Tình huống: Một công ty dịch vụ cảng biển và logistics vốn Trung Quốc vừa được cấp IRC cho dự án trung tâm phân phối trong Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải và ERC tại Hải Phòng. Đặc thù của dự án: vốn góp bằng USD chuyển từ công ty mẹ, doanh thu thu bằng cả USD và VND, và toàn bộ hoạt động nằm trong khu kinh tế — nơi cơ quan cấp IRC không phải Sở mà là Ban Quản lý Khu kinh tế. Checklist dưới đây được sắp xếp quanh trục ngoại hối và báo cáo khu kinh tế.
Đầu mối cơ quan tại Hải Phòng và khung pháp lý
Dự án trong Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng (HEZA) cấp IRC và tiếp nhận báo cáo hoạt động đầu tư; dự án ngoài khu kinh tế do cơ quan đăng ký đầu tư thuộc Sở Tài chính Hải Phòng (kế thừa Sở Kế hoạch và Đầu tư cũ (sáp nhập từ 01/3/2025)) phụ trách. Khung pháp lý: Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (hiệu lực 01/3/2026, thay Luật 61/2020/QH14) + Nghị định 96/2026/NĐ-CP (ban hành 31/3/2026); Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14 (sửa bởi Luật 76/2025/QH15, hiệu lực 01/7/2025). Mọi văn bản chuyên ngành dưới đây còn hiệu lực tại 19/10/2026.
Về thuế: từ 01/3/2025 theo Quyết định 381/QĐ-BTC, 63 Cục Thuế tỉnh/thành phố được sắp xếp thành 20 Chi cục Thuế khu vực trực thuộc Cục Thuế; doanh nghiệp tại Hải Phòng làm việc với Chi cục Thuế khu vực quản lý địa bàn và Đội Thuế cấp huyện nơi đặt trụ sở. Về lao động: giấy phép lao động do Sở Nội vụ Hải Phòng cấp theo Nghị định 219/2025/NĐ-CP.
10 thủ tục — trục ngoại hối và khu kinh tế
1. Mở tài khoản ICA bằng USD ngay khi có ERC. Thông tư 38/2026/TT-NHNN (hiệu lực 18/8/2026, thay thế Thông tư 06/2019/TT-NHNN đã hết hiệu lực; thuật ngữ cũ “tài khoản vốn đầu tư trực tiếp (DICA)” nay là “tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (ICA)”) yêu cầu doanh nghiệp FDI mở tài khoản vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam (ICA) tại ngân hàng được phép; mọi khoản góp vốn bằng ngoại tệ, chuyển lợi nhuận, chuyển nhượng vốn đều qua tài khoản này. Với dự án vốn góp 100% bằng USD, ngân hàng tại Hải Phòng sẽ yêu cầu bộ hồ sơ gồm IRC, ERC, điều lệ — chuẩn bị sẵn bản sao công chứng để không mất 1–2 tuần bổ sung.
2. Góp đủ vốn 90 ngày — tính đủ vốn khi góp bằng USD thế nào. Khoản 2 Điều 47, khoản 2 Điều 75, khoản 1 Điều 113 Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14: 90 ngày kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Thực tiễn kế toán: vốn góp bằng ngoại tệ được quy đổi ra VND theo tỷ giá tại thời điểm góp vốn để ghi sổ; doanh nghiệp nên thống nhất với ngân hàng và kiểm toán về nguyên tắc tỷ giá ngay từ khoản góp đầu tiên, tránh tranh cãi khi quyết toán năm.
3. Đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử trước khi khai thác dịch vụ. Nghị định 123/2020/NĐ-CP (chi tiết tại Thông tư 78/2021/TT-BTC): bắt buộc từ 01/7/2022; đăng ký với cơ quan thuế quản lý trực tiếp, được chấp nhận mới được xuất hóa đơn. Trung tâm phân phối xuất hóa đơn cước, phí lưu kho ngay từ ngày vận hành — đây là thủ tục chặn doanh thu.
