VNACCS/VCIS là hệ thống khai báo hải quan điện tử thống nhất toàn quốc mà mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại Việt Nam đều phải sử dụng. Từ ngày 01/02/2026, điều kiện đăng ký kết nối hệ thống đã có thay đổi quan trọng (cho phép dùng tài khoản VNeID). Bài viết tổng hợp những điều doanh nghiệp cần biết về hệ thống này theo pháp luật hiện hành.
VNACCS/VCIS là gì?
VNACCS là viết tắt của Vietnam Automated Cargo And Port Consolidated System (Hệ thống thông quan tự động và Cơ chế một cửa quốc gia); VCIS là Vietnam Customs Intelligence Information System (Hệ thống cơ sở dữ liệu thông tin nghiệp vụ hải quan). Hệ thống được xây dựng bằng nguồn vốn ODA của Chính phủ Nhật Bản, trên nền tảng công nghệ của Hải quan Nhật Bản.
Lưu ý tên gọi chính thức: một số trang tin ghi “Vietnam Automated Cargo Clearance System” — đây là biến thể không chính thức; tên chính xác là “And Port Consolidated System”.
Mốc triển khai: hệ thống được bàn giao ngày 25/4/2014, triển khai từ tháng 4/2014 và hoàn thành tại tất cả 34 Cục Hải quan tỉnh, thành phố trên toàn quốc vào ngày 25/6/2014. Đến nay, đây là hệ thống khai báo hải quan điện tử thống nhất trên toàn quốc.
Cơ sở pháp lý của thủ tục hải quan điện tử
- Điều 8 Luật Hải quan 2014 (54/2014/QH13) — “Hiện đại hóa quản lý hải quan”: tổ chức, cá nhân hoạt động xuất nhập khẩu có trách nhiệm tham gia xây dựng, thực hiện giao dịch điện tử và thủ tục hải quan điện tử.
- Điều 25 Nghị định 08/2015/NĐ-CP: khai hải quan được thực hiện theo phương thức điện tử. (Lưu ý: Điều 25 Luật Hải quan 2014 quy định về thời hạn nộp hồ sơ hải quan, không phải về khai điện tử — không nhầm hai điều này.)
Điều kiện tham gia khai báo qua hệ thống (bản mới nhất)
Theo khoản 5 Điều 6 Thông tư 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 121/2025/TT-BTC, ban hành ngày 18/12/2025, hiệu lực từ 01/02/2026), tổ chức, cá nhân phải:
- Đăng ký tham gia kết nối với Hệ thống để được cấp tài khoản truy cập và thông tin kết nối — được sử dụng tài khoản VNeID để đăng ký; thông báo ngay khi có thay đổi, bổ sung hoặc hủy thông tin đăng ký;
- Trang bị hạ tầng kỹ thuật đáp ứng yêu cầu;
- Sử dụng phần mềm khai hải quan điện tử do cơ quan hải quan cung cấp, hoặc phần mềm đã được Cục Hải quan kiểm tra, xác nhận phù hợp và tương thích với Hệ thống.
Điểm mới về số hóa từ 01/02/2026
Thông tư 121/2025/TT-BTC mang lại một số điểm mới đáng chú ý:
- Cho phép dùng tài khoản định danh điện tử VNeID để đăng ký kết nối hệ thống hải quan;
- Mở “cửa sổ” 60 ngày sau thông quan để doanh nghiệp tự khai bổ sung các sai sót trước khi cơ quan hải quan có quyết định kiểm tra;
- Tỷ giá tính thuế được công bố theo tuần.
Do quy định đăng ký kết nối đã thay đổi từ 01/02/2026, mọi hướng dẫn cũ (trước năm 2026) về thủ tục đăng ký tài khoản VNACCS đều có thể lỗi thời ở chi tiết — doanh nghiệp cần bám theo Điều 6 Thông tư 38/2015/TT-BTC bản sửa đổi mới nhất.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?
