối chiếu từng mã sản phẩm với tiêu chí nước giải khát theo TCVN và hướng dẫn tại Nghị định 360/2025, để chốt danh sách sản phẩm sẽ thuộc diện chịu thuế từ năm 2027. Việc thứ hai là xây dựng lại cấu trúc giá và điều khoản hợp đồng phân phối cho năm 2027, trong đó ghi rõ thuế tiêu thụ đặc biệt là khoản phát sinh theo luật từ 01/01/2027, tránh tranh chấp với nhà phân phối khi giá thay đổi giữa hợp đồng. Việc thứ ba là chuẩn bị hệ thống kê khai, chứng từ và phần mềm bán hàng để tách dòng doanh thu chịu thuế 8% từ đúng ngày đầu năm 2027, đồng thời rà soát hàng tồn kho và hàng đang trên đường nhập khẩu quanh thời điểm chuyển giao. Cuối cùng, bộ phận pháp chế và thuế nên theo dõi văn bản hướng dẫn thi hành tiếp theo của Bộ Tài chính về kê khai mặt hàng mới này, vì đây là lần đầu tiên sắc thuế tiêu thụ đặc biệt chạm tới một nhóm hàng tiêu dùng đại chúng có danh mục sản phẩm rất rộng.
Doanh nghiệp đồ uống cần mô hình hóa tác động thuế theo từng mã sản phẩm có thể liên hệ FLAT Law Firm qua trang liên hệ để được hỗ trợ rà soát.
Câu hỏi thường gặp
Nước ngọt có đường chịu thuế tiêu thụ đặc biệt từ khi nào?
Từ ngày 01/01/2027. Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt 66/2025/QH15 có hiệu lực chung từ 01/01/2026, nhưng biểu thuế tại Điều 8 hoãn riêng mặt hàng nước giải khát có đường: thuế suất 8% áp dụng từ 01/01/2027. Trong suốt năm 2026, sản phẩm này chưa phát sinh nghĩa vụ thuế tiêu thụ đặc biệt.
Mức thuế tiêu thụ đặc biệt với nước ngọt có đường là bao nhiêu phần trăm?
Theo biểu thuế tại Điều 8 Luật 66/2025/QH15, thuế suất là 8% từ ngày 01/01/2027 và tăng lên 10% từ ngày 01/01/2028. Thuế tính trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt của sản phẩm thuộc diện chịu thuế do tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, không tính trên mọi đồ uống có vị ngọt.
Loại đồ uống nào bị coi là nước ngọt có đường chịu thuế?
Là nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hàm lượng đường trên 5g/100ml, theo Điều 2 và Điều 8 Luật 66/2025/QH15 cùng hướng dẫn xác định tại Nghị định 360/2025/NĐ-CP. Hai điều kiện phải đồng thời thỏa mãn: thuộc nhóm nước giải khát theo TCVN và vượt ngưỡng đường. Việc xác định làm theo từng mã sản phẩm dựa trên công thức và kiểm nghiệm hàm lượng đường, không theo tên gọi tiếp thị của sản phẩm.
Doanh nghiệp đồ uống cần chuẩn bị gì trước ngày 01/01/2027?
Kiểm kê toàn bộ danh mục sản phẩm theo hàm lượng đường đã kiểm nghiệm để chốt mã hàng thuộc diện chịu thuế; xây dựng lại cấu trúc giá và điều khoản hợp đồng phân phối năm 2027 có ghi rõ khoản thuế phát sinh từ 01/01/2027; chuẩn bị hệ thống kê khai và phần mềm bán hàng để tách doanh thu chịu thuế 8% từ đầu năm 2027; và cân nhắc chiến lược công thức, gồm giảm đường xuống dưới ngưỡng 5g/100ml cho một phần danh mục, vì thay đổi công thức và nhãn cần được hoàn tất trong chu kỳ sản xuất cuối năm 2026.
Bài viết đã được FLAW AI Legal Council kiểm tra chất lượng