Câu hỏi thường gặp: “Tại VIAC, trọng tài viên khẩn cấp được chỉ định khi nào và chi phí bao nhiêu?” Câu trả lời trung thực, sau khi đối chiếu toàn văn Quy tắc Trọng tài VIAC 2026 (có hiệu lực từ 01/7/2026): VIAC hiện KHÔNG có chế định trọng tài viên khẩn cấp (emergency arbitrator). Việc tìm kiếm cụm “trọng tài viên khẩn cấp” trong toàn văn Quy tắc cho 0 kết quả; Mục lục chỉ có Điều 29 về thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của Hội đồng Trọng tài. Đây là điểm khác biệt quan trọng của VIAC so với SIAC hay HKIAC.
Nguyên nhân gốc rễ: Luật Trọng tài thương mại 54/2010/QH12 chỉ trao thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời cho Hội đồng Trọng tài đã được thành lập (Điều 49). Khi Hội đồng Trọng tài chưa thành lập — giai đoạn cần bảo vệ khẩn cấp nhất — pháp luật mở ra con đường khác: yêu cầu Tòa án.
Con đường 1 — Yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời
Ngay cả khi Hội đồng Trọng tài chưa được thành lập, đương sự vẫn có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo Điều 48 và Điều 53 Luật 54/2010/QH12. Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP (Điều 12) xác nhận quyền này phát sinh ngay sau khi đương sự nộp đơn khởi kiện tại trọng tài.
- Không bị coi là từ bỏ thỏa thuận trọng tài: việc yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời không bị coi là từ bỏ thỏa thuận trọng tài (Điều 48.2 Luật 54/2010/QH12; Điều 29.4 Quy tắc VIAC 2026);
- Lệ phí: 800.000 đồng theo Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14;
- Thẩm quyền: Tòa án nhân dân khu vực (sau Luật 81/2025/QH15 sửa đổi khoản 3 Điều 7 — không còn dùng khái niệm Tòa án nhân dân cấp huyện/quận trong bối cảnh này).
Con đường 2 — Hội đồng Trọng tài sau khi được thành lập
Khi Hội đồng Trọng tài đã được thành lập, thẩm quyền áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời thuộc về Hội đồng Trọng tài theo Điều 49 Luật 54/2010/QH12 và Điều 29 Quy tắc VIAC 2026 (quy định 06 biện pháp). Hai điểm cần lưu ý:
- Hội đồng Trọng tài có quyền buộc bên yêu cầu thực hiện bảo đảm tài chính (Điều 49.4) — mức bảo đảm do Hội đồng quyết định theo từng vụ việc, không có khung cố định;
- Nguyên tắc “một cửa”: đã yêu cầu Tòa án áp dụng thì Hội đồng Trọng tài phải từ chối yêu cầu của bên đó, và ngược lại (Điều 49.3; Điều 53.5).
So sánh tham khảo: SIAC và HKIAC
Để đối chiếu (không suy ra VIAC có cơ chế tương đương): tại SIAC, trọng tài viên khẩn cấp được chỉ định trong 1 ngày, ra quyết định trong 14 ngày, với chi phí gồm phí hành chính S$5.000, tiền đặt cọc S$30.000 và thù lao cố định S$25.000. Tại HKIAC, bên yêu cầu phải nộp tiền đặt cọc HK$250.000. Lưu ý không nhầm VIAC Việt Nam (viac.vn) với VIAC Vienna (viac.eu) — biểu phí bằng EUR của Vienna không liên quan.
Khuyến nghị thực tiễn
Vì không có cơ chế trọng tài viên khẩn cấp, các bên nên thỏa thuận trước trong điều khoản trọng tài về số lượng trọng tài viên và cơ chế chỉ định, nhằm rút ngắn tối đa “khoảng trống” từ khi phát sinh tranh chấp đến khi Hội đồng Trọng tài được thành lập và có thể áp dụng biện pháp khẩn cấp. Khoảng thời gian này trong thực tiễn thường kéo dài (ước tính của chuyên gia, không phải quy định pháp luật).
Câu hỏi thường gặp
Hỏi: Có thể yêu cầu Tòa án áp dụng biện pháp khẩn cấp trong khi vụ việc đang trọng tài tại VIAC không?
Đáp: Được. Điều 48 và Điều 53 Luật 54/2010/QH12 cho phép, và việc này không bị coi là từ bỏ thỏa thuận trọng tài.
Hỏi: VIAC có dự định bổ sung cơ chế trọng tài viên khẩn cấp không?
Đáp: Tính đến 14/10/2026, không có tuyên bố chính thức nào về việc này — không nên suy đoán.
Hỏi: Yêu cầu cả Tòa án và Hội đồng Trọng tài cùng áp dụng biện pháp khẩn cấp được không?
Đáp: Không. Nguyên tắc “một cửa” (Điều 49.3; Điều 53.5 Luật 54/2010/QH12) chỉ cho phép chọn một trong hai con đường tại một thời điểm.
Nguồn trích dẫn
- Luật Trọng tài thương mại 54/2010/QH12 (Điều 48, 49, 53);
- Quy tắc Trọng tài VIAC 2026 (Điều 29, 29.4) — có hiệu lực 01/7/2026;
- Nghị quyết 01/2014/NQ-HĐTP (Điều 12);
- Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 (lệ phí 800.000 đồng);
- Luật 81/2025/QH15 (sửa đổi khoản 3 Điều 7 về thẩm quyền Tòa án).
Thông tin pháp lý được đối chiếu tại thời điểm viết bài (14/10/2026). Văn bản pháp luật có thể được sửa đổi, bổ sung — bạn nên kiểm tra hiệu lực trước khi áp dụng.
Bạn cần soạn điều khoản trọng tài có tính đến biện pháp bảo vệ khẩn cấp? Liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Tuyên bố minh bạch: Bài viết này do FLAW AI Legal Council rà soát chất lượng nội dung, không phải do luật sư người thật kiểm duyệt và không cấu thành ý kiến tư vấn pháp lý cho vụ việc cụ thể của bạn.