- Chữ ký số/chữ ký điện tử của tổ chức cung cấp dịch vụ tin cậy được cấp phép (chi tiết xem bài viết về chữ ký số trong khai báo hải quan điện tử);
- Đăng ký tài khoản quản trị và đăng ký người sử dụng trên hệ thống (mã nghiệp vụ OE1001 trên Cổng thông tin hải quan) để được cấp User ID, Terminal ID;
- Phần mềm khai báo: phần mềm miễn phí của cơ quan hải quan hoặc phần mềm của hãng thứ ba đã được kiểm tra tương thích;
- Số serial chứng thư số trên USB Token phải trùng khớp với số serial đã đăng ký.
Chức năng cốt lõi của hệ thống
- Tự động tiếp nhận, đánh giá, phân tích thông tin tờ khai;
- Tự động xác định thuế suất theo mã HS (kể cả thuế suất ưu đãi đặc biệt theo các FTA), tính thuế và lưu trữ tờ khai;
- Phân luồng kiểm tra (luồng xanh/vàng/đỏ) dựa trên quản lý rủi ro.
Tình trạng vận hành: VNACCS/VCIS vẫn hoạt động bình thường
Tính đến tháng 10/2026, VNACCS/VCIS vẫn đang vận hành bình thường, chưa bị thay thế. Ngành Hải quan đang xây dựng hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số để thay thế VNACCS/VCIS trong tương lai — hiện mới ở giai đoạn xây dựng, chưa công bố lộ trình cắt chuyển. Doanh nghiệp không nên tin theo các thông tin cho rằng VNACCS “đã ngừng hoạt động”.
Hệ thống dự phòng: khi VNACCS/VCIS tạm dừng để bảo trì, doanh nghiệp chuyển sang sử dụng Hệ thống Ecustoms (Ecus6) theo Quyết định 1228/QĐ-CHQ ngày 13/8/2025 của Cục Hải quan.
Lưu ý về tổ chức bộ máy hải quan hiện nay
Từ ngày 01/3/2025, không còn Tổng cục Hải quan — tổ chức mới là Cục Hải quan trực thuộc Bộ Tài chính (Nghị định 29/2025/NĐ-CP); các Chi cục Hải quan khu vực thay cho Cục Hải quan tỉnh/thành phố trước đây. Các bài viết, hướng dẫn mới không dùng tên “Tổng cục Hải quan” cho tổ chức hiện tại.
Câu hỏi thường gặp
VNACCS là viết tắt của gì?
Vietnam Automated Cargo And Port Consolidated System — Hệ thống thông quan tự động và Cơ chế một cửa quốc gia.
Đăng ký kết nối VNACCS có thể dùng VNeID không?
Có. Từ 01/02/2026, Thông tư 121/2025/TT-BTC cho phép sử dụng tài khoản VNeID để đăng ký kết nối hệ thống hải quan.
VNACCS đã bị thay thế chưa?
Chưa. Tính đến 10/2026 hệ thống vẫn vận hành bình thường; hệ thống Hải quan số thay thế mới ở giai đoạn xây dựng, chưa có lộ trình cắt chuyển được công bố.
Khi VNACCS bảo trì thì khai báo ở đâu?
Chuyển sang Hệ thống Ecustoms (Ecus6) theo Quyết định 1228/QĐ-CHQ ngày 13/8/2025 của Cục Hải quan.
Văn bản pháp luật tham khảo
- Luật Hải quan 2014 (54/2014/QH13), Điều 8;
- Nghị định 08/2015/NĐ-CP, Điều 25;
- Thông tư 38/2015/TT-BTC, Điều 6 (sửa đổi bởi Thông tư 121/2025/TT-BTC, hiệu lực 01/02/2026);
- Nghị định 29/2025/NĐ-CP về tổ chức Cục Hải quan;
- Quyết định 1228/QĐ-CHQ ngày 13/8/2025.
Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Các bước đăng ký trên Cổng thông tin hải quan là thủ tục hành chính thực tiễn, giao diện có thể thay đổi — doanh nghiệp nên đối chiếu quy định hiện hành.
Nếu doanh nghiệp của quý vị cần hỗ trợ đăng ký, kết nối hệ thống khai báo hải quan điện tử, liên hệ FLAT Law Firm để được tư vấn.
Thông tin mang tính tham khảo, không phải tư vấn pháp lý. Nội dung do AI Legal Council kiểm tra chất lượng, chưa được luật sư người thật duyệt.