4. Tờ khai lệ phí môn bài. Khoản 8 Điều 3 Nghị định 139/2016/NĐ-CP (sửa bởi Nghị định 22/2020/NĐ-CP): miễn lệ phí môn bài năm đầu cho tổ chức thành lập mới, nhưng vẫn phải nộp tờ khai chậm nhất 30/01 năm sau (khoản 1 Điều 10 Nghị định 126/2020/NĐ-CP). Từ năm thứ hai: vốn trên 10 tỷ đồng — 3 triệu đồng/năm; từ 10 tỷ đồng trở xuống — 2 triệu đồng/năm. Lưu ý: vốn đầu tư ghi bằng USD phải quy đổi ra VND theo tỷ giá mua vào của ngân hàng nơi mở tài khoản tại thời điểm nộp tiền để xác định mức thu.
5. Đăng ký thuế điện tử và chữ ký số. Ủy nhiệm thu thuế điện tử qua ngân hàng + chữ ký số công cộng để ký tờ khai, hóa đơn. Liên hệ Đội Thuế quản lý trực tiếp ngay khi có mã số doanh nghiệp để hoàn thiện hồ sơ khai thuế ban đầu.
6. Công bố nội dung đăng ký doanh nghiệp (30 ngày). Điều 32 Luật Doanh nghiệp 59/2020: công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp, duy trì 30 ngày kể từ ngày được công khai; thủ tục tại Điều 73 Nghị định 168/2025/NĐ-CP (thay Nghị định 01/2021/NĐ-CP).
7. Khắc dấu, ban hành quy chế quản lý dấu. Điều 43 Luật Doanh nghiệp 59/2020: doanh nghiệp tự quyết định loại, số lượng, hình thức, nội dung dấu; không còn thủ tục thông báo mẫu dấu từ 01/01/2021. Trung tâm phân phối phát hành nhiều chứng từ giao nhận mỗi ngày — quy chế nội bộ về thẩm quyền đóng dấu là yêu cầu quản trị bắt buộc.
8. Giấy phép lao động cho chuyên gia nước ngoài. Nghị định 219/2025/NĐ-CP (hiệu lực 07/8/2025, thay Nghị định 152/2020/NĐ-CP và 70/2023/NĐ-CP), cơ quan cấp là Sở Nội vụ Hải Phòng. Khoản 3 Điều 3: chuyên gia cần bằng đại học trở lên + ít nhất 02 năm kinh nghiệm phù hợp. Với doanh nghiệp cảng/logistics, vị trí điều hành khai thác cảng cần hồ sơ chứng minh kinh nghiệm quản lý tương xứng, không chỉ bằng cấp.
9. Bảo hiểm xã hội cho lao động Việt Nam. Luật Bảo hiểm xã hội 41/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025): ký hợp đồng lao động là đăng ký tham gia BHXH bắt buộc; đăng ký đơn vị lần đầu tại cơ quan BHXH nơi đặt trụ sở, báo tăng hằng tháng.
10. Báo cáo hoạt động đầu tư về HEZA hằng quý, hằng năm. Điều 47 Luật Đầu tư 143/2025/QH15: nhà đầu tư báo cáo cơ quan đăng ký đầu tư (tại đây là Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng — cơ quan đã cấp IRC) và cơ quan thống kê trên địa bàn về vốn thực hiện, kết quả kinh doanh, lao động, nộp ngân sách, môi trường — bằng văn bản và qua Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư. Doanh nghiệp trong khu kinh tế thường nhầm rằng “báo cáo cho Ban Quản lý là xong” mà quên nghĩa vụ báo cáo cơ quan thống kê — luật yêu cầu cả hai.
Điểm khác biệt lớn nhất của dự án trong khu kinh tế
Với dự án trong Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải, “cơ quan đăng ký đầu tư” trong mọi thủ tục (cấp, điều chỉnh IRC; tiếp nhận báo cáo quý/năm) là Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng, không phải Sở Tài chính. Thực tiễn luật sư ghi nhận: nhiều doanh nghiệp nộp báo cáo đầu tư nhầm về Sở rồi bị coi là chưa nộp khi HEZA kiểm tra. Quy tắc đơn giản: IRC do ai cấp thì báo cáo gửi về đó, cộng thêm cơ quan thống kê theo Điều 47 Luật Đầu tư 143/2025. Ngoài ra, doanh nghiệp logistics trong khu kinh tế cần rà soát riêng các điều kiện kinh doanh vận tải, kho bãi, dịch vụ cảng biển — IRC/ERC không thay thế giấy phép chuyên ngành.
Câu hỏi thường gặp
Dự án trong Khu kinh tế Đình Vũ – Cát Hải thì IRC do ai cấp?
Do Ban Quản lý Khu kinh tế Hải Phòng (HEZA) cấp đối với dự án trong khu kinh tế; dự án ngoài khu kinh tế do cơ quan đăng ký đầu tư thuộc Sở Tài chính Hải Phòng cấp. Báo cáo hoạt động đầu tư hằng quý, hằng năm theo Điều 47 Luật Đầu tư 143/2025/QH15 gửi về HEZA (cơ quan đã cấp IRC) và cơ quan thống kê trên địa bàn — cả hai nơi, không chỉ một.
Góp vốn bằng USD thì xác định “đủ vốn” thế nào?
Thời hạn vẫn là 90 ngày kể từ ngày cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp (khoản 2 Điều 47, khoản 2 Điều 75, khoản 1 Điều 113 Luật Doanh nghiệp 59/2020/QH14). Về kế toán, vốn góp bằng ngoại tệ được quy đổi ra VND theo tỷ giá tại thời điểm góp để ghi sổ; toàn bộ khoản góp phải đi qua tài khoản ICA theo Thông tư 38/2026/TT-NHNN. Doanh nghiệp nên thống nhất nguyên tắc tỷ giá với ngân hàng và kiểm toán từ khoản góp đầu tiên.
Doanh nghiệp logistics trong khu kinh tế có cần giấy phép con không?
Tùy phạm vi: kinh doanh vận tải hàng hóa, kho bãi, dịch vụ đại lý tàu biển, giao nhận có thể thuộc ngành nghề kinh doanh có điều kiện với giấy phép chuyên ngành riêng (giao thông vận tải, hàng hải). IRC/ERC không thay thế các giấy phép này — phải rà soát Phụ lục IV Luật Đầu tư 143/2025/QH15 và Nghị định 96/2026/NĐ-CP trước khi khai thác từng dịch vụ.
Không nộp báo cáo đầu tư hằng quý thì bị gì?
Chế độ báo cáo hằng quý, hằng năm là nghĩa vụ pháp lý theo Điều 47 Luật Đầu tư 143/2025/QH15 (báo cáo cơ quan đăng ký đầu tư và cơ quan thống kê, bằng văn bản và qua Hệ thống thông tin quốc gia về đầu tư). Bỏ sót nhiều kỳ liên tiếp là căn cứ để cơ quan quản lý đưa dự án vào diện giám sát đặc biệt và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định xử phạt hiện hành — doanh nghiệp nên đặt lịch báo cáo cố định ngay từ quý đầu tiên.
Bài viết liên quan
- Chi phí dịch thuật, công chứng, hợp pháp hóa hồ sơ FDI
- Phí tư vấn luật thành lập công ty FDI: trọn gói vs theo giờ
- Lệ phí nhà nước cho toàn bộ thủ tục thành lập công ty FDI: liệt kê từng khoản
- Timeline thực tế tại Sở Giáo dục và Đào tạo: quy định bao nhiêu ngày, thực tế mất bao lâu, kẹt ở đâu?
- Timeline thực tế tại Sở Xây dựng: quy định bao nhiêu ngày, thực tế mất bao lâu, kẹt ở đâu?
Nội dung phân tích được đối chiếu trực tiếp với quy định pháp luật Việt Nam hiện hành và thực tiễn giải quyết hồ sơ đầu tư nước ngoài (FDI) tại FLAT LAW FIRM